Westelbeers

Plaats
Buurtschap
Oirschot
Zuidoost-Brabant Kempen
Noord-Brabant

Westelbeers

Terug naar boven

Status

- Westelbeers is een buurtschap in de provincie Noord-Brabant, in de regio Zuidoost-Brabant, en daarbinnen in de streek Kempen, gemeente Oirschot. T/m 1996 gemeente Oost-, West- en Middelbeers.

- De buurtschap Westelbeers valt onder het dorp Middelbeers, maar omdat dat dorp geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek heeft gekregen, liggen beide voor de postadressen 'in' de 'postale woonplaats' Oost-, West- en Middelbeers, die eigenlijk helemaal geen plaatsnaam is maar alleen de naam van de voormalige geméénte...

- De buurtschap Westelbeers ligt buiten de bebouwde kom en heeft daarom witte plaatsnaamborden.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Wester-Beerze, 1840 Westel-Beers.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Westelbeers ligt ZW van Oirschot en Middelbeers, ZO van Hilvarenbeek en Diessen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Westelbeers 38 huizen met 207 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 140 huizen met ca. 350 inwoners.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2017 is het Leefbaarheidsplan Middelbeers en Westelbeers verschenen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Westelbeers heeft 4 rijksmonumenten.

- Westelbeers heeft 2 gemeentelijke monumenten.

- De Mariakapel uit 1637 (jaartal op achtergevel) is een eenvoudige, rechthoekige witgeschilderde ruimte van ca. 5 bij 3 meter met een roodpannen zadeldak. Het torentje met klokje, geschonken door Sjef Liebregts, is er pas in 1937, t.g.v. het 300-jarig bestaan, bijgebouwd. Aan de zijkanten gebrandschilderde boograampjes, het ene voorstellende een trekkende pelgrim, het andere Maria door pelgrims vereerd. Een oeil de boeuf boven de rondbogige ingang is later dichtgemetseld. Rond 1980 is de laatste restauratie uitgevoerd. De kapel is gelegen aan de Kapeldijk, aan de weg van Diessen naar Hapert, aan de oude oversteekplaats over het riviertje de Grote Beerze, en wordt vooral bezocht door inwoners van de Beerzen, Diessen, Casteren en Netersel, met name in mei en oktober. Op 1 mei wordt de meimaand geopend met een viering onder leiding van de pastoor. In mei wordt op elke maandag- en donderdagavond om 8 uur gezamenlijk een rozenhoedje gebeden of een andere viering gehouden. Voor deze vieringen wordt het klokje geluid.

De kapel zou zijn opgericht in de tijd dat in deze streken de pest (de 'zwarte dood') heerste. Men legde de belofte af jaarlijks een bedevaart naar Scherpenheuvel te houden. Uit dankbaarheid gespaard te zijn gebleven hebben de inwoners een kapel opgericht aan de oever van de Grote Beerze. Maar reeds geruime tijd vóór dit kapelletje was er ook al sprake van een - vermoedelijk houten  - kapel alhier. Op 1 maart 1621 leggen Willem Adriaans de Cort, 62 jaar, oudburgemeester van Westelbeers, en Jacob Peters van Huygevoort, 56 jaar, burgemeester en eerder Heiligegeestmeester van Westelbeers, voor de Bossche notaris Peter van Leeuwen een verklaring af, waarin onder meer sprake is van "... een capelleken of huysken aldaer, daerinne wort gehouden memorie van Onse Lieve Vrouwe ende Sint Job...". Waarschijnlijk was dit kapelletje al rond 1580 verwoest door soldaten van het Staatse leger. De kapel zou een kopie zijn van het eerste kapelletje van Scherpenheuvel.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- In De Cultuurboerderij in Westelbeers vinden kunst- en cultuuractiviteiten plaats in de breedste zin van het woord. Denk aan poëzie, exposities, voorstellingen, optredens, excursies en kleinkunst. De Cultuurboerderij richt zich daarbij vooral op nieuwe, niet-alledaagse ideeën van beginnende, jonge kunstenaars of artiesten.

Samir uit Syrië zat in het AZC Westelbeers en vond bij Gerard en Berdie Pasmans van de Cultuurboerderij de rust om zijn oorlogstrauma's te verwerken tot kunst. Hij heeft op een binnenmuur van het pand een prachtige muurschildering gemaakt, waarop hij heeft gevisualiseerd welke ellende er door de oorlog in Syrië is aangericht.

- De opbrengsten van de Pinksterfeesten Westelbeers (pinksterweekend, in 2019 voor de 50e keer) komen ten goede aan de schoolbus. Zie daarvoor het hoofdstuk Links, kopje Onderwijs. Bij de inmiddels vermaarde Pinksterfeesten helpen zo'n beetje alle inwoners van de buurtschap mee. Iedereen voelt zich betrokken, want: of je hebt zelf in de Westelbeerse schoolbus gezeten, of je kinderen gaan er straks in mee. - Pinksterfeesten op Facebook.

- Jeugdvakantieweek (augustus).

- Op een zondag in september organiseert de NOJG een Jachthondenproef bij Camping Rakelbos in Westelbeers. De wedstrijd bestaat uit de 8 proeven tot en met het B-diploma. Er zijn voor 3 leeftijdscategorieën mooie wisselbekers en daarnaast nog vele mooie prijzen te verdienen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Vanaf het kapelletje van Westelbeers lopen 3 wandelroutes, van 4,5 tot 6 km.

- Nog 3 rondwandelingen vanuit Westelbeers, ieder met een lengte van 14 km.

- Waterschap De Dommel heeft samen met Brabants Landschap en melkveebedrijf De Voldijn (Voldijnseweg 4, Westelbeers) in december 2018 een overeenkomst voor grondruil gesloten. De grondruil is nodig voor de herinrichting van het beekdal van de Groote Beerze. Doel van dit project is verdroging van het gebied tegen te gaan, kwetsbare natuur te versterken en wateroverlast te beperken. Ook wordt het gebied toegankelijker gemaakt voor recreatie. Het waterschap is al sinds het voorjaar van 2017 bezig met de voorbereidingen. Het totale project wordt in fasen uitgevoerd. Het waterschap moet afspraken maken met verschillende grondeigenaren voordat de uitvoering kan starten.

De grondruil levert voor alle partijen winst op. Brabants Landschap wordt eigenaar van een brede natuurstrook langs de Groote Beerze. Hierdoor kan Waterschap De Dommel samen met Brabants Landschap dit deel van de beek herinrichten en zo een ontbrekende schakel in het Natuurnetwerk Brabant realiseren. Er wordt ruim 2 hectare nieuwe natuur ingericht. Daarnaast wordt Brabants Landschap eigenaar van een aantal natuurpercelen die voorheen van de agrariër waren. In ruil hiervoor krijgt de agrariër een perceel van Brabants Landschap. Hiermee wordt zijn huiskavel flink vergroot en is er meer mogelijkheid voor weidegang van zijn koeien. Ook hoeft hij minder vaak de openbare weg op met landbouwverkeer, wat positief is voor de verkeersveiligheid. (bron: Waterschap De Dommel, 11-12-2018)

- Blauwgraslanden komen in het Natura2000 gebied Kempenland-West alleen nog voor in het beekdal van de Groote Beerze net ten zuiden van buurtschap Westelbeers. Ooit stonden deze unieke gebiedjes vol met gevlekte orchis, Spaanse ruiter, blauwe knoop en blauwe zegge. Deze waardevolle soorten worden met uitsterven bedreigd door onder andere een te hoge stikstofbelasting. Tevens dreigden deze blauwgraslanden te 'verdrinken'. Wanneer er veel regen valt, bleef er namelijk erg lang water op het land staan. De kwetsbare natuurgebiedjes gaan zó snel achteruit, dat begin 2018 acuut maatregelen nodig waren. In maart 2018 is er daarom een duurzame pomp op zonne-energie geïnstalleerd. Deze voert voorlopig het teveel aan regenwater af. Zo krijgen waardevolle soorten een kans zich te herstellen, waaronder zeldzame orchideeën en de blauwe knoop.

Een structurele maatregel wordt rond 2021 genomen, in het project herinrichting beekdal Groote Beerze. Het plan is om dan een afwateringssloot te verleggen.  Doel is verdroging tegen te gaan, kwetsbare (stikstofgevoelige) natuur te versterken en wateroverlast te beperken. Ook zal het gebied toegankelijker worden gemaakt voor recreatie. Tegelijkertijd neemt het waterschap samen met de Provincie maatregelen die nodig zijn vanuit het Programma Aanpak Stikstof (PAS). De tijdelijke pomp is daarvan een eerste concreet voorbeeld. (bron: Waterschap De Dommel, 7-3-2018)

- De ca. 240 ha grote Landschotse Heide O van Westelbeers is een uitgestrekt natuurgebied in het dal van de Grote Beerze. Het gebied wordt beheerd door Brabants Landschap. Tussen de heide liggen een aantal vennen, waaronder het Berkven en het Vissersven. Beide vennen waren te rijk aan voedingsstoffen en verzuurd. Hierdoor waren veel van de oorspronkelijke dier- en plantensoorten grotendeels verdwenen. Om de waterkwaliteit in deze vennen te herstellen, is in 2012 de slibrijke bovenlaag van de bodem verwijderd. Zo ontstaat er een voedselarmer milieu. Om het water in de vennen minder zuur te maken, heeft het waterschap de oevers bekalkt, zodat in regenachtige periodes de kalk via de bodem in het ven terecht kan komen. En er is een tijdelijke leiding aangelegd om via een bestaande grondwaterpomp kalkhoudend water aan te voeren.

De Landschotse Heide is in 2016 heringericht. Er trad verdroging op omdat er onvoldoende grondwater was. Een brede sloot die diende om een nabijgelegen landbouwgebied te ontwateren is daarom gedempt. Ter vervanging is een kronkelend stroompje aangelegd. Daarnaast is er gewerkt aan het Berkven. Dat ven was in de loop der jaren kleiner geworden doordat het onder de verdroging te lijden had. Dat ven heeft zijn oorspronkelijke grootte weer terug. Tevens zijn enkele hectaren aan het gebied toegevoegd. Het betreft grond die vroeger voor landbouw werd gebruikt, maar nu wordt veranderd in heide. De grond is afgegraven om de bovenlaag die rijk is aan voedingsstoffen te verwijderen.

In de Tweede Wereldoorlog was in verband met de stationering van Duitse bommenwerpers op vliegveld Welschap behoefte aan een oefenterrein. In het gebied nabij de vennen Keijenhurk en Wit Holland op de Landschotse Heide is daarom toen een 'haven' aangelegd met 'schijnboten'. Dat waren zandruggen met een lengte van ca. 50 meter en een breedte van 7 meter, omringd door een geul. Het gebied lag laag en was daarom ook makkelijk onder water te zetten. Om alles zo realistisch mogelijk te doen lijken, stonden op de 'schijnboten' ook nog houten kajuiten. In totaal zijn er 5 schijnboten aangelegd, waarvan er nu nog 3 te zien zijn op het gedeelte van de Landschotse heide dat niet is ontgonnen. De Duitsers gebruikten voor de oefeningen (betonnen) oefenbommen. Na de oorlog zijn door agrariërs bij het omploegen van hun akkers en weilanden veel oefenbommen gevonden. In de omgeving zijn deze bommen nog te vinden als markering van de oprit van boerenerven. Soms beschilderd met een koe of met de Nederlandse driekleur. Zuidwestelijk van het terrein ligt een bijbehorende observatiebunker.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's van Westelbeers.

Terug naar boven

Links

- Onderwijs: - De buurtschap is te klein voor een eigen basisschool. Daarom gaan de schoolkinderen al decennialang met de Schoolbus Westelbeers naar de basisschool in Middelbeers. De gelijknamige stichting organiseert al sinds 1970 de jaarlijkse Pinksterfeesten in de buurtschap, om daarmee het onderhoud en de andere kosten van de bus te kunnen financieren, en geld opzij te zetten om wanneer dat nodig is een nieuwe schoolbus te kunnen kopen. Eind 2018 is weer een nieuwe schoolbus aangekocht, inmiddels de vijfde sinds 1970. De bus biedt plaats aan 33 Westelbeerse kinderen en is een stuk comfortabeler en veiliger dan de vorige, die met zijn 26 dienstjaren hard aan vervanging toe was. De schoolbus kwam er in 1970 vooral omdat Westelbeerse ouders zich zorgen maakten over de veiligheid. Langs de Westelbeersedijk was destijds nog geen verlichting en ook geen fietspad. Inmiddels staat de teller dagelijks op 30 tot 35 vervoerde kinderen. De bus wordt letterlijk en figuurlijk draaiende gehouden zonder gemeentelijke subsidie of sponsoring. Ouders betalen jaarlijks een kleine gezinsbijdrage. Het enige wat de stichting verder van hen verlangt is: inzet bij de Pinksterfeesten. Bij het opbouwen, achter de bar, bij het opruimen, of wat dan ook maar nodig is.

Reactie toevoegen