West-Pannerden

Plaats
Buurtschap
Lingewaard
Betuwe
Gelderland

west-pannerden_vouwbrief_4-11-1863_achterzijde_kopie.jpg

West-Pannerden, vouwbrief (enveloppen waren er toen nog niet, dus werden brieven dichtgevouwen, en soms nog extra met lakzegel afgesloten zoals hier) naar Zwolle, 4-11-1863, met handgeschreven aanduiding Westpannerden door het bestelhuis.

West-Pannerden, vouwbrief (enveloppen waren er toen nog niet, dus werden brieven dichtgevouwen, en soms nog extra met lakzegel afgesloten zoals hier) naar Zwolle, 4-11-1863, met handgeschreven aanduiding Westpannerden door het bestelhuis.

west-pannerden_vouwbrief_4-11-1863_voorzijde_kopie.jpg

West-Pannerden, voorzijde behorende bij de hierboven afgebeelde achterzijde van de vouwbrief d.d. 4-11-1863.

West-Pannerden, voorzijde behorende bij de hierboven afgebeelde achterzijde van de vouwbrief d.d. 4-11-1863.

west-pannerden_stempel_1866_kopie.jpg

West-Pannerden, brief van West-Pannerden naar Olst, 4-2-1866 met stempel Westpannerden. Kennelijk had het bestelhuis inmiddels wél een stempel bekomen, wat het in 1863 blijkbaar nog niet had.

West-Pannerden, brief van West-Pannerden naar Olst, 4-2-1866 met stempel Westpannerden. Kennelijk had het bestelhuis inmiddels wél een stempel bekomen, wat het in 1863 blijkbaar nog niet had.

west-pannerden_cafe_scheers.jpg

Gezien de strategische ligging bij de veerverbinding tussen de Betuwe en het 'Gelders Eiland', had het kleine buurtschapje West-Pannerden verschillende cafés. Café Scheers was er daar één van.

Gezien de strategische ligging bij de veerverbinding tussen de Betuwe en het 'Gelders Eiland', had het kleine buurtschapje West-Pannerden verschillende cafés. Café Scheers was er daar één van.

west-pannerden_tramhalte_boerboom_sterreschans_begin_20e_eeuw.jpg

West-Pannerden, tramhalte Boerboom op de Sterreschans, van de in 1909 van start gegane tramlijn Bemmel - Pannerden Veer, van de Betuwsche Stoomtramweg-Maatschappij (BSM). Gezien de 'look and feel' van de kaart moet deze van kort na de opening zijn.

West-Pannerden, tramhalte Boerboom op de Sterreschans, van de in 1909 van start gegane tramlijn Bemmel - Pannerden Veer, van de Betuwsche Stoomtramweg-Maatschappij (BSM). Gezien de 'look and feel' van de kaart moet deze van kort na de opening zijn.

west-pannerden_boothalte_en_overzetveer_boerboom.jpeg

West-Pannerden, boothalte en overzetveer Boerboom, ca. 1910

West-Pannerden, boothalte en overzetveer Boerboom, ca. 1910

west-pannerden_veerhuis_en_cafe-restaurant_rijnzicht.jpeg

West-Pannerden, veerhuis en café-restaurant Rijnzicht (dat dus eigenlijk Pannerdens Kanaal-zicht had moeten heten maar ja dat 'bekt' niet), ca. 1910

West-Pannerden, veerhuis en café-restaurant Rijnzicht (dat dus eigenlijk Pannerdens Kanaal-zicht had moeten heten maar ja dat 'bekt' niet), ca. 1910

west-pannerden_h.a._pauwen_bidprentje_1918_voorzijde.jpg

West-Pannerden, bidprentje van de in 1918 overleden prominente inwoner (want lid van Provinciale Staten) Herman Arnold Pauwen. Voorzijde.

West-Pannerden, bidprentje van de in 1918 overleden prominente inwoner (want lid van Provinciale Staten) Herman Arnold Pauwen. Voorzijde.

west-pannerden_h.a._pauwen_bidprentje_1918_achterzijde.jpg

West-Pannerden, bidprentje van de in 1918 overleden prominente inwoner (want lid van Provinciale Staten) Herman Arnold Pauwen. Achterzijde.

West-Pannerden, bidprentje van de in 1918 overleden prominente inwoner (want lid van Provinciale Staten) Herman Arnold Pauwen. Achterzijde.

West-Pannerden

Terug naar boven

Status

- West-Pannerden is een buurtschap in de provincie Gelderland, in de streek Betuwe, gemeente Lingewaard.

- De buurtschap West-Pannerden valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Doornenburg.

Terug naar boven

Naam

De naam van de buurtschap leeft nog voort in de naam van de schutterij van Doornenburg, die voluit 'Schutterij Gijsbrecht van Aemstel van Doornenburg en Honderd Morgen van West-Pannerden' heet. Hoewel wij ergens lezen dat dit kennelijk 2 schutterijen zouden zijn, "...Schutterij 'Gijsbrecht van Aemstel'. Samen met 'de Honderd Morgen van West-Pannerden' kunnen beide verenigingen bogen op een rijke historie..."

Oudere vermeldingen
In ieder geval in de 19e eeuw heeft de buurtschap ook als Pannerden (Westzijde) bekend gestaan. Het dorp Pannerden heeft doorgaans zo geheten, zonder 'achtervoegsel', alleen rond 1860 heeft het gedurende enkele jaren Pannerden (Oostzijde) geheten, om het zo kennelijk explicieter te onderscheiden van de buurtschap West-Pannerden of Pannerden (Westzijde). De buurtschap is in de 19e eeuw ook gespeld geweest als Westpannerden. Ook de spelling West Pannerden, zonder koppelteken dus, kwam (ook in de 20e eeuw nog) voor.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap West-Pannerden ligt W van Pannerden, ONO van Doornenburg, N van de weg Sterreschans, N van het veer over het Pannerdens Kanaal, rond de Rijndijk.

Curieus is dat op een verslag van de Pannerdense Kermis 2009 wordt gesproken van de 'Uutlanders', een groep omwonenden "buiten de bebouwde kom van Pannerden op het platteland van Pannerden-West" aldus het verslag, die bij een (afgebeelde) brug bij hun buurtschap een 'ereboog' hebben geplaatst (om aan te geven dat zij er ook bij horen: alle buurten van Pannerden sieren hun buurt tijdens de Kermis op met een fraaie 'ereboog'). Maar over het Pannerdens Kanaal ligt geen brug, dus kennelijk is ook aan de Pannerdense kant sprake van een buurtschap Pannerden-West of West-Pannerden?

Soortgelijk curieus is dat in dit krantenartikel wordt gesproken van 'baksteenfabriek Pannerden-West' (die o.i. bekender is onder de naam Wienerberger), die in de Kijfwaard Z van Pannerden ligt, en dat ligt dus niet W maar Z van Pannerden...

Terug naar boven

Statistische gegevens

De buurtschap West-Pannerden omvat ca. 20 huizen met ca. 50 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Door de aanleg van het in 1707 gereed gekomen Pannerdens Kanaal zijn de dorpen Pannerden, Herwen, Aerdt en Lobith van de Betuwe afgesneden en daarmee uiteindelijk in de Liemers komen te liggen. Het Pannerdens Kanaal is een 'doorsteek' van de Waal bij Millingen aan de Rijn naar de Nederrijn bij Huissen. Het daarmee afgesneden deel van de Rijn, dat O langs de genoemde dorpen loopt, is sindsdien Oude Rijn gaan heten (niet te verwarren met de andere Oude Rijn'en in ons land). Het gebied van de genoemde dorpen heeft de naam 'Gelders Eiland' gekregen, omdat het immers aan alle kanten door water wordt omsloten (Pannerdens Kanaal in het W, Bijlands Kanaal en Rijn in het Z en Oude Rijn in het O, oftewel het grondgebied van de huidige gemeente Rijnwaarden).

Een W, dunbebouwd deel van Pannerden is door de aanleg van het Pannerdens Kanaal van het dorp afgesneden en op Betuws gebied blijven liggen. Dat is de buurtschap West-Pannerden geworden, die in ieder geval tot halverwege de 20e eeuw als zodanig bekend heeft gestaan.

Postale aspecten
Uiteraard kwam er na de aanleg van het Pannerdens Kanaal een veerpont, om de Betuwe met het 'Gelders Eiland', zoals het afgesneden gedeelte kwam te heten, te verbinden. Die veerverbinding is er overigens nog altijd. Door het verkeer dat dat aantrok, was het kleine West-Pannerden een bedrijvig buurtje met diverse café-restaurants, en was het kennelijk ook belangrijk genoeg voor eigen postale voorzieningen. In 1854 komt er een brievenbus, in 1858 wordt dat omgezet in een bestelhuis (een eenvoudige vorm van postkantoor), per 1-10-1870 wordt dat omgezet tot een hulppostkantoor. Kennelijk worden er toch niet genoeg handelingen verricht, want in 1879 wordt dat kantoortje alweer opgeheven en omgezet in een 'postgids' (wat dat voor status had is ons nog niet duidelijk, wellicht een met het bestelhuis vergelijkbare eenvoudiger vorm van postkantoor).

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van West-Pannerden.

Reactie toevoegen