West-Knollendam

Plaats
Dorp
Zaanstad
Zaanstreek
Noord-Holland

west-knollendam_kermis_2016.jpg

In West-Knollendam houden ze wel van een feestje. Zo staat in het 2e weekend van september het dorp 3 dagen lang op zijn kop tijdens de KermisWKD (WKD is de volksmond-naam van het dorp), met tal van evenementen en activiteiten, en iedere avond live muziek

In West-Knollendam houden ze wel van een feestje. Zo staat in het 2e weekend van september het dorp 3 dagen lang op zijn kop tijdens de KermisWKD (WKD is de volksmond-naam van het dorp), met tal van evenementen en activiteiten, en iedere avond live muziek

west-knollendam_toneelvereniging_top_uitvoering_2015_kopie.jpg

Een ander jaarlijks hoogtepunt in West-Knollendam is de uitvoering van Toneelvereniging T.O.P. (= Tot Ons Plezier), die eind oktober 3 avonden op de planken staat in Dorpshuis De Noorddam.

Een ander jaarlijks hoogtepunt in West-Knollendam is de uitvoering van Toneelvereniging T.O.P. (= Tot Ons Plezier), die eind oktober 3 avonden op de planken staat in Dorpshuis De Noorddam.

west-knollendam_dorpshuis_de_noorddam.jpg

De inwoners van West-Knollendam zijn terecht trots op en blij met hun met veel zelfwerkzaamheid in 1971 gebouwde en in 2003 hérbouwde Dorpshuis De Noorddam. In 2016 leek er een 'stadsstrand' voor het dorpshuis te komen, maar dat bleek nieuwe bestrating...

De inwoners van West-Knollendam zijn terecht trots op en blij met hun met veel zelfwerkzaamheid in 1971 gebouwde en in 2003 hérbouwde Dorpshuis De Noorddam. In 2016 leek er een 'stadsstrand' voor het dorpshuis te komen, maar dat bleek nieuwe bestrating...

west-knollendam_damesbiljartvereniging_g.k.o.t._griet_kriet_op_tied.jpg

Misschien wel een unicum in ons land - wij zijn het althans elders nog niet tegengekomen - is dat West-Knollendam naast de vele andere verenigingen - al sinds 1978! - ook nog een Damesbiljartvereniging heeft, en wel G.K.O.T. (Griet Kriet Op Tied).

Misschien wel een unicum in ons land - wij zijn het althans elders nog niet tegengekomen - is dat West-Knollendam naast de vele andere verenigingen - al sinds 1978! - ook nog een Damesbiljartvereniging heeft, en wel G.K.O.T. (Griet Kriet Op Tied).

Westknollendam plaatsnaambord [640x480].jpg

Volgens ons door een vergissing (zie het kopje Naam) heet sinds 1978 het dorp West-Knollendam  'officieel' Westknollendam. Gelukkig is men op de - evenzeer officiële ;-) - plaatsnaamborden én lokale sites wél de vanouds correcte spelling blijven hanteren.

Volgens ons door een vergissing (zie het kopje Naam) heet sinds 1978 het dorp West-Knollendam 'officieel' Westknollendam. Gelukkig is men op de - evenzeer officiële ;-) - plaatsnaamborden én lokale sites wél de vanouds correcte spelling blijven hanteren.

west-knollendam_wit_bord_onder_blauw_bord_zaanstad.jpg

Ook op dit recent - vermoedelijk in 2015 - geplaatste bord staat gelukkig de oorspronkeiljke en wat ons betreft correcte spelling West-Knollendam. (© H.W. Fluks)

Ook op dit recent - vermoedelijk in 2015 - geplaatste bord staat gelukkig de oorspronkeiljke en wat ons betreft correcte spelling West-Knollendam. (© H.W. Fluks)

Westknollendam plaatsnaambord West Knollendam.jpg

Nog een plaatsnaambord met de op zich correcte spelling West-Knollendam in twee woorden. Alleen is de bordenmaker hier het koppelteken vergeten.

Nog een plaatsnaambord met de op zich correcte spelling West-Knollendam in twee woorden. Alleen is de bordenmaker hier het koppelteken vergeten.

westknollendam_groeten_uit_begin_20e_eeuw_1_kopie.jpg

(vermoedelijk West-)Knollendam, Groeten uit, ansichtkaart uit begin 20e eeuw.

(vermoedelijk West-)Knollendam, Groeten uit, ansichtkaart uit begin 20e eeuw.

westknollendam_groeten_uit_begin_20e_eeuw_2_kopie.jpg

(vermoedelijk West-)Knollendam, Groeten uit, ansichtkaart uit begin 20e eeuw.

(vermoedelijk West-)Knollendam, Groeten uit, ansichtkaart uit begin 20e eeuw.

westknollendam_het_melkmeisje_1907_kopie.jpg

(vermoedelijk West-)Knollendam, ansichtkaart uit 1907. De titel 'Het Melkmeisje' suggereert dat ze maar 1 melkmeisje hadden in West-Knollendam. In werkelijkheid waren dat er vast wel meer. Als ze nu het lidwoord hadden weggelaten had het wél geklopt...

(vermoedelijk West-)Knollendam, ansichtkaart uit 1907. De titel 'Het Melkmeisje' suggereert dat ze maar 1 melkmeisje hadden in West-Knollendam. In werkelijkheid waren dat er vast wel meer. Als ze nu het lidwoord hadden weggelaten had het wél geklopt...

West-Knollendam

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving West-Knollendam.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over West-Knollendam (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- West-Knollendam is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de regio Zaanstreek, gemeente Zaanstad. T/m 1973 gemeente Wormerveer. Het dorp maakte vroeger deel uit van de Banne van Westzaan en is in 1833 overgegaan naar de gemeente Wormerveer.

- Onder het dorp West-Knollendam valt ook de buurtschap - tegenwoordig tevens bedrijventerrein - Molletjesveer.

Terug naar boven

Naam

Alternatieve naam
In de volksmond wordt het dorp kortweg WKD genoemd.

Spelling
De spelling van deze plaatsnaam luidt al sinds jaar en dag en in de praktijk nog altijd West-Knollendam, in twee woorden en met koppelteken dus. Dat blijkt o.a. uit: - de spelling op oude ansichtkaarten, - op de site van de lokale voetbalvereniging, - op de site van de lokale basisschool, - op de site van Historische Vereniging Wormerveer, - op de site van de regionale krant, en last but not least - op de officiële plaatsnaamborden. Bij de introductie van het postcodesysteem echter, dat in 1978 in werking is getreden, hebben gemeente en/of de toenmalige PTT echter gemeend de spelling als Westknollendam te moeten vaststellen. Wat ons betreft dus, gezien de feiten eerder in deze alinea, een vergissing.

Een vergissing die na inmiddels 40 jaar nog altijd niet is hersteld. Waardoor de spelling 'officieel' - d.w.z. in het postcode'boek' en in de in 2009 in werking getreden gemeentelijke basisregistraties BAG, waar men de spellingen van het postcode'boek' heeft moeten aanhouden - in één woord is. Desondanks hebben wij, hoewel wij doorgaans deze 'officiële' spellingen aanhouden, als uitzondering besloten ons op deze pagina niet te conformeren aan de 'officieel geworden vergissing' van de spelling in één woord, maar de cultuurhistorisch en maatschappelijk correcte spelling aan te houden; West-Knollendam dus. Soortgelijke situaties doen zich overigens ook voor bij de buurdorpen Oostknollendam en Markenbinnen.

Naamgeving
Het dorp is genoemd naar de ligging W van Oostknollendam.

Terug naar boven

Ligging

West-Knollendam ligt N van Zaandam en Wormerveer, aan de W zijde van de rivier de Zaan. Het dorp ligt aan de Tapsloot, die een kruispunt vormt van diverse waterwegen zoals de Knollendammervaart (ri. Noordhollands Kanaal bij Spijkerboor), de Markervaart (ri. Noordhollands Kanaal bij De Woude), de rivier de Zaan en de Nauernase Vaart (ri. Noordzeekanaal bij Nauerna).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft West-Knollendam 26 huizen met 124 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 230 huizen met ca. 570 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Volgens historici behoort West-Knollendam tot een van de oudste nederzettingen aan de Zaan. Waarschijnlijk is het zelfs ouder dan bijvoorbeeld Wormerveer en Zaandam. Het dorp dankt vermoedelijk zijn ontstaan aan de dam - de Knollendam of de Noorddam - die hier in de Zaan werd aangelegd.

West-Knollendam maakte vroeger deel uit van de Banne van Westzaan en ging op 1 januari 1833 tot Wormerveer behoren. Het dorp is echter altijd een aparte gemeenschap gebleven met een eigen verenigingsleven, een eigen school en zelfs lange tijd met twee eigen kerken.

West-Knollendam ligt in de Karnemelkspolder, die vanouds onder de Polder Westzaan viel. Het is niet bekend wanneer de afscheiding heeft plaatsgevonden. De grens werd gevormd door de Noorddijk, de weg tussen Krommeniedijk en Wormerveer. De 42,5 ha grote Karnemelkspolder werd aanvankelijk bemalen door een schepradmolen (waarschijnlijk gebouwd rond 163 en afgebroken rond 1880). Rond 1880 had de polder geen eigen bemaling meer, maar werd het water geloosd op de Polder Westzaan. In 1917 is die overeenkomst beëindigd en bouwt de Karnemelkspolder een gemaal met elektromotor van 7,5 pk met vijzel, die 12 m3 per minuut kon uitslaan. Recentelijk is een nieuw gemaal gebouwd. Zie daarvoor bij Bezienswaardigheden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- West-Knollendam heeft 1 gemeentelijk monument, zijnde boerderij 'Op ´t Skoft' (stenen woonhuis met houten kapberg) op Schouwstraat 11.

- Gemaal Karnemelkspolder is recent gebouwd en heeft een bijzonder, gebogen dakpannen-dak.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- KermisWKD (2e weekend van september). - Fotoreportage KermisWKD 2016.

- Toneelvereniging T.O.P. (= Tot Ons Plezier) is opgericht in 1933 en brengt jaarlijks eind oktober een nieuw stuk op de planken.

- Als het in de winter hard genoeg vriest, kun je schaatsen op de ijsbaan van IJsvereniging West-Knollendam (Y.W.K.).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- In West-Knollendam liggen enkele grote jachthavens. Deze staan in verbinding met o.a. het Alkmaardermeer.

Terug naar boven

Beeld

- Ca. 150 oude foto's van West-Knollendam op de site van de Historische Vereniging Wormerveer.

- Oude foto's van West-Knollendam op de site van Dorpshuis De Noorddam.

- Oude foto's van West-Knollendam op Facebook.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - De fraaie, kleurrijke en informatieve Dorpskrant De WKD'er verschijnt ca. 4x per jaar en wordt dan in West-Knollendam huis-aan-huis bezorgd. Via de link is hij ook online te lezen (ook oudere nummers). Sinds 2013 hebben Anita Wolvers en Saskia Baltus samen de redactie, vormgeving én bezorging gedaan. Ze hebben het destijds overgenomen van voorgangers die ermee stopten, omdat ze het belangrijk vonden dat de dorpskrant zou blijven bestaan, omdat deze bijdraagt aan het behouden en vergroten van het saamhorigheidsgevoel. "Inwoners willen de saamhorigheid terug. Het ons kent ons, het er voor elkaar zijn, elkaar helpen", zo stellen ze.

Dat het een uitdaging is daar als dorpsreporters verandering in te brengen, erkennen ze allebei direct. Wat ze met De WKD’er bijdragen is in ieder geval de gespreksstof. "Mensen zien elkaar ineens echt staan op straat, praten met elkaar over wat ze hebben gelezen. En dat is wat we willen. Dat we elkaar niet zomaar voorbij lopen, dat je even tijd hebt voor elkaar. Dat is de kern." Helaas is in juni 2017 het laatste nummer verschenen, omdat Saskia ermee moet stoppen omdat ze er geen tijd meer voor kan vrijmaken. Tenzij het lukt om een opvolger voor haar te vinden (zie de 1e pagina van het juninummer onder de link). Uiteraard duimen wij mee dat dat gaat lukken!

- Dorpshuis: - Hoe het huidige Dorpshuis De Noorddam in West-Knollendam is ontstaan is een mooi verhaal, waarvan we je de aanleiding hier vast willen verklappen: "Al sinds begin 20e eeuw waren de Knollendamse verenigingen gehuisvest in het plaatselijke dorpscafé De Zwaan. De naoorlogse hoogconjunctuur tesamen met een steeds groter wordende watersportbehoefte en de wisseling van de wacht in het café, hebben er toe geleid dat de verenigingen eind jaren zestig het veld moesten ruimen. Vele Westknollendammers waren vanaf hun prille jeugd zeer vertrouwd met hun 'verenigingsgebouw' waaraan dus nu een abrupt einde dreigde te komen. Met dit einde was tevens een groot probleem ontstaan voor het voortbestaan van de verenigingen, want waar moesten ze naar toe? Want er was in het kleine dorp geen enkele locatie die zoveel verenigingen kon herbergen.

Ook eind jaren zestig kende het toen nog geen 400 zielen tellende West-Knollendam namelijk al een rijk verenigingsleven, met o.a. een toneelvereniging, kaartclub, biljartvereniging, ijsclub etc. etc. Al die verenigingen hadden dan ook een vaste avond in de 'o zo gezellige dorpstaverne' die niet zelden uitliep tot diep in de nacht. Wat nu?  De 'Knolse' koppen worden bij elkaar gestoken en na veel gepraat en nog veel meer jenever wordt al snel het idee geboren om een eigen dorpshuis te gaan bouwen. Na de vlaag van euforie, die de jenever met zich meegebracht moet hebben, bedenkt men echter al snel dat een dorpshuis toch wel veel geld gaat kosten en dat het batig saldo - zijnde 0,0 cent - van de gezamenlijke gedeponeerde clubkassen, daartoe weinig aan zou bijdragen, om het eufemistisch te zeggen." Maar met heel veel inventiviteit, heel veel inzamelingen en heel veel zelfwerkzaamheid is het ze toch gelukt om in 1971 Dorpshuis De Noorddam uit de grond te stampen. Hóe ze dat gelukt is, oftewel hoe deze inleiding verder gaat, kun je lezen onder de link (waaruit wij deze inleiding geciteerd hebben).

Sinds 1971 is Dorpshuis De Noorddam dus het letterlijke - want in het hart van het dorp gelegen - en figuurlijke bruisende dorpshart van West-Knollendam. De centrale ontmoetingsplek, de 'huiskamer' van het dorp. Het verdriet is dan ook groot als het dorpshuis in februari 2001 afbrandt. Hun ziel en zaligheid hebben de vrijwilligers van het dorp 30 jaar lang in dit dorpshuis gestoken en al het werk zien ze voor hun ogen door de vlammen verzwolgen worden. De oorzaak van de brand is overigens geen technisch mankement en ook geen nalatigheid van menselijk handelen. Met man en macht steken de inwoners wederom de handen uit de mouwen en twee jaar later opent het herrezen dorpshuis opnieuw zijn deuren. Het wordt zonder subsidie en geheel door vrijwilligers draaiende gehouden.

Dorpshuis De Noorddam wil een laagdrempelige ontmoetingsplaats zijn voor jong en ouder. Een ontmoetingsplaats met een breed scala aan activiteiten, waarbij ontmoeting (sociale cohesie), samenwerking, participatie en interactie centraal staan en tot leven komen. Naast de vele verenigingen in West-Knollendam hier hun thuisbasis hebben, is er bijv. verder nog sprake van toneelvoorstellingen, biljarten, verjaardagsfeesten, klaverjassen, kinderdisco, schilderen, optredens van bands, kleien, muziek, vergaderingen, open podium, etiquettediner, workshops, modeshow, als voorbeelden van wat er door het jaar heen allemaal gebeurt. Het dorpshuis verhuurt ook ruimtes, die zeer geschikt zijn voor feesten, partijen, vergaderingen, workshops e.d., en je kunt hier nog gratis parkeren voor de deur. - Nieuws van Dorpshuis De Noorddam op Facebook.

- Jeugd: - Kinderclub. - De Facebookpagina 'Kinderactiviteiten Dorpshuis West-Knollendam' houdt je op de hoogte van kinderactiviteiten zoals Carnaval en Sinterklaas.

- Onderwijs: - Openbare Basisschool Theo Thijssen is de school voor primair onderwijs in het dorp West-Knollendam. Het openbare karakter wil zeggen dat de school voor iedereen toegankelijk is, ongeacht iemands levensbeschouwelijke en/of sociaal-culturele achtergrond. De verschillende achtergronden van de kinderen maken van de school een ontmoetingsplaats, waar zij (en ouders) kennismaken met een verscheidenheid aan culturen, denkbeelden en zienswijzen. Zij zijn van mening dat de leerlingen mede hierdoor goed voorbereid worden op het functioneren binnen onze multiculturele samenleving.

Door het dorpse karakter en de voornamelijk autochtone bevolking is bovengenoemde binnen de school echter beperkt zichtbaar. Hun maatschappelijke rol binnen de multiculturele samenleving beogen ze daarom mede invulling te geven door het organiseren van projecten en het tijdens de lessen onder de aandacht brengen van actuele en maatschappelijke gebeurtenissen. West-Knollendam is een dorp met een eigen sociale kern, waarbinnen de Theo Thijssen altijd een belangrijke functie heeft gehad. De Theo Thijssen is een typische dorpsschool. Iedereen kent elkaar en er is een groot sociaal vangnet. De school wil zich dan ook typeren als de school waar je “samen” bent. De betrokkenheid van de ouders is groot en er is een goede samenwerking met het Dorpshuis. De school telt zo’n 50 leerlingen verdeeld over 3 groepen. De meeste kinderen komen uit het dorp. Daarnaast bezoeken ook veel kinderen uit het N buurdorp Markenbinnen - dat geen eigen basisschool meer heeft - de school.

- Sport: - Voetbalvereniging CVV Blauw-Wit (W) is opgericht in 1934. Na locaties in de eerste jaren in Wormer en Wormerveer, strijken de Blauw-Witten uiteindelijk neer op het sportcomplex direct Z van de dorpkern van West-Knollendam. CVV Blauw-Wit (W) is een vereniging waar ontspanning en presteren hand in hand gaan. Het vlaggenschip van de vereniging speelt in seizoen 2016-2017 in de Vierde Klasse A. Verder zijn er ook jeugdteams en damesteams. De vereniging biedt ook mogelijkeden voor klaverjassen, pokeren, en biedt ook onderdak aan Biljartvereniging De Blauwe Bal en Dartvereniging De Blauwe Pijl. - Klaverjasclub De Knollenjassers.

Biljartvereniging 't Zwaantje is opgericht in 1938. - De laatste jaren zijn de vrouwen in opkomst in de vanouds mannensport voetbal, maar al 40 jaar geleden zijn de dames in West-Knollendam hen voorgegaan in een ander mannensportbolwerk, namelijk het biljarten. Misschien wel een unicum in ons land - wij zijn het althans elders in het land nog niet tegengekomen - is namelijk dat het dorp naast de vele andere verenigingen ook nog een Damesbiljartvereniging heeft, en wel G.K.O.T. (Griet Kriet Op Tied). De vereniging is opgericht in 1978. Aanvankelijk speelden ze in het N buurdorp Marken-Binnen, maar al in 1981 zijn ze verhuisd naar Dorpshuis De Noorddam in West-Knollendam. Ze hebben 9 leden en zouden er graag nog 3 bij hebben, omdat dan makkelijker een spelschema is te maken. "Het is helemaal niet erg als je (bijna) niet kunt biljarten, tenslotte zijn we allemaal zo begonnen. Speelmateriaal is gratis beschikbaar. Natuurlijk ben je vrij om eens een avond te komen kijken en sfeer te proeven." Aldus de vereniging.

- Overige verenigingen: - De Schilder- en tekenclub komt iedere vrijdagavond bijeen in Dorpshuis De Noorddam om hun kunsten te (be)oefenen. Nieuwe leden zijn welkom. Iedereen kan het (aldus de club op hun site): "Beetje oefenen, beetje advies krijgen van je mede-schilderaars en je komt thuis met best een leuk schilderij."

Reactie toevoegen