Wemeldinge

Plaats
Dorp
Kapelle
Zuid-Beveland
Zeeland

ZL gemeente Wemeldinge in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Wemeldinge in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Wemeldinge in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Wemeldinge

Terug naar boven

Status

- Wemeldinge is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Zuid-Beveland, gemeente Kapelle. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1969.

- Wapen van de voormalige gemeente Wemeldinge.

Naam

In het Zeeuws
Weumelienge.

Oudere vermeldingen
1222 kopie 14e eeuw Gerardus de Wemelbinghe, 1222 Gerardus de Wimeldinga, 1233 Wimeldingen, 1400 kopie Wemelinge, 1573 Woemelijngen.

Naamsverklaring
Afleiding met het suffix -ingi van de persoonsnaam Wimeld, een verkorting van Winiwald* of Werinbold, met als betekenis 'bij de lieden van Wimeld'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Wemeldinge ligt NW van Yerseke, NO van Kapelle en Goes.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvatten de gemeente en het dorp Wemeldinge 145 huizen met 810 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.200 huizen met ca. 3.000 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Wemeldinge heeft 29 rijksmonumenten.

- Wemeldinge heeft 5 gemeentelijke monumenten.

- De parochie Wemeldinge is in de 11e eeuw gesticht als dochterkerk van de Westmonsterkerk in Middelburg, die ook als patroonheilige Sint-Maarten had. De eerste houten kerk is mogelijk al in de 12e eeuw vervangen door een stenen kerk en is vermoedelijk de oudste kerk van Zuid-Beveland. De circa 25 meter hoge kerktoren is omstreeks 1350 gebouwd. Oorspronkelijk waren er ook hoektorens aanwezig, die in 1607 zijn afgebroken. De kerk werd gebouwd op een vliedberg. Opvallend is de tweede vliedberg ten oosten van de kerk die met zijn circa 11 meter de hoogste van Zeeland is. Kort na de bouw van de toren is een gotische driebeukige kerk gebouwd, die rond 1411 is verhoogd en onder één kap is gebracht. Het koor, het schip, de zuidbeuk en de sacristie dateren uit de 15e eeuw. Aan het koor zijn vensters met bakstenen kraalprofielen. De natuurstenen zuilen zijn voorzien van Brabantse kapitelen. De gewelven van de sacristie rusten op puntig opengewerkte kraagstenen. De kansel uit 1657 heeft een koperen lezenaar uit 1790 en staat in een dooptuin. Aan de zijkant van de kansel is een doopbekken bevestigd en binnen het doophek staat twee eikenhouten banken. In de kerk bevindt zich nog een herenbank uit 1655.

Het pijporgel is in 1899 door de firma L. van Dam gemaakt voor de Johanneskerk te Kruiningen. Deze kerk had ten gevolge van de watersnoodramp in 1953 aanzienlijke waterschade opgelopen, waarna het orgel is afgekeurd en op kosten van het Rampenfonds is vervangen. Het orgel is in 1957 aangekocht door Wemeldinge. Voorheen was er geen orgel aanwezig in de kerk. Dat had te maken met een testamentaire beschikking uit 1787 van Maria Coomans, die een deel van haar bezittingen aan de Hervormde (tegenwoodig Protestantse) Maartenskerk (Kerkweg 3) schonk, onder de voorwaarde dat er geen kerkorgel voor rekening van de kerk mocht worden gepaatst. Pas in 1957 weet men de bovengenoemde beschikking te omzeilen door het orgel aan laten te kopen door een speciaal daartoe opgericht orgelcomité in plaats van door de kerkvoogdij. In 1991 is het orgel door Flentrop Orgelbouw volledig gerestaureerd.

- Korenmolen De Hoop (Westelijke Kanaalweg 55) is in 1866 gebouwd door de molenaarsknecht van de molenaar van de voorganger van de andere molen, Aeolus. Tot 1968 was de molen in bedrijf, waarna op het laatste moment een verbouwing tot woning kon worden voorkomen. Tussen 1981 en 1983 is de molen ingrijpend gerestaureerd. Tegenwoordig is de molen eigendom van de gemeente Kapelle. Een vrijwillige molenaar stelt de molen af en toe in bedrijf.

- Koren- en pelmolen Aeolus (Bonzijweg 15a) is genoemd naar de Griekse god van de wind, Aeolus. De molen is in 1869 gebouwd als revanche op een molenaarsknecht die de huidige molen De Hoop even verderop liet bouwen. De Aeolus is dan ook hoger en groter dan De Hoop. Na brand in 1888 is de molen hersteld. Tot 1968 is er met de molen op windkracht gemalen. Tegenwoordig is de molen eigendom van de gemeente Kapelle. De roeden van het merk Pot dateren uit 1871 en zijn daarmee de oudste roeden die nog altijd in gebruik zijn in Nederland. Een vrijwillige molenaar stelt de molen af en toe in bedrijf.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Koningsdag.

- Kunst- en Natuurroute Wemeldinge (weekend eind mei, in 2020 voor de 23e keer).

- Classic Motorraces Wemeldinge (op een zaterdag in juni). De trainingen beginnen om 10 uur. De races zelf beginnen om 12.30 uur. Het spektakel duurt tot ca. 17.00 uur. De entree bedraagt 5 euro per persoon. Kinderen tot 12 jaar mogen gratis naar binnen. De organisatie nodigt iedereen uit om eens te komen genieten van het nostalgische geluid en de bijbehorende sfeer. Na in 1995 op het Kanaalcircuit bij het dorp te zijn gestart met wedstrijden voor het NK 50 cc wegraces, heeft ProMotor Zeeland in 2008 de overstap naar de Classic Motoren gemaakt. Dit zorgt ervoor dat er een volledig programma met 9 klassen klassieke motoren is inclusief de zijspanklasse onder auspiciën van de Historische Motorsport Vereniging (HMV). Deze regelmatigheidswedstrijden tellen mee voor het Nederlands Kampioenschap van de HMV.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In en rond het dorp zijn vier wandelroutes uitgezet, gemarkeerd met de kleuren rood, blauw, groen en bruin, aangebracht op lantaarnpalen en andere wegmarkeringen. De rode route (4,1 km) loopt door het dorp, langs de kerk en de Tuin van Wemeldinge. De blauwe route (4,2 km) loopt door de Dorpsstraat, het Wemeldingse Bos, langs de Oosterschelde en de Buitenhaven. De groene route (3,3 km) gaat door het Wemeldingse Bos naar de Oosterschelde en over de dijk weer terug naar het centrum. De bruine route (6,8 km) loopt via de Oosterscheldedijk langs de jachthaven en het Kanaal door Zuid-Beveland.

- Edwin Stal is anno 2018 plannen aan het ontwikkelen voor wat hij noemt 'de gaafste gratis speeltuin van Zeeland.' Deze Oosterscheldespeeltuin in Wemeldinge moet een ontmoetingsplaats worden waar alle leeftijdscategorieën elkaar kunnen treffen. De gemeente wil het dorp als de toeristische kern van de gemeente op de kaart zetten, en streeft in dat kader naar 'Oosterscheldebelevingen' ook voor niet-duikers. Deze Oosterscheldespeeltuin speelt daar mooi op in. Hoe komt de speeltuin eruit te zien? Stal: "Je moet bijvoorbeeld denken aan zeilbootjes, zeehonden en een zodiacboot op veren, stepstones in de vorm van krabbetjes, een vistrawler in het midden van de speeltuin met 'wmd' erop, speelschepen, een zand-/waterspeeltuin voor de allerkleinsten. Voor free-runners en kinderen komt er iets actiefs. We maken een free-run-klauterbaan dwars door de speeltuin heen, zodat je er rondjes kunt lopen. De scholen kunnen dan buiten gymmen in een speeltuin. Verder komen er picknickbanken bij zodat ouders, grootouders en kinderen samen kunnen komen. (bron: PZC, 2-5-2018)

- Een paar jaar geleden is een entreepunt tot het Nationaal Park Oosterschelde gerealiseerd aan de westkant van Wemeldinge. Daar staat ter hoogte van camping Klein Stelle nu een levensgrote duikbril. Als alles volgens planning is verlope is eind 2019 een tweede entreepunt in het dorp gerealiseerd, bij de ingang van het Kanaal van Zuid-Beveland, op het einde van het Kanaalpad, tegenover de radarpost. Het entreepunt ziet eruit als een schip. Omdat er veel toeristen uit België naar dit dorp komen, heeft de Haven van Antwerpen besloten om eraan mee te betalen. Antwerpen ziet het entreepunt als een mooie kans om het verhaal van de haven te vertellen. Op het entreepunt is daarom naast informatie over Nationaal Park Oosterschelde ook informatie over de Haven van Antwerpen opgenomen.

- De hoogste vliedberg van Zeeland is die van Wemeldinge. De 12 meter hoge berg gaat wat verscholen tussen de bomen en het struikgewas eromheen. In Zeeland liggen nog tientallen aarden heuvels. De bergjes of mottes, zoals ze ook genoemd worden, zijn middeleeuwse verdedigingswerken en dienden meestal als basis van het mottekasteel van een ambachtsheer. Dit kasteel was in feite een houten verdedigingstoren. Hier vandaan bestuurden de Zeeuwse ambachtsheren in de 12e en 13e eeuw hun gebied. Vaak stichtten ze ook een kerk in de nabijheid, waarbij vervolgens een dorp ontstond. We noemen deze aarden heuvels vliedbergen, maar deze benaming is slechts ten dele juist. Hij raakte vroeger in gebruik, toen men dacht dat de bergjes uitsluitend als vluchtplaats voor mensen en vee hadden gediend bij hoge vloeden. Dergelijke bergen – ‘stelbergen’ – lagen in buitendijkse gebieden, op de schorren. Herders verbleven er tijdens hoog water met hun schapen. Sommige van deze bergen bleven herkenbaar toen het land werd ingepolderd. Maar veel van de aarden heuvels die we nu met ‘vliedberg’ aanduiden, dienden als bergje voor een mottekasteel. Of als berg waarop een molen werd gebouwd. Die kon op die hoogte veel wind vangen. Voor nadere informatie zie de link. (bron: Zeeuwse Ankers. Zeeuwse Ankers vertelt de verhalen over het verleden en heden van Zeeland. Verhalen over landschappen, monumenten, mensen en voorwerpen in een provincie op de grens van zee en land. Zeeuwse Ankers verbindt die verhalen met elkaar.)

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Wemeldinge (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Wemeldinge van de lokale MKB-organisatie.

- Nieuws: - Nieuws uit Wemeldinge op Facebook.

- Belangenvereniging: - Stichting Bewonersbelangen Wemeldinge (SBW) behartigt de belangen van de inwoners van haar werkgebied (omvattende het grondgebied van de voormalige gemeente) en de leefbaarheid voor de inwoners instand houden en bevorderen. Om dat te bewerkstelligen onderhoudt de SBW contacten met enerzijds de inwoners en anderzijds met de gemeentelijke en andere overheden.

- Buurtverenigingen: - Wemeldinge heeft maar liefst 25 buurtverenigingen.

- Onderwijs: - "Basisschool Wemeldinge is een school waar we kwalitatief goed en uitdagend onderwijs verzorgen. Dit doen wij door ervoor te zorgen dat alle leerlingen in een goede sfeer met een positief klimaat naar school toe kunnen. In een veilig klimaat ontwikkelt een kind zich het best. Onder een groep wordt een leerstofjaargroep verstaan. Dit houdt in dat de leerlingen voornamelijk op grond van hun leeftijd ingedeeld zijn in vaste groepen met een eigen vaste groepsleerkracht. Onze school kent acht groepen. De kleutergroepen (de groepen 1 en 2) kennen nog geen splitsing naar vakken en daarbij behorende lesuren. Spelend leren neemt een belangrijke plaats in. Wel wordt er volgens een vast lesrooster gewerkt en wordt een begin gemaakt met zelfstandig werken en leren de kinderen omgaan met uitgestelde aandacht. Vanaf groep 3 ligt het accent sterk op het leren lezen en schrijven, het taalonderwijs en het rekenen. Daarnaast krijgen de leerlingen ook wereldoriënterende vakken als natuur en verkeer. Vanaf groep 5 komen daar de vakken geschiedenis en aardrijkskunde bij. Bij het lezen wordt geleidelijk aan het accent verlegd van het technisch lezen naar het begrijpend en studerend lezen. Vanzelfsprekend wordt in alle groepen tevens veel aandacht aan de creatieve vakken besteed."

- Lezen: - Bibliotheek Wemeldinge.

- Sport: - Voetbalvereniging V.V. Wemeldinge is opgericht in 1940. Het 1e elftal van de club speelt in de 4e klasse zaterdag.

- De kracht van Tennisvereniging 't Swaecke in Wemeldinge is de beschikbaarheid van de banen op een moment dat het jou en je vrienden uitkomt. De banen zijn in 2016 volledig gerenoveerd en voorzien van gravel plus. De voordelen van gravel maar sneller en langer bespeelbaar. Met 3 banen is er zelden sprake van wachttijden. 't Swaecke is een vereniging voor zowel de recreant als de competitiespeler. In de maand juli is het open toernooi een van de hoogtepunten. Dan gaan gedurende een week een 140-tal tennissers uit de regio de strijd aan in het dubbelspel in verschillende categorieen. Nieuwe leden zijn uiteraard welkom. Het aantal banen biedt meer dan voldoende ruimte. Door de nodige zelfwerkzaamheid zijn ze in staat de contributie laag te houden. Vrijwilligers dragen zorg voor het baanonderhoud en het beheer van het clubhuis.

Reactie toevoegen