Welberg

Plaats
Dorp
Steenbergen
West-Brabant Baronie en Markiezaat
Noord-Brabant

welberg dorpsgezicht [640x480].jpg

Welberg dorpsgezicht

Welberg dorpsgezicht

Welberg

Terug naar boven

Status

- Welberg is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio West-Brabant, en daarbinnen in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Steenbergen.

- Het dorp Welberg heeft geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom `in` Steenbergen. Het is echter nog altijd een los van Steenbergen gelegen dorp en is dus niet in Steenbergen ‘opgegaan’: tussen beide kernen ligt nog een stuk ‘open gebied’ en als blijvende barrière de N259 Dinteloord-Steenbergen.

- Onder het dorp Welberg vallen ook de buurtschappen De Bocht en Drenkhoos.

Terug naar boven

Naam

Spelling
Lokaal wordt het dorp De Welberg genoemd, waar je bovendien niet in maar 'op' woont.

Wanneer woon je 'in' of 'op' een plaats?
“Iedere rasechte Steenbergenaar weet feilloos te vertellen dat hij op de Welberg heeft gewoond, en inmiddels in Steenbergen is terechtgekomen. Je woont ook op de Komwei en op de Kaai, maar in de Kaaistraat. Taalkundige prof. Hans Heestermans heeft over dit verschijnsel ooit eens geschreven, zij het toegesneden op Bergen op Zoom.

Het is niet zo gemakkelijk een verklaring te vinden voor het gebruik van in en op. Toch, zegt hij, zijn er een paar aanknopingspunten. Je bent in de kelder en op zolder. Iets dat hoger is gelegen, associëren wij met op. Daarom woon je op de Welberg, op de Afgeslechtedijk, op de Stoofdijk. Maar: je woont ook op de Dinteloordseweg, op de Halsterseweg, op De Kaai, op de Markt, ja zelfs op De Heen en op Kruisland, en die liggen niet hoog! Waarom woon je daar dan toch op? Dat berust, aldus Heestermans, weer op een andere tegenstelling. Op in plaats van in gebruiken wij bij een vrij open ruimte, bijvoorbeeld op het veld, in tegenstelling tot in huis. De Kaai, de Komwei en plaatsen als De Heen, Kladde, Kruisland, Notendaal en de Koevering: het zijn alle open vlaktes, en daar woon je op. Steenbergen zelf was vroeger ommuurd, dus gesloten, en daar woonde je gewoon in. Tenminste…, als je geen huis had aan de Blauwe Sluis!” (108).

Oudere vermeldingen
1359 Welberghe, 1400 kopie 1424 Welberghe.

Naamsverklaring
Samengesteld uit wel ‘put, bron’ en berg ‘oprijzing, terreinverheffing’ (soms ook; berging, bergplaats).(1)

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp D’n Raldal.

Terug naar boven

Ligging

Welberg ligt O van Steenbergen en de N259 Dinteloord-Steenbergen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Welberg had tot voor kort ca. 600 huizen met ca. 1.450 inwoners. Sinds 2016 heeft het dorp ca. 2.000 inwoners. Dat komt omdat Oost-Europese arbeidsmigranten voor langere tijd gehuisvest worden in het voormalige klooster Stella Maris (zie daarvoor verder bij Bezienswaardigheden) en daarom in het bevolkingsregister ('Basisregistratie Personen') moeten worden ingeschreven.

Terug naar boven

Geschiedenis en beschrijving

Welberg is ontstaan langs de Welbergsedijk. Dit was van oorsprong een agrarisch lint. Dit agrarische lint is vrijwel geheel verdicht en heeft op sommige plaatsen nog enkele doorzichten naar het buitengebied. Later is er haaks op de Welbergsedijk een nieuw lint ontstaan, De Kapelaan Kockstraat. Daar waar deze twee linten elkaar raken is de kerk gelegen. De Kapelaan Kockstraat verbindt het dorp net als de Laurentiusdijk met Steenbergen.

Welberg laat zich typeren als een van oudsher agrarisch, rustig forensendorp. Hoewel het dorp min of meer tegen Steenbergen aan gelegen is, voelen de bewoners zich Welberger en wordt de kern nog altijd als een dorp gezien. Er is ook nog steeds een stuk open gebied tussen het dorp en Steenbergen. Het dorpse leven uit zich o.a. in het 'ons-kent-ons-gevoel' en een zeer actief en doortastend verenigingsleven. Sommige verenigingen zijn zelfs relatief groot voor zo'n klein dorp omdat er ook mensen van buiten het dorp lid zijn. Drijvende kracht achter het sociale leven in het dorp is voetbalvereniging SC Welberg. Andere accommodaties voor de verenigingen zijn gemeenschapshuis De Vaart, het clubgebouw van de meisjesjeugdgroep (achter het gemeenschapshuis) en het café aan de Kapelaan Kockstraat.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsplan Welberg schetst de voor het dorp wenselijke ontwiikkelingen en perspectieven voor de komende jaren, en hoe dat gerealiseerd zou kunnen worden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Welberg heeft 1 gemeentelijk monument.

- Welberg is een parochie sinds 1928, toen het dorp dankzij lobbyen een eigen kerk kreeg. De Sint Corneliuskerk is in de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd maar gelukkig weer hersteld. - Beschrijving van de Sint Corneliuskerk en van de bedevaarten die hier in de jaren dertig en veertig van de 20e eeuw hebben plaatsgevonden.

- De oude karakteristieke pastorie in het dorpscentrum (Kapelaan Kockstraat 42) heeft sinds eind 2009 een nieuwe bestemming als Thomashuis (kleinschalige woonvoorziening voor verstandelijk gehandicapten).

- Mariakapel uit 1933 aan de Hoogstraat.

- In 2009 heeft een uitzendorganisatie het voormalige kloostercomplex Stella Maris (wat 'Sterre der Zee' betekent) te Welberg overgenomen met als doel het huisvesten van Oost-Europese arbeidsmigranten. De organisatie heeft het complex, met behoud van en respect voor de waardevolle elementen, geheel gerestaureerd. In 2012 is er een vleugel bijgebouwd die een verdubbeling van de capaciteit tot gevolg heeft, waardoor er ca. 500 werknemers kunnen worden gehuisvest. De parkachtige tuin blijft overigens openbaar toegankelijk.

Ondanks het voor het kleine dorp relatief grote aantal nieuwkomers in het dorp en de cultuurverschillen, blijkt er geen sprake van overlast of andere nadelige signalen. Integendeel. Corné Koenraadt, bestuurslid Dorpsraad Welberg: "Ze komen en gaan en zijn meer op zichzelf. Het zijn aardige mensen en ze werken heel hard. Er zijn veel mensen uit Welberg die in Stella Maris gaan eten. We hebben er alleen maar voordeel bij." Stella Maris heeft namelijk ook een brasserie gedeelte. Dat is voor menigeen een prachtige plaats geworden om culinair te ontspannen. Een enkeling is zichtbaar geïntegreerd binnen de Welbergse samenleving. Koenraadt: "Er zijn zo’n 7-8 man die voetbal spelen. En in de Knotwilg zijn er ook een aantal die sporten." En de bewoners van Stella Maris worden ook uitgenodigd voor de evenementen in het dorp. (bron: Steenbergse Bode, 23-2-2017)

- Het Bevrijdingsmonument aan de Canadezenweg bestaat uit een klok met klokkenstoel en herinnert aan de door oorlogshandelingen omgekomen inwoners van Welberg en de Canadezen die bij de bevrijding van het dorp zijn omgekomen. Overigens is de originele bronzen klok in 2009 gestolen. Er worden fondsen geworden om een nieuwe (gietstalen) klok te kunnen aanschaffen. De Welbergse basisschool Pius X heeft in 2017 het Bevrijdingsmonument geadopteerd, en heeft de Gummarusschool bereid gevonden om de zorg voor het propeller-gedenkteken in het park over te nemen. - Facebookpagina Bevrijdingsmonument.

- Een mooi voorbeeld van een 19e-eeuwse (1861) plattelandssmederij vind je aan de Welbergsedijk 22.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Op de site van Ontspanning voor Welberg kun je lezen en zien wat er door het jaar heen zoal in Welberg te doen is.

- Braderie (op een zondag eind mei).

- Zomercarnaval (juli), georganiseerd door dweilband d'n Dweilberg.

- Eind augustus is er De 10 km van Groot Steenbergen (hardloopwedstrijd).

- In augustus 2016 heeft een grote Canadese delegatie van het South Alberta Light Horse regiment (SALH) het dorp bezocht. Bij het Bevrijdingsmonument is een herdenking gehouden voor de gevallenen van dat regiment en die van andere Canadese regimenten tijdens de bevrijding van Welberg en Steenbergen in 1944. Tijdens deze herdenking is een geschenk van de Welbergse gemeenschap aan de SALH overhandigd. Dit betreft de Angelusklok van de dorpskerk, die de SALH als ‘ceremonial bell’ in gebruik heeft genomen voor herdenkingen in Canada. Eens per jaar, op 6 november, wordt de klok van het Bevrijdingsmonument te Welberg en die in Edmonton gelijktijdig geluid worden, om de Slag van de Schelde gezamenlijk te herdenken.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Ommetje Bergh en Vaert is een wandelroute van ca. 6 km door Welberg en het buitengebied.

- Natuurgebied Oudland ligt Z van Welberg, tussen de Boomdijk en de Oudlandseweg, in de polder Het Oudland. Oppervlakte 96 hectare, waarvan 64 hectare in beheer is bij Het Brabants Landschap en 32 hectare bij Staatsbosbeheer. Oudland is een waardevol veenlandschap temidden van jonge zeekleipolders. In de streek rond Steenbergen lagen omstreeks het begin van de jaartelling uitgestrekte veengebieden. In de 15e eeuw heeft water uit de zee de onbedijkte gebieden overspoeld en is er klei op veen afgezet. Oudland is een voorbeeld van een soort eiland dat in zo’n situatie achterbleef. Gevarieerd gebied, dat hoofdzakelijk uit loofbos – essen, iepen, eiken en berken – bestaat, afgewisseld met eikenhakhout en door fraaie houtwallen omgeven weilanden. Door de grote variatie komen er met name veel vogels voor in Oudland.

Oudland kampte met verdroging doordat het water wegliep via een sloot op het terrein. Ook het goede kwelwater verdween via die sloot. Daardoor was de grondwaterstand veel te laag, met negatieve gevolgen voor onder meer de plantengroei in het gebied. Om te voorkomen dat de situatie zou verergeren, is in 1998 een schotbalkenstuwtje geplaatst in de sloot langs Padmos. Daarmee wordt het schone, kalkrijke kwelwater in het gebied beter vastgehouden. Verder zijn er, na het kappen van 2,6 hectare populierenbos, Gallowaykoeien ingezet die de ruigtevegetatie kort houden en bosopslag (= aangroei van nieuw bos) voorkomen, waardoor er weer een evenwichtiger situatie ontstaat.

De omvorming van populierenaanplant naar gemengd bos van zomereik, es en zwarte els is op Oudland in volle gang. Het bosbeeld zal daardoor steeds gevarieerder en aantrekkelijker worden. Verder is een deel van de bovenste laag van de grond weggegraven. Door die rijke bovenlaag weg te halen, komt de originele bodem weer boven. Uiteindelijk is het de bedoeling dat diverse zeldzame plantensoorten die hier vroeger voorkwamen, terugkeren, zoals de Spaanse ruiter, de adderwortel en de wilde orchidee het witte bosvogeltje.

In het gebied liggen ook de landgoederen Padmos en Eikelenberg. Het gedeelte van Staatsbosbeheer is toegankelijk via enkele wegen. Het gedeelte van Het Brabants Landschap is niet opengesteld.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage over Welberg met onderaan de pagina nieuwsartikelen over het dorp.

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Welberg.

- Onderwijs: - Basisschool Pius X.

- Sport: - SC Welberg (voetbal) is opgericht in 1945.

- Genealogie: - Overzicht van de begravenen op de begraafplaats van Welberg, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen