Weert (Meerssen)

Plaats
Buurtschap
Meerssen Maastricht
Heuvelland
Limburg

Weert (Meerssen)

Terug naar boven

Status

- Weert is een buurtschap in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, in grotendeels gemeente Meerssen, deels gemeente Maastricht. T/m 1981 tevens deels gemeente Bunde (in 1982 over naar gemeente Meerssen).

- Door een grenscorrectie per 1 juli 1970 is het Z gedeelte van de buurtschap Weert (waaronder landgoed Vaeshartelt) overgegaan van de gemeente Meerssen naar de gemeente Maastricht.

- De buurtschap Weert valt, ook voor de postadressen, grotendeels onder het dorp Meerssen, deels onder de stad Maastricht en voor een klein stukje onder het dorp Bunde.

- Binnen het dorpsgebied van Meerssen heeft een deel van de buurtschap officiële, blauwe plaatsnaamborden - dat deel heeft daarmee dus een bebouwde kom. De rest van de buurtschap ligt buiten de bebouwde kom, waarbij het zo is dat het deel buiten de bebouwde kom binnen het Meerssense dorpsgebied is voorzien van witte plaatsnaamborden. In de overige delen buiten de bebouwde kom - die binnen het stadsgebied van Maastricht en het dorpsgebied van Bunde dus - kun je dus slechts aan de gelijknamige straatnaambordjes zien dat je er bent aangekomen.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Waert.

Oudere vermeldingen
Weert aan de Maas, 1062 vals eind 11e eeuw in villa Werta, 1155 de Werd, 1196 kopie 17e eeuw in Wertha.

Naamsverklaring
Men denkt aan het Germaanse waritha* ‘riviereiland’, maar dat lijkt geografisch onmogelijk, tenzij het gezien wordt als een eiland in waterrijk gebied. (3083)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Weert ligt rond de gelijknamige weg en de wegen Weerterstraat, Fregatweg, Meerssenhovenweg, Oude Geleiweg en Weerterveldweg (een deel van deze wegen is onbebouwd), W van het dorp Meerssen en de A2, Z van het dorp Bunde, ZO van het dorp Itteren, NNO van het 'dorp in de stad' Limmel, N van het 'dorp in de stad' Amby en de stad Maastricht en NW van het dorp Rothem.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1796 omvat de buurtschap Weert 15 huizen met 95 inwoners. In 1830 telt de buurtschap 25 dagloners, 27 landbouwers, 3 knechten, 3 dienstmeiden, 1 schrijnwerker, 2 smeden, 1 kuiper en 1 tuinier. In 1840 heeft de buurtschap 3 huizen met 12 inwoners onder de gemeente Bunde en 18 huizen met 131 inwoners onder de gemeente Meerssen. Tegenwoordig vallen de huisnummers 1-23 en 12-20 van de weg Weert onder de stad Maastricht, 27-89 en 22-82 onder het dorp Meerssen, en 91-93 onder het dorp Bunde. De buurtschap omvat ca. 50 huizen, een handvol bedrijfsgebouwen en enkele verblijfsaccommodateis, met ca. 130 iwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In 1970 is in de omgeving van de papierfabriek te Weert een stenen bijl uit de vroege bronstijd gevonden. Determinatie heeft de volgende omschrijving opgeleverd: “Fels Rundbeil - Fels Ovalbeil van zwarte basalt met (bijna) ronde dwarsdoorsnede en gewelfde snede. Afwijkend van gangbare stenen bijlen. Het lijkt een nabootsing van een hier niet voorkomend bronzen type. Boveneinde ontbreekt. Vage vondstomstandigheden.”

Over de bij Weert gevonden fundamenten van een Romeinse villa is weinig bekend.

De papierfabriek van de firma Tielens & Schrammen is op 31 december 1837 opgericht. De firma vestigt zich aanvankelijk in Mechelen, maar neemt in de eerste maanden van 1840 de molen van Hanckar in Weert over. Zij is de voorloopster van de huidige Papierfabriek Meerssen en Palm (huisnr. 78. Tel. 043-3663434, bezichtiging op afspraak).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Mariakapel.

- Kasteel Vaeshartelt (Weert 9) bevindt zich sinds de grenscorrectie van 1 juli 1970 op grondgebied van de gemeente Maastricht (voorheen gemeente Meerssen). De oudste schriftelijke vermelding die mogelijk betrekking heeft op Hartelt, zoals het landgoed oorspronkelijk heette, dateert uit 968. In de 11e eeuw vallen de bossen van Hartelt ten deel aan de Heer van Valkenburg. In 1381, als het terrein nog steeds een leengoed van Valkenburg is, en Jan van Hees en Servaes van Mulcken het samen in leen hebben, laat eerstgenoemde het in zijn geheel na aan laatstgenoemde. Sindsdien wordt het gebied Hartelt van (Ser)Vaes of Vaeshartelt genoemd.

In 1826 wordt het landgoed, na diverse wisselingen van eigenaar, verkocht aan Francois Felix, graaf de Gimaudet de Rochebouet. Zijn erven verkopen het huis met toebehoren in 1841 aan de gemachtigde van koning Willem II: de grootindustrieel Petrus Regout. Regout laat Vaeshartelt veranderen in een statige residentie. Niet alleen het huis wordt verbouwd, ook de economiegebouwen worden aan de eisen des tijds aangepast. Het huis krijgt als bekroning een windvaan, versierd met een koninklijke leeuw. Ofschoon koning Willem II tussen 1841 en 1848 slechts twee keer twee weken op Vaeshartelt doorbrengt, wordt de noordvleugel vanwege het koninklijk verblijf doorgaans aangeduid als ‘het paleisje’.

Drie jaar na de dood van de koning koopt Petrus Regout het landhuis in 1851. Allereerst als buitenverblijf, later vestigt hij zich er metterwoon. Nadat hij er permanent is gaan wonen, laat hij in 1863 grote veranderingen aan het landgoed aanbrengen. Naast het paleisje wordt een gebouw geplaatst met een balkon, dat dienst doet als koetshuis en paardenstal en enkele personeelswoningen bevat, rechts daarnaast worden enkele stallen gebouwd en op de kop van de noordvleugel laat hij een toren bouwen. Rond 1865 wordt de overdadig versierde veranda van het paleisje gebouwd en in 1865 de ruime rooksalon. In 1868 wordt de oprijlaan verrijkt met een charmante portierswoning. Deze congiërgerie zal in 1906 worden vervangen door de huidige portierswoning. Aan weerszijden van de toegang tot een bloementuin laat hij twee hoge piëdestals (vierkante voetstukken) oprichten, die juist groot genoeg zijn om er twee minuscule woningen in in te richten. In 1861 koopt Regout op geringe afstand van Groot Vaeshartelt nog een ruime nieuwe villa, die hij twee jaar later laat verfraaien: Klein Vaeshartelt.

Rond de eeuwwisseling zijn het koetshuis en de stallen reeds verdwenen en vijf jaar later ook een aanzienlijk deel van de economiegebouwen aan de binnenhof. Regout laat ook het interieur van zijn statussymbool rijk inrichten en een prachtig landschapspark aanleggen. Vaeshartelt is 103 jaar lang in het bezit van de familie Regout gebleven, maar sinds de dood van Petrus Regout langzamerhand in verval geraakt. In 1954 wordt het openbaar verkocht op verzoek van de erven Adhemar Regout. De gemeente Maastricht koopt Vaeshartelt aan en verkoopt een deel van het landgoedkasteel, tuin en zes hectare grond aan A.J. Moens, maar behoudt het voorkeursrecht op de terugkoop van het kasteel. De familie Moens exploiteert het landhuis in de zomermaanden jarenlang als jeugdherberg en vakantieoord.

In 1992 wordt Vaeshartelt door de gemeente Maastricht verkocht aan de Valkenburgse Stichting Driekant, Opleiding & Advies. In 1994 wordt een grootscheepse restauratie uitgevoerd om het complex geschikt te maken als opleidingsinstituut en conferentiecentrum. Sinds 1995 oefent Driekant in het kasteel haar activiteiten uit.

Buitenplaats Vaeshartelt heeft in 2012 subsidie gekregen voor het herstel van het Engels landschapspark Vaeshartelt. Met de subsidie kunnen het oorspronkelijke Pinetum (naaldbomenbos), het 'Grand Canal' met waterval, waterloop en fonteinen en het 18e eeuws Sterrenbos worden hersteld en voor de toekomst worden behouden. (tekst: Heemkundevereniging Meerssen)

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Rommelmarkt (op een zondag in augustus) op de parkeerplaats van Meerssen Papier, tegenover café Oud Weert. Organisatie: Visclub ’t Forelke. Nadere informatie op tel. 046-4333794.

Reactie toevoegen