Waterlandkerkje

Plaats
Dorp
Sluis
Zeeuws-Vlaanderen
Zeeland

Waterlandkerkje..JPG

Het Waterlandkerkje in Waterlandkerkje ten voeten uit.

Het Waterlandkerkje in Waterlandkerkje ten voeten uit.

Waterlandkerkje. (2).JPG

Alles over het kerkje in Waterlandkerkje.

Alles over het kerkje in Waterlandkerkje.

Waterlandkerkje.JPG

Bijzonder is het metselteken aan het kerkje van Waterlandkerkje.

Bijzonder is het metselteken aan het kerkje van Waterlandkerkje.

ZL gemeente Waterlandkerkje in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Waterlandkerkje in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Waterlandkerkje in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Waterlandkerkje

Terug naar boven

Status

- Waterlandkerkje is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Zeeuws-Vlaanderen, gemeente Sluis. Het was een zelfstandige gemeente t/m 31-3-1970. Per 1-4-1970 over naar gemeente Oostburg, in 2003 over naar gemeente Sluis.

- Wapen van de voormalige gemeente Waterlandkerkje.

- Onder het dorp Waterlandkerkje vallen ook de buurtschappen Klein Brabant, Plakkebord, Steenhoven, Stroopuit en Turkeye.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1840 Waterlandkerkje, 1873 Kerkje.

Naamsverklaring
De naam Waterland komt in de 14e eeuw voor als aanduiding van een oude heerlijkheid. Het tweede deel van de naam heeft betrekking op het kerkje dat in de tweede helft van de 17e eeuw is gesticht ten behoeve van de protestanten, die voordien in Oudeman ter kerke gingen. De stichting was noodzakelijk geworden nadat op 25 november 1668 een groep katholieken de kerk van Oudeman was binnengedrongen en de aanwezige hervormde kerkgangers danig had toegetakeld, sommigen, naar Van der Aa(1) bericht,

"zelfs met gevaarlijke wonden, vooral den Predikant, dien zij eerst verscheidene houwen in het hoofd toebragten; terwijl zij hem van den predikstoel rukten, voorts tot op het hemd uitkleedden, waarvan zij ook de slip afscheurden. Daarna gingen zij voort met hem te slaan en deerlijk te verwonden, en eindigden met hem een oor af te snijden, terwijl zij hem in zijn bloed voor dood lieten liggen; waarna zij de bijbels verscheurden, het kerkgebouw plunderden en de kerkgangers van al, wat voor hen waarde had, beroofden."

Deze gebeurtenis leidde tot de bouw van een nieuwe kerk ten noorden van de Liniegrens, die rond 1670 gereed kwam. De met bloed bevlekte preekstoel werd overgebacht naar de nieuwe kerk, die het kerkje heette, een naam die is overgegaan op de hier ontstane buurtschap.(2)

Terug naar boven

Ligging

Waterlandkerkje ligt O van Sluis, W van IJzendijke, ZO van Oostburg. Het dorpsgebied grenst in het Z aan België.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Waterlandkerkje 95 huizen met 627 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 26/182 (= huizen / inwoners), de buurtschappen Turkeye 18/96 en Klein-Braband 17/80 en ‘verspreide woningen’ 34/269. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 220 huizen met ca. 550 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het dorp heeft een bijzondere ontstaansgeschiedenis: ‘In de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) gingen de bewoners van het op de Belgische grens gelegen Waterland-Oudeman voor de Spanjaarden op de vlucht. Wat verderop stichtten zij een nieuwe gemeenschap. Daar bleven ze, maar na de Vrede van Munster (1648) gingen ze nog één keer terug naar hun oude woonplaats. Daar braken ze toen het kerkje dat er stond af, om het vervolgens steen voor steen weer op te bouwen in hun nieuwe dorp, dat zij Waterlandkerkje noemden. Het kerkje brandde later af, werd met liefde opnieuw herbouwd en staat er nu nog steeds’ (NL35). Zie ook bij Naam.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Waterlandkerkje heeft 3 rijksmonumenten.

- In 2011 is een standbeeld onthuld van zeemeermin Hildegonda. Deze zeemeermin is te vinden in het wapen van Waterlandkerkje. De legende wil dat een Oostburgse visser een zeemeermin ving in de Blontrok, een plas bij Klein Brabant. Meermin Hildegonda smeekte de visser haar vrij te laten, maar de Oostburger wilde geld verdienen met de zeemeermin door haar tentoon te stellen op kermissen en partijen. Een passerende voerman uit Waterlandkerkje reageerde op de hulpkreten van Hildegonda, rende naar de oever en duwde de visser in het water. Hildegonda zag kans te ontsnappen, kwam nog een keer boven en beloofde het dorp voorspoed en geluk in de verre toekomst.

- De Hervormde kerk van Waterlandkerkje is sinds 2001 eigendom van Stichting Oude Zeeuwse Kerken. De kerktoren is in 2012 gerestaureerd. Tijdens de zomer is de kerk enkele dagen 's middags opengesteld voor publiek.

- Restaurant In den Koning is een voormalige, meer dan drie eeuwen oude herberg waar Napoleon nog overnachtte.

- Redouteplein met oude dorpspomp en tiendpaal van de voormalige Gentse abdijen Sint Baafs en Sint Pieter.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Meerminnefeesten gedurende een weekend in juni.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Het Ommetje is een wandelroute langs bezienswaardigheden en mooie uitzichtspunten in de omliggende polders. Het 7,5 kilometer tellende Ommetje heeft de vorm van een 8, waardoor lopers ook een korter tochtje van 3,5 of vier kilometer langs de velden kunnen struinen.

- Na het sluiten van de basisschool in 2012 en de peuterspeelzaal in 2014 had de jeugd in Waterlandkerkje geen buitenspeelgelegenheid meer, anders dan alleen nog een trapveldje waar ze kunnen voetballen. In 2015 heeft een werkgroep samen met een groep enthouiaste jonge ouders daarom een veilige, leuke en uitdagende buitenspeeltuin voor de jongeren uit het dorp gerealiseerd. Dit project was in genoemd jaar winnaar van de Zeeuwse 'Kern met Pit'-prijs voor het beste lokale leefbaarheidsinitiatief van de provincie in dat jaar. Behalve een speeltuin beoogt de locatie ook een plek te zijn voor ouders en andere dorpsbewoners om bij te praten.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Waterlandkerkje (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Waterlandkerkje.

- Dorpshuis: - De afgelopen jaren zijn vrijwel alle voorzieningen uit het kleine dorp Waterlandkerkje verdwenen. Zo hebben de basisschool en de peuterspeelzaal de deuren gesloten, waardoor alleen het Dorpshuis nog over is. Dorpsraad en inwoners vinden het cruciaal voor het behoud van de leefbaarheid en levendigheid in het dorp dat er in ieder geval één ontmoetingspunt overblijft. Het dorpshuis dus. Ook het voortbestaan van het dorpshuis hing enige tijd aan een zijden draadje. Maar gelukkig kan het toch behouden blijven. Van de twee aaneengesloten panden is/wordt er één verkocht. De faciliteiten zijn/worden samengevoegd in het overgebleven pand, dat tevens is/wordt verbouwd zodat het de komende jaren weer aan de eisen des tijds en de wensen van de inwoners voldoet. Het dorpshuis blijft daardoor het hart van het dorp, een ontmoetingsplaats die tevens plek biedt aan het verenigingsleven en vergader- en sportactiviteiten e.d. Diverse ruimten zijn te huur. Zo is de grote theaterzaal prima geschikt voor o.a. het vieren van een feestje, het uitvoeren van een sportevenement of de uitvoering van een toneelvereniging.

- Onderwijs: - Na de sluiting van de basisschool in het dorp na afloop van schooljaar 2011-2012, heeft de gemeente de Dorpsbus beschikbaar gesteld om de leerlingen uit het dorp naar de dichtstbijzijnde school, in IJzendijke, te kunnen vervoeren. Voorafgaand waren Dorpsraad en gemeente wezen kijken hoe men dat aanpakt in het Zeeuws-Vlaamse dorp Ellewoutsdijk, waar sinds 2010 een soortgelijk project loopt. Dankzij fondsenwerving en sponsors kan men dat tot heden zonder kosten voor de ouders uitvoeren.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Waterlandkerkje, met foto's van de grafzerken.

Terug naar boven

Bekende inwoner

- Een in ieder geval in de agrarische sector bekende inwoner van Waterlandkerkje is de anno 2017 72-jarige Piet Oosterling. Hij heeft altijd in de landbouw en landbouwmechanisatie gewerkt, en heeft in de loop der jaren diverse revolutionaire uitvindingen gedaan, die wij allemaal kennen en vandaag de dag heel vanzelfsprekend zijn gaan vinden, zoals de melkrobot (die nu algemeen wordt gebruikt in de sector, en waarvan de boeren in het begin tegen hem zeiden: "Dat gaat niks worden"), en de apparatuur waarmee de boer na het maaien van het hooi op zijn land er ter plekke gelijk grote strobalen van kan persen.

Zijn laatste uitvinding, een windmolen die drinkwater opwekt uit de lucht, is in 2016 op de markt verschenen. Het moet dé oplossing worden voor landen met een tekort aan schoon water. De molen, die 25 meter hoog is, kan met een koelsysteem warme lucht koelen waardoor er condens ontstaat. Vervolgens wordt het water nog gefilterd voordat het drinkbaar is. Er is ook een model dat van zout water zoet water kan maken. Er zijn weliswaar al andere systemen in de wereld die water uit de lucht kunnen halen. Het nieuwe aan de Zeeuwse uitvinding is dat de molens zelf voor de stroom zorgen en dat er een nieuw soort zuiveringssysteem in zit.

Het molentype dat uit condens drinkwater haalt kan 7.500 liter per dag produceren. De variant die van zout water drinkwater maakt kan zelfs 100.000 liter per dag maken. Dat is genoeg voor plekken waar niet heel veel mensen wonen en waar het lastig is om zuiver water naartoe te transporteren. Bron en zie verder: het interview met Piet Oosterling, en de reportage met zoon Joost Oosterling over de windmolen die drinkwater uit lucht kan maken, beide door Omroep Zeeland d.d. 10-10-2016.

Reactie toevoegen