Waspik

Plaats
Dorp
Waalwijk
Hart van Brabant Langstraat
Noord-Brabant

waspik raadhuis en kerkzicht 1912 [640x480].jpg

Waspik Raadhuis en kerkzicht 1912

Waspik Raadhuis en kerkzicht 1912

Waspik Overdiepse Polder rivierverruiming [640x480].jpg

Overdiepse Polder N van Waspik, eindsituatie vanaf 2016 bij normale waterstand (links) en hoge waterstand (rechts), die statistisch slechts 1 keer in de 25 jaar beoogt voor te komen..

Overdiepse Polder N van Waspik, eindsituatie vanaf 2016 bij normale waterstand (links) en hoge waterstand (rechts), die statistisch slechts 1 keer in de 25 jaar beoogt voor te komen..

waspik_boven_en_beneden_kerken_640x480.jpg

Waspik, de katholieke kerken van Waspik-Boven en Waspik-Beneden.

Waspik, de katholieke kerken van Waspik-Boven en Waspik-Beneden.

NB gemeente Waspik in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Waspik in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Waspik in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Waspik

Terug naar boven

Status

- Waspik is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio Hart van Brabant en daarbinnen in de subregio Langstraat, gemeente Waalwijk. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1996.

- Wapen van de voormalige gemeente Waspik.

- Het dorp Waspik omvat voor de postadressen de gelijknamige hoofdkern en het ZO hiervan gelegen dorp Waspik-Boven. Verder valt onder het dorp de buurtschap - tegenwoordig ook deels bedrijventerrein - Scharlo, ook voor de postadressen.

Terug naar boven

Naam

Alternatieve benamingen
Heette oorspronkelijk Waspik-Beneden, om het te onderscheiden van het ZO hiervan gelegen dorp Waspik-Boven. In de volksmond heet het dorp De Straat.

Oudere vermeldingen
1299 Waspic, 1331 Waspyc, 1388 (datering kopie onzeker) (Cleen, Groet) Waspike.

Naamsverklaring
Samenstelling van spijk 'landstuk uitstekend in water' (vergelijk Spijk) en waes 'natte plek, moeras', of waes(e) 'aardkluit, zode'. In het oosten van het land betekent spijk ook een brug van boomstammen afgedekt met zoden.(1)

Terug naar boven

Ligging

Waspik ligt NO van Oosterhout, W van Waalwijk.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Waspik 372 huizen met 2.506 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 233/1.667 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Waspik-Boven 121/738 en Scharlo 18/101. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 2.000 huizen met ca. 5.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Waspik, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Heemkundekring Op 't Goede Spoor.

- Verhalen over de geschiedenis van Waspik op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsontwikkelingsplan (DOP) Waspik (2007).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Waspik heeft 30 rijksmonumenten.

- Mariakapel.

- Gevelstenen in Waspik.

- De oudste kerk van het huidige dorp Waspik werd oorspronkelijk 'nieuwe kerk' genoemd. Dat klinkt paradoxaal maar dat zit als volgt. Vóór de grote Elisabethsvloed van 1421 lag het dorp Waspik iets noordelijker, dus dichter bij de Maas. In 1421 is het hele dorp met kerk en al verdronken. Daarna is het dorp iets zuidelijker herbouwd (het huidige Waspik(-Beneden)), met een 'nieuwe' kerk. Deze kerk kwam in 1610 in bezit van de protestanten, tegenwoordig de Hervormde Gemeente Waspik. Op de site van de Hervormde Gemeente vind je nadere informatie over de geschiedenis en bezienswaardigheden van deze monumentale kerk.

- Beschrijving orgel Nederlands Hervormde kerk.

- Na het verlies van het eigen gebouw in 1610 kerkten de Waspikse katholieken in de dorpen in de omgeving en zelfs in een schuilkerk (schuurkerk) dicht bij de grens met Raamsdonk en eerder in een schuilkerk in de toen nog buurtschap Waspik-Boven. De claim die de katholieken legden op 'hun' kerk, werd door koning Lodewijk Napoleon in 1809 verworpen. Pas 30 jaar later, onder de koningen Willem I en II, bleek de tijd rijp voor een nieuw eigen kerkgebouw voor de Waspikse katholieken. Onder leiding van architect de Kruijf van het ministerie van Waterstaat is deze Bartholomeuskerk in 1841 gereed gekomen.

De kerk werd toegewijd aan de apostel Bartholomeus en de martelares Barbara. Hun beeltenissen staan sinds de stichting van de kerk in de typisch neo-klassieke voorgevel van deze Waterstaatskerk. In drie fasen heeft het gebouw zijn warme en rijke aankleding gekregen. Rond de eeuwwisseling (1900) heeft pastoor-deken J. Wijne de kerk aangekleed met o.a. beelden van diverse heiligen. Verder zijn het vooral de pastoors Arn. van Iersel (1843-1881) en Lamb. Roovers (1947-1972) die dit 'huis van de Heer' hebben aangekleed en gerestaureerd. (bron: Parochie H.H. Theresia-Bartholomeus) In 1927 krijgt de buurtschap Waspik-Boven zijn eigen RK kerk.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Kermis (eind augustus).

- In een weekend begin november is er de jaarlijkse Rommelmarkt van de harmonie. Er worden dan vele duizenden boeken aangeboden, verdeeld over verschillende categorieën, zowel fictie als non-fictie. Voor ieder is er wel wat wils¸ en ook aan de jeugd is gedacht. Naast boeken zijn er ook platen, cd’s, dvd’s en legpuzzels te koop. De prijzen zijn bewust laag gehouden, zodat ook mensen met een kleine beurs iets moois kunnen bemachtigen, voor zichzelf of als cadeau voor Sinterklaas of Kerst. De boeken, platen, cd’s en dvd’s kosten 1 of 2 euro. De legpuzzels zijn geprijsd naar gelang het aantal stukjes en de kwaliteit van de puzzels. Er zijn ook bijzondere boeken die door een deskundige zijn getaxeerd en iets meer kosten, maar nog altijd veel minder dan de marktprijs.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Sociaal Cultureel Centrum Den Bolder.

- Sinds 2011 is er op zondagen een georganiseerde dorpswandeling door Waspik, inclusief bezichting van de kerk, onder begeleiding van een deskundige gids van de heemkundekring. De wandeling duurt anderhalf tot twee uur, voor groepen van minimaal zeven en maximaal vijftien personen. De kosten van de wandeling bedragen 6 euro per persoon, inclusief een kopje koffie of thee tijdens de inleiding in sociaal-cultureel centrum Den Bolder. Er is een mogelijkheid om voor of na de rondwandeling in Den Bolder een Brabantse koffietafel te gebruiken. Meer informatie en aanmelden bij Den Bolder via tel. 0416-311346.

- Rijkswaterstaat onderzocht rond 2000 de mogelijkheden voor bescherming tegen hoogwater van de dorpen en steden langs de Bergsche Maas, die bij extreem hoogwater kans liep op overstromingen. Nol Hooijmaaijers, bewoner en medeoprichter van Belangenvereniging Overdiepse Polder, kwam met buurtgenoot Sjaak Broekmans op het idee voor een eeuwenoude oplossing tegen hoogwater. Ze wilden woonheuvels (zogeheten ‘terpen’) bouwen, waardoor het gebied zowel voor waterberging als voor agrarisch gebruik benut kan blijven worden. Dit plan is door betrokken instanties, waaronder het waterschap, uitgewerkt en uitgevoerd.

De N van Waspik gelegen Overdiepse Polder is heringericht, waardoor de regio op een duurzame en veilige manier beschermd blijft bij hoog water in de toekomst. Er is een nieuwe dijk aan de zuidkant van de polder aangelegd en de bestaande dijk is verlaagd. 8 agrarische bedrijven hebben een plaats gekregen op hoogwatervrije terpen in de polder. De andere 10 boeren zijn gestopt dan wel zetten hun bedrijf elders voort. In de nieuwe situatie blijft de polder in agrarisch gebruik en kan het water uit de Bergsche Maas bij hoogwater door de polder stromen (de polder kan nu maar liefst 9 miljard liter Maaswater bergen). Dit zal gemiddeld eens in de 25 jaar gebeuren, waarbij het water in de rivier met 27 centimeter daalt.

Dit heeft een positief effect op de waterstanden in de hele regio - tot zelfs nog bovenstrooms van Heusden - en komt dus de veiligheid van het hele gebied ten goede. Naast de rivierverruiming is er circa 8 ha nieuwe natuur aangelegd. Ook heeft de Provincie schaalvergroting van agrarische bedrijven mogelijk gemaakt, zodat de landbouw in de regio toekomstbestendig is. Langs het Oude Maasje, de Gantel en de nieuw gegraven Westplas zijn natuurvriendelijke zones aangelegd om de rijkdom aan planten- en diersoorten te versterken. Via nieuw aangelegde leggen fiets- en wandelpaden kan de polder recreatief verkend worden.

Het project herinrichting Overdiepse Polder is in 2015 gereed gekomen en is een voorbeeldproject geworden voor gebiedsontwikkeling én burgerparticipatie.. Dijkgraaf Carla Moonen van waterschap Brabantse Delta stond bij de formele oplevering stil bij de inwoners en de oud-inwoners van de Overdiepse Polder en wat het project voor hen heeft betekend: “De boeren die moesten verhuizen, hebben elders een nieuw bestaan moeten opbouwen en sommige inwoners zijn gestopt met hun boerenbedrijf. De boeren die wilden blijven, hebben 5 jaar middenin een bouwput geleefd. Dat is niemand in de koude kleren gaan zitten. We hebben steeds in overleg oplossingen gezocht voor de kleine en grotere problemen die onvermijdelijk waren. Dat is gelukt. Daarom ben ik nu trots op het resultaat dat we samen bereikt hebben.” Voor nadere informatie zie: - Site over de Overdiepse Polder. - Reportage over de in 2012 in gebruik genomen eerste terpboerderij in de Overdiepse Polder. - Verslag Peter van Rooy: Overdiepse Polder. Vijftien jaar overheidsparticipatie. - Interview in de Volkskrant met Peter van Rooy.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Waspik door Kees Wittenbols uit Breda. Zie onderaan de pagina ook deel 2.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Waspik (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - De Dorpskrant Waspik (1x per kwartaal) is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers).

- Belangenvereniging: - Platform Waspik.

- Buurtvereniging: - Buurtvereniging Benedenkerk.

- Muziek: - Harmonie Volksvlijt en Vermaak.

- Sport: - v.v. Waspik (voetbal) is opgericht in 1929. - Tennisvereniging Waesbeeck.

Reacties

(1)

Ik ben op zoek naar gegevens over mijn grootvader Augustus Franciscus Maria LIPS. Hij was geboren in 1846 te Waspik.Hij trouwde met Elisa Hofman, geboren te Woerden. Later, rond 1910, verhuisde hij naar Brussel/Belgiê, waar hij stierf in 1932.
Ik bedank U ten zeerste op voorhand voor alle mogelijke inlichtingen of bronnen van inlichtingen (hetzij in Nederlands of Engels).
François-Xavier LIPS

Reactie toevoegen