Warten

Plaats
Dorp
Leeuwarden
Fryslân

warten_collage.jpg

Warten, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Warten, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Warten pontje naar Suwald JD [640x480].JPG

Warten, pontje naar Suwâld

Warten, pontje naar Suwâld

Warten

Terug naar boven

Status

Warten is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Leeuwarden. T/m 1983 gemeente Idaarderadeel. In 1984 over naar gemeente Boarnsterhim, in 2014 over naar gemeente Leeuwarden.

Terug naar boven

Naam

In het Nederlands
Wartena. De plaatsnaam is overigens sinds 1989 officieel Friestalig.

Oudere vermeldingen
1412 Wartena, 1538 Warthena, 1579 Wartna. "Omstreeks 900 was er al terpbewoning en kwam de naam Wartengahe al voor", aldus de dorpssite. Maar, zo stelt de site, het is niet geheel zeker of dit op Warten betrekking heeft. Deze vermelding in aantekeningen van het toenmalige klooster Fulda zou ook op Wergea kunnen slaan.

Naamsverklaring
Betreft de geslachtsnaam Wartena, gevormd bij de persoonsnaam Warte. Vergelijk Wergea.(1)

Terug naar boven

Ligging

Warten ligt NO van Grou, ZO van Leeuwarden en grenst in het N aan de N31 (Waldwei).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Warten 85 huizen met 461 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 400 huizen met ca. 1.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Geschiedenis van Warten.

- Museum Warten vertelt een eeuwenoud verhaal, het verhaal van overleven in een waterrijke omgeving van riet-, veen en graslanden. In het museum bevindt zich het rijksmonument de Oud Friese Greidboerderij (langhuisboerderij) uit 1725. De Greidboerderij wordt beschouwd als de voorloper van de kop-hals-romp boerderij. Het museum beschikt tevens over heel veel oude gereedschappen die in de agrarische omgeving werden gebruikt. Onderdeel van het museum is ook It Earmhûs (het armenhuis) uit 1893. Tot ver in de vorige eeuw is het als zodanig in gebruik gebleven. Sinds 1975 heeft het pand een museumfunctie. Verder herbergt het museum het verhaal van Sytze en Maaike, vertelt het iets over de coöperatieve zuivelfabriek 'Helpt Elkander', laat het iets zien over de verbondenheid met de visserij en de scheepsbouw en is er een ruimte waar wisselexposities worden gehouden.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsvisie Warten 2012-2022.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Warten heeft 5 rijksmonumenten.

- De Hervormde (PKN) kerk valt onder de Hervormde Gemeente Wartengahe.

- Spinnenkopmolen de Princehofmolen stond vroeger bij buurtschap Fatum (die onder het dorp Tzum valt). Wanneer de molen oorspronkelijk is gebouwd is niet bekend. In 1958 is hij opgekocht door een bedrijf en herplaatst op zijn huidige locatie, ongeveer twee kilometer ten westen van Earnewâld. De molen valt onder het dorpsgebied van Warten en staat op een dijkje tussen de Folkertssloot en natuurgebied De Kooipleats, dat deel uitmaakt van Nationaal Park De Alde Feanen. De molen, die inmiddels particulier eigendom is, heeft daar geen functie, maar is in beginsel nog wel draaivaardig. Hij kan niet worden bezichtigd.

- Spinnenkopmolen De Ikkers.

- Molenromp Lytse Saiterpolder.

- De Windmotor W van de Hooidamsloot, Z van Earnewâld, N van de buurtschap Hooidammen, wordt vaak als behorend tot Earnewâld beschouwd, maar valt onder het dorpsgebied van Warten.

Terug naar boven

Evenementen

- Wartenster Wetter Wille is een weekend vol evenementen, in een weekend in september in de oneven jaren.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Zonnepont De Oerhaal is een fiets- en voetveer (Warten - Earnewâld v.v.).

- In het hart van Friesland, in de driehoek tussen Leeuwarden, Heerenveen en Drachten, ligt het bijna 4.000 ha grote laagveenmoeras De Alde Feanen. Een zeer afwisselend landschap bestaande uit meren, petgaten, rietlanden, ruigten, struwelen en moerasbossen. De landschappelijke variatie zorgt voor een enorme rijkdom aan planten en dieren. Zo komen er in De Alde Feanen circa 450 soorten planten voor en broeden er ruim 100 soorten vogels. De Alde Feanen valt voor de W helft onder het dorpsgebied van Warten. Het NO deel valt onder Earnewâld en Garyp, het ZO deel valt onder Oudega.

Geschiedenis van het gebied De Alde Feanen. Nationaal Park De Alde Feanen is in 2013 uitgebreid met 250 hectare 'nieuwe natuur'. In het nieuwe natuurgebied zijn nieuwe petgaten (veenplassen) aangelegd. Nieuwe wandelpaden en een nieuwe vaarroute maken het gebied beter toegankelijk voor omwonenden en bezoekers. Het project zorgt voor een betere waterhuishouding, meer planten- en diersoorten en een betere bevaarbaarheid.

Bezoekerscentrum De Alde Feanen bevindt zich in het dorp Earnewâld. Het bezoekerscentrum is een mooie voorbereiding op een dagje Alde Feanen, maar ook binnen kun je alvast een voorproefje van het gebied krijgen. Leer op een interactieve manier over de ontstaansgeschiedenis, de flora en fauna, het beheer en de recreatie in dit gebied. In de Doe- en beleeftuin bij het bezoekerscentrum kunnen kinderen lekker spelen en ontdekken, terwijl ouders en begeleiders rustig genieten van de omgeving. Er zijn vaar-, kano-, wandel- en fietsroutes verkrijgbaar. Voor kinderen is er uitdagend onderzoeksmateriaal te leen waarmee ze op een avontuurlijke manier het gebied leren kennen. Officiële site van Nationaal Park De Alde Feanen.

In 2013 is een landschapsherstelproject in De Alde Feanen gestart. Het project loopt tot medio 2019. Ook daarna vindt nog een herinrichtingsproject plaats. Dit betreft de hooilandpolders, open graslanden, veengebieden en de zandwinplas Panhuyspoel. Ook krijgen vaarroutes in de polders en de opstapplaats voor kano’s bij gemaal Offerhaus een opknapbeurt. Dit herinrichtingsplan is opgesteld door Gebiedscommissie Alde Feanen. De uitvoering van deze gebiedsinrichting staat gepland van 2019 tot en met 2022.

- De voormalige vuilstortplaats Ald Dwinger in Nationaal Park De Alde Feanen bij Warten is in 2017 gesaneerd. De stortplaats is tussen 1921 en 1962 in functie geweest, en als zodanig gebruikt door de stad Leeuwarden. Al het vuil van de stad ging in die periode naar de Ald Dwinger. De afgelopen decennia kon de natuur hier reeds zijn gang gaan. Dat is nu ook formeel de bestemming van het gebied geworden.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Warten.

- Nieuws: - Dorpskrant de Kommune is via de link ook online te lezen.

- Onderwijs: - "Basisschool De Finne is een openbare basisschool voor kinderen vanaf 4 jaar. Onze school is een Daltonschool. De Dalton-kernwoorden van onze school zijn: vrijheid in gebondenheid/zelfstandigheid, samenwerking, effectiviteit, reflectie en verantwoordelijkheid."

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Warten en - idem NH.

Reactie toevoegen