Warmond

Plaats
Dorp
Teylingen
Bollenstreek
Zuid-Holland

ZH gemeente Warmond in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Warmond in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Warmond in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Warmond

Terug naar boven

Status

- Warmond is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de regio Bollenstreek, gemeente Teylingen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2005.

- Wapen van de voormalige gemeente Warmond.

- Warmond heeft 2 postcodes: 2361 voor het dorp met omgeving, en 2362 voor een strook buitengebied O van de Kagerplassen, nabij Oud Ade. Dit betreft ca. 40 woonhuizen plus enkele campings/bungalowparken.

- Onder het dorp Warmond vallen ook de buurtschappen Klinkenberg (deels), Oosteinde en Zevenhuizen (deels).

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
918-948 kopie 11e eeuw UUarmelde, 1e helft 11e eeuw Warmunde, 1156 Warmunde, 1182-1206 kopie ca. 1420 Warmonde, 1200 Wormonde, 1201 Warmund, 1280-1287 Wermonde, 1280-1287 Waremunde, 1345 en 1351-1356 Wermonde.

Naamsverklaring
Oude benaming van het water de Warmonder Lee, die oorspronkelijk Warmundia* heette, een afleiding van de wortel war-m-* 'water' met -nd- suffix, te vergelijken met de Noorse waternaam Vermund. De waternaam is reeds vroeg overgegaan op de plaats. Het water stond in verbinding met de Oude Vliet en de Marandi (918-948 kopie 11e eeuw), een afleiding van het Oudnederlandse mare 'waterloop' met eveneens -nd- suffix, waarvoor zie ook Borne en Werkhoven. Het tweede deel van de misspelde variant UUarmelde is ten onrechte verklaard als een ontronde vorm van muldjô* 'vat' of 'droge grond' of als de persoonsnaam Warmolt. Geen samenstelling met mond 'riviermonding' of relatie met een oude persoonsnaam Uarmundus.(1)

Terug naar boven

Ligging

Warmond ligt N van Leiden.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Warmond 130 huizen met 1.079 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 2.000 huizen met ca. 5.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Archeologisch onderzoek in 2015 aan de Wasbeeklaan heeft aangetoond dat hier in de late middeleeuwen een ronde versterking heeft gelegen. Deze versterking moet de voorganger zijn van het nabijgelegen, eveneens verdwenen huis Oud Alkemade. Het schaarse vondstmateriaal dateert de versterking in de periode 1225-1400.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij het in 1966 opgerichte Historisch Genootschap Warmelda. "Ons doel is om de kennis van en de belangstelling voor de geschiedenis van Warmond en zijn omgeving te bevorderen. Ook willen we historische gegevens, voorwerpen en situaties met betrekking tot de geschiedenis van ons dorp en omgeving opsporen en in stand houden. Wij beogen onze doelstellingen te bereiken door het organiseren van allerlei activiteiten: lezingen; tentoonstellingen; excursies; en het uitgeven van publicaties. Verder houdt Warmelda zich bezig met het behoud van monumentale panden in ons mooie dorp."

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Warmond heeft 76 rijksmonumenten.

- Warmond heeft 19 gemeentelijke monumenten.

- In de brochure t.g.v. de Warmondse Open Monumentendagen 2017 worden tientallen bezienswaardigheden in Warmond en directe omgeving beschreven, en vind je ook veel informatie over de geschiedenis van het dorp, en de standenmaatschappij en de beroepen in vroeger tijden.

- Hervormde kerk met pastorie.

- Molens: - Zweilandermolen. - Boterhuismolen. - Broekdijkmolen. - Faljerilmolen. - Nieuwe Hofmolen. - Molen De Kok. - Lakermolen of De Laeck. - Zwanburgermolen. - Klaas Hennepoel Molen / Molen 't Poeltje Z van het dorp ligt nog net op grondgebied van Warmond, maar de nieuwbouw van Oegstgeest is al zeer dicht genaderd.

- Gevelstenen in Warmond.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

"Stichting Vrienden Kerkelijk Erfgoed Warmond is opgericht in 2018. De oprichters beogen met deze stichting het werven van fondsen, bestemd voor de instandhouding van de cultuurhistorische monumenten in bezit van de lokale Protestantse Kerk. De kosten van het onderhoud van de monumenten zijn hoog en dus een grote post op de jaarlijkse begroting van de kerkelijke gemeente. De stichting wil ook een helpende hand bieden bij verbetering van de faciliteiten van het kerkgebouw en daarmee de exploitatiemogelijkheden van het gebouw vergroten. De stichting zal in samenspraak met de kerkrentmeesters van de Protestantse Kerk bestemmingen kiezen voor de netto opbrengsten van de stichting. Hierbij geldt de nadrukkelijke afspraak met de kerkrentmeesters dat deze gelden niet worden aangewend voor de gangbare exploitatie van de Protestantse Kerk. Het kerkgebouw met het gerestaureerde Lohman-orgel en de fantastische akoestiek bieden een monumentaal podium voor tal van artistieke en culturele activiteiten. De stichting organiseert daarom regelmatig intieme matinees met unieke en gevarieerde optredens van (jonge) musici, maar ook muziekdagen, (orgel-)concerten, koren en kerstzang, enz. Voor de komende activiteiten zie onze Agenda. Heb je zelf ideeën voor een originele invulling van een concert of matinee: laat het ons weten! Uiteraard is iedereen van harte welkom om de stichting te steunen. Je kunt je aanmelden als donateur, vriend of boezemvriend. Als (boezem-)vriend ontvang je een persoonlijke uitnodiging om tegen gereduceerd tarief aan al onze activiteiten en uitvoeringen deel te nemen en reserveren wij een mooie plek voor je!"

- Stichting Kamermuziek Warmond is opgericht in 2006 mede op initiatief van de bekende Warmondse schrijver Maarten ’t Hart en celliste Xandra Rotteveel. De stichting stelt zich ten doel om, met medewerking van het Monward Consort, kamermuziekconcerten te organiseren in de lokale Protestantse Kerk. Deze kerk is bekend om zijn fantastische akoestiek die zeer geschikt is voor kamermuziek. Maarten ‘t Hart - schrijver van o.a. enkele boeken over muziek - en kunsthistorica Camée van Blommestein voorzien de concerten regelmatig van hun causerieën.

Jaarlijks verzorgt de stichting 3 zaterdagavondconcerten. Vanaf het begin kunnen deze concerten rekenen op een grote populariteit. Een van de doelstellingen van Stichting Kamermuziek Warmond is om jongeren voor klassieke muziek te interesseren. Daarom biedt zij een podium aan jong muziektalent. Hiervoor werkt zij samen met het Prinses Christina Concours. Ook worden kinderen aangemoedigd om de concerten bij te wonen. Zij krijgen dan ook gratis toegang wanneer zij jonger dan 13 jaar zijn, mits zij hun ouders meenemen.

- De Strontrace (oktober) is een zeilrace waarin de schippers zakken kunstmest vervoeren van Workum naar Warmond. Het is een voortzetting uit vroeger tijden, toen de mest aangevoerd werd ten behoeve van de bollenteelt.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- "Gezinswandelroute de Zwanburggerroute begint en eindigt in het oude dorp Warmond, voorheen een 'vrije en hooge heerlijkheid'. Nu onderdeel van de gemeente Teylingen. In de stad- en dorpsbeschrijver van Rijnland (1796) lezen we: 'Dit oud en schoone dorp, is aangenaam geleegen aan Leijdens klaare stroom, met lommerrijke wegen'. Deze omschrijving is zeker nog van toepassing op het huidige dorp. We raden je dan ook aan om na het wandelen van de Zwanburgerroute nog even het dorp in te gaan, een terrasje te pikken en bij de VVV een rondwandeling door het dorp te halen. Of om in ieder geval even de unieke oude toren met bijbehorende ruïnes te bezoeken (Laan van Oostergeest). De oudste delen dateren van 1063. Kom je er na je wandeling niet toe, dan wellicht een andere keer."

- "Het Hoogheemraadschap van Rijnland heeft in 2020 een onderscheiding ontvangen voor de Zijldijk in de Boterhuispolder in Warmond. De dijk behoort tot de nieuwe generatie dijken in Nederland. De onderscheiding “Pro Flora et Securitate” is een initiatief van Peter Glas, oud-voorzitter van de Unie van Waterschappen en sinds 2019 de Deltacommisaris van ons land. Doel is te laten zien dat waterveiligheid en biodiversiteit prima samen kunnen gaan in een zogeheten 'Flowerpowerdijk'. Het hoogheemraadschap had voor de nominatie dit filmpje ingezonden met uitleg hoe ze de Zijldijk hebben aangepakt. Rijnland heeft de onderscheiding in de wacht gesleept samen met Waterschap Aa en Maas, Waterschap Rivierenland en het Hoogheemraadschap van Delfland. Hoogheemraad Ineke van Steensel: “We zijn blij met deze aanmoediging. Als we kansen zien om de veiligheidsopgave te koppelen aan biodiversiteit, dan doen we dat natuurlijk, samen met provincie en gemeenten. Flower Power!”" (bron: Hoogheemraadschap van Rijnland, april 2020)

- "In de 17e eeuw is in het dorp een eendenkooi opgericht. Deze eendenkooi bevond zich in een dorp nog zonder snelweg en spoorverbinding. Het vlakbij gelegen Haarlemmermeer was toen nog een groot en gevaarlijk meer. Na eeuwenlang als pure eendenkooi te zijn beheerd, is het beheer van de eendenkooi in 2009 overgenomen door vrijwilligers. De enthousiaste vrijwilligers van Stichting Eendenkooi Warmond zijn de uitdaging aangegaan om de eendenkooi een nieuw leven te geven. Na een flinke opknapbeurt ligt de eendenkooi er sinds 2014 weer prachtig bij. Door veel contacten met andere kooikers en beheerders hebben we een aanpak gevonden waarin cultureel erfgoed, ambacht en natuur goed samengaan. Tijdens een bezoek laten we de eendenkooi graag aan je zien. De kooi wordt bevolkt door wilde en tamme eenden en is nog altijd in functie. De eendenkooi heeft ook een belangrijke functie als rust- en broedplaats voor vogels en zoogdieren, maar ook voor populaties van bijzondere planten, paddestoelen, amfibieën en insecten. Het beheer van de eendenkooi is mede gericht op het verhogen van de natuurwaarden.

De eendenkooi is altijd omgeven geweest met een waas van geheimzinnigheid. Het was lange tijd niet of nauwelijks mogelijk de kooi te bezoeken of zelfs maar in de buurt ervan te komen. Dat is nu anders. De vrijwilligers van de eendenkooi hebben een leskist ontwikkeld voor basisschoolkinderen van groep vijf. De leskist biedt drie lessen aan over de eendenkooi van Warmond. Op school bereidt de leerkracht de klas voor op het onderwerp. Dat gebeurt aan de hand van daarvoor speciaal gemaakt lesmateriaal. Daarna volgt een bezoek aan de eendenkooi. En tenslotte is er op school een afsluitende les waarin de kinderen hun ervaring verwerken. Hoofddoel is dat de kinderen ervaren hoe boeiend de natuur is. De rondleidingen voor alle groepen 5 vinden ieder jaar plaats van mei tot en met juli.

In de maanden mei, juni en juli worden ook rondleidingen gegeven in de Eendenkooi aan de Menneweg in Warmond. Ieder voorjaar worden de data van de open rondleidingen op de website gepubliceerd. Wie aan een open rondleiding wil deelnemen kan zich opgeven via info@eendenkooiwarmond.nl. Toegang: € 4,- per persoon. Groepsrondleidingen op afspraak zijn in mei, juni en juli ook mogelijk. Stuur ons een e-mail, en we nemen contact met je op voor het inplannen van een datum en tijdstip. Een rondleiding op afspraak kost ook 4,- per persoon, met een minimum van € 50,-. Alle inkomsten uit de rondleidingen worden gebruikt om de eendenkooi te onderhouden."

Terug naar boven

Beeld

- Zoekplaatjes Warmond: help mee om oude foto's van het dorp te identificeren.

- Johan van Wassenaer is in de 17e eeuw heer van het dorp, woonachtig op het Huys te Warmont, en wil graag een stabiele inkomstenbron uit belastingen op poten zetten. Dat gaat er tot dan namelijk nogal rommelig aan toe. Daarom geeft hij de bekende Leidse landmeter Johan Douw in 1667 opdracht om het dorp met omliggend grondgebied in groot detail op papier te zetten. Dat resulteert in de 2 bij 2,5 meter grote ’Chaerte van de vrye heerlijkheid Warmondt’, met daarop straten, gebouwen, watertjes, polders en de Kagerplassen. De details zijn voor die tijd ongekend. Naast Leiden en Warmond is van geen enkele andere stad of dorp in de regio zo’n plattegrond uit die tijd bekend. De kaart hangt in het trappenhuis van het Huys te Warmont.

Natuurlijk zou het mooi zijn als nog veel meer mensen dan alleen de bewoners van het Huys van deze kaart zouden kunnen genieten. Daarom hebben Historisch Genootschap Warmelda en Erfgoed Leiden en Omstreken de kaart in 2018 laten digitaliseren, waardoor de informatie die erop staat voor een breder publiek beschikbaar komt en er ook wetenschappelijk onderzoek aan kan plaatsvinden. Voordeel van een digitale versie is ook dat je kunt inzoomen en de details daardoor nog beter kunt zien. Ook denken ze aan extra mogelijkheden om de geschiedenis in beeld te brengen, bijvoorbeeld middels virtual reality. Dat is een techniek die historische gebouwen, objecten en complete steden tot leven brengt als ware het een zeer realistisch spel of een film. Hiervoor is veel kennis van historische details nodig. De kaart voorziet daarin. (bron en voor nadere informatie zie de pagina Nieuws op de site van Historisch Genootschap Warmelda)

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Warmond (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Sport: - "De Warmondse IJsclub (WIJC) is opgericht in 1891 en heeft als doelstelling het bevorderen van het schaatsenrijden in het algemeen, als ook het bevorderen van andere takken van sport die op het ijs beoefend kunnen worden, alsmede trainingen gericht op die sport, alles mede met als uitgangspunt een goede lichamelijke oefening. Om deze doelstelling te bereiken is voorzien in verschillende activiteiten. Kernactiviteiten: het bieden van trainingen op het land en op het (kunst)ijs voor een goede lichamelijke conditie en techniek; het organiseren van wedstrijden op kunstijs; het bieden van vermaak en plezier en het organiseren van toertochten en wedstrijden op natuurijs. Dat is op de landijsbaan en natuurlijk bij strenge winters op het buitenwater: de sloten en de plassen. Ondersteunende activiteiten: deze zijn erop gericht dit alles mogelijk te maken door te zorgen voor de nodige inkomsten, de werving en het behoud van voldoende leden en donateurs, en het beheer van het complex van de landijsbaan, het materieel en clubgebouw 't Wak in de Veerpolder in Warmond." In 2019 hebben ze een skeelerbaan gerealiseerd. Omwonenden waren kennelijk bang voor overlast, daarom legt de WIJC op deze pagina uit dat en waarom dat erg meevalt.

- Zorg: - "Heb je problemen waar je zelf niet meer uitkomt? Zijn er zorgen binnen je relatie of gezin? Heb je ondersteuning nodig bij de opvoeding? Lukt het niet om op een goede manier uit elkaar te gaan? Zoek je een geschikte dagbesteding? De BinnensteBuitenTuin in Warmond biedt zowel systeemtherapie, individuele begeleiding als dagbesteding op een unieke en veelzijdige locatie met moestuin. Hier vind je hulp om problemen en zorgen (samen) aan te pakken, op een manier die bij jou past. Dit kan variëren van een kortdurende systeemtherapie tot een intensief dagbestedingstraject. Wij bieden: een unieke combinatie tussen behandeling en natuur; systeemtherapie met daarin ruimte voor ieder zijn verhaal; een plezierige en gestructureerde dagbesteding; individuele begeleiding aan jeugd en 18+; een persoonlijke aanpak bij jouw eigen doelen; professionele begeleiding op minimaal HBO-niveau; actieve en verbindende rol in het bestaande netwerk."

Reactie toevoegen