Vuren

Plaats
Dorp
West Betuwe
Betuwe
Gelderland

gemeente_vuren_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Vuren anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Vuren anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

vuren_collage.jpg

Vuren, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Vuren, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

vuren_lingebos_kopie.jpg

Vuren is bij recreanten uit de regio een populaire bestemming wegens het N van het dorp gelegen Lingebos. (© Jan Dijkstra, Houten)

Vuren is bij recreanten uit de regio een populaire bestemming wegens het N van het dorp gelegen Lingebos. (© Jan Dijkstra, Houten)

Vuren J. Viruly van Vuren en Dalem 2 vaten bier 1865 (Kopie).jpg

In 1822 koopt de Rotterdamse koopman Jan Viruly de heerlijkheden Vuiren en Dalem en mag zich daardoor 'Viruly van Vuren en Dalem' noemen. Zie de ondertekening van deze brief uit 1865, waarin Viruly twee vaten bier bestelt bij een bierbrouwer te Heumen.

In 1822 koopt de Rotterdamse koopman Jan Viruly de heerlijkheden Vuiren en Dalem en mag zich daardoor 'Viruly van Vuren en Dalem' noemen. Zie de ondertekening van deze brief uit 1865, waarin Viruly twee vaten bier bestelt bij een bierbrouwer te Heumen.

Vuren. (2).JPG

Op de Waaldijk in Vuren

Op de Waaldijk in Vuren

Vuren.JPG

Dorpsgezicht Vuren

Dorpsgezicht Vuren

vuren_waaldijk_bij_fort_vuren.jpg

De Waaldijk bij Fort Vuren

De Waaldijk bij Fort Vuren

vuren_dijkdorp_vuren_aan_de_waal.jpg

Vuren, dijkdorp aan de Waal

Vuren, dijkdorp aan de Waal

vuren_blik_op_oud_vuren.jpg

Het dorp Vuren lag aanvankelijk alleen als lintbebouwing aan de Waaldijk. De dorpskern is pas na de Tweede Wereldoorlog aangelegd. Vandaar dat het restaurant aan de Waaldijk zich Oud Vuren noemt.

Het dorp Vuren lag aanvankelijk alleen als lintbebouwing aan de Waaldijk. De dorpskern is pas na de Tweede Wereldoorlog aangelegd. Vandaar dat het restaurant aan de Waaldijk zich Oud Vuren noemt.

vuren_blik_op_nieuw_vuren.jpg

Een van de recente uitbreidingen van het dorp Vuren

Een van de recente uitbreidingen van het dorp Vuren

Vuren

Terug naar boven

Wonen

Mutters Makelaardij is dé specialist in de gemeenten West Betuwe, Vijfheerenlanden, Gorinchem, Culemborg en de Alblasserwaard. Al jarenlang bewijzen wij dat we het daadwerkelijk anders doen! U bent van harte welkom voor een oriënterend gesprek op onze kantoren in Leerdam, Vianen en Culemborg. Met ons motto: "Waarborg tot betrokkenheid" garanderen wij het hoge serviceniveau dat u van een makelaar mag verwachten. Wij beseffen dat het verkopen of aankopen van uw woning geen alledaagse zaak is, daarom nemen wij u bij de hand en begeleiden wij u in iedere stap van het proces.

Terug naar boven

Status

- Vuren is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Betuwe, gemeente West Betuwe. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1985. In 1986 over naar gemeente Lingewaal, in 2019 over naar gemeente West Betuwe.

- Onder de gemeente Vuren viel ook het dorp Dalem, dat met de gemeentelijke herindeling van 1986 niet naar de gemeente Lingewaal, maar d.m.v. een grenscorrectie naar de gemeente Gorinchem is overgegaan. Voorafgaand daaraan is reeds in 1978 door een grenscorrectie 207 hectare met 177 inwoners naar de gemeente Gorinchem overgegaan. Dit betrof een W deel van het Dalems grondgebied, zijnde de buurtschap Laag-Dalem met omgeving, begrensd door de Lingsesdijk in het W en de A15 in het N.

- Wapen van de voormalige gemeente Vuren.

- Onder het dorp Vuren valt ook de buurtschap Leuven.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1200 Uorne, 1203 Uurna, 1294-1295 Vuren. Het door sommigen met deze plaats geïdentificeerde Vurdene (1166) heeft betrekking op Vorden.

Naamsverklaring
Tervuren in België is genoemd naar het water de Voer. Mogelijk is ook hier verband met een waternaam.(1)

Terug naar boven

Ligging

Vuren ligt O van Gorinchem en grenst in het Z aan de Waal en aan de provincie Noord-Brabant.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Vuren 193 huizen met 1.392 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 133/963 (= huizen/inwoners) met buurtschap Leuven 5/35 en dorp Dalem 45/321 met buurtschap Laag-Dalem 10/73. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 900 huizen met ca. 2.100 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De nederzetting Vuren is rond 900 ontstaan. In de 13e eeuw duiken de eerste lokale adellijke heren op, waarmee het dorp een heerlijkheid wordt. De heerlijkheid komt in de loop der eeuwen verschillende malen in andere handen. In 1822 koopt de in de Franse Tijd rijk geworden Rotterdamse koopman Jan Viruly de heerlijkheden Vuren en Dalem. De Viruly’s bezaten vrijwel alle grond en industrie in deze kernen, totdat ze in 1895 naar Gorinchem vertrokken en het kasteel lieten slopen. Toch mogen hun oudste zonen zich tot heden nog steeds Viruly van Vuren en Dalem noemen. Wat de praktische betekenis van het begrip heerlijkheid in 1822 nog was met betrekking tot dit dorp, is ons niet bekend. Na de Franse inval in 1795 zijn in 1798 de heerlijkheden in ons land namelijk afgeschaft, maar in de 19e eeuw zijn verschillende 'heerlijke rechten' weer tot leven gewekt. Het bezit van een heerlijkheid als buitensteedse residentie was ook een statussumbool en een aantrekkelijke investering voor succesvolle kooplieden en leden van het stadspatriciaat. Met de aanschaf konden ze zich tegelijk een pseudo-adellijk profiel aanmeten. Wellicht gold dat ook voor Viruly.

Ondanks de vele watersnoden en afwateringsproblemen is de Vurense bevolking in de loop der eeuwen geleidelijk gegroeid. Sinds de jaren zestig van de 20e eeuw is het aanzien van het dorp aanzienlijk veranderd door ruilverkaveling, dijkverzwaringen en de vestiging van vele nieuwe bedrijven en industrieën o.a. op een nieuw industrieterrein langs de Zeiving. Als gevolg van dreigende dijkdoorbraken in 1995 en 1998 is de Waaldijk opnieuw verzwaard en verhoogd. Sinds de jaren zestig is de kern van het dorp geleidelijk verschoven van de Waaldijk naar het gedeelte tussen de Waaldijk en de destijds nieuwe provincialeweg Graaf Reinaldweg.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij Historische Vereniging De Heerlijkheid Vuren. Op de site van de vereniging vind je o.a. een korte geschiedenis van Vuren.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het dorp heeft 19 rijksmonumenten, zijnde enkele objecten in de Hervormde kerk en 18 objecten die te maken hebben met Fort Vuren.

- Vuren heeft 3 gemeentelijke monumenten.

- Fort Vuren, onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, is in 1844 gebouwd aan de Waaldijk, ter bescherming van Gorinchem en om te voorkomen dat de vijand naar het westen trok. In 1847-1849 is boven op het fort een bomvrije toren gebouwd. Er is een gracht om de toren gegraven, waarna deze alleen nog maar via een ophaalbrug te bereiken was. In 1873-1879 is de bomvrije toren deels afgebroken, omdat hij te kwetsbaar was. De bovenste verdieping is verwijderd en er kwam een contrescarpgalerij bij. Het torenfort, de contrescarpgalerij en kazerne boden onderdak aan maximaal 420 man en 30 stukken geschut.

Het fort is gebruikt tijdens de verschillende mobilisaties en kreeg in 1940 een Duitse luchtaanval te verwerken. Het bleef in Duitse handen tot de laatste dagen voor de bevrijding en zou daarna dienstdoen om verschillende ‘foute’ Nederlanders uit de regio te interneren. De Tweede Wereldoorlog bracht het dorp gevechtshandelingen, polderinundaties, gesneuvelde Vurense soldaten, een op een woonhuis neergestort vliegtuig waarbij een vader en twee dochters omkwamen, en enkele neergeschoten vliegtuigen met een Poolse en een Nieuw-Zeelandse piloot. Laatstgenoemde is in Vuren begraven.

In 2017 is in het fort het WOII en Vliegeniersmuseum gerealiseerd. Het museum vormt samen met een herinneringsroute een eerbetoon aan de bemanning van zes geallieerde vliegtuigen die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn neergestort op grondgebied van de voormalige gemeente Lingewaal. Het museum is gerealiseerd door Stichting Eerbetoon Geallieerde Vliegeniers Lingewaal (EGVL), een initiatief van de vier heemkundekringen in deze voormalige gemeente. De toenmalige burgemeester Loes van Ruijven gaf in haar openingsspeech aan dat ze de educatieve doelstelling van het museum buitengewoon belangrijk vindt: "Juist in deze tijd waarin onze democratische waarden soms danig op de proef worden gesteld, bijvoorbeeld in de discussies over de opvang van vluchtelingen uit diverse oorlogsgebieden, is het van groot belang dat wij de generaties na ons blijven vertellen dat onze vrijheid en onze democratie zwaar bevochten zijn. Vrijheid is niet vanzelfsprekend, maar dat is niet gemakkelijk te beseffen wanneer je in vrijheid bent geboren en opgegroeid." Initiatiefnemer Pieter den Tek vulde daarop aan: "Tot voor kort wisten weinig mensen dat vliegeniers boven de hoofden van de mensen hier een strijd op leven en dood uitvochten. Jongemannen van net in de twintig die om het leven kwamen of gevangen werden genomen, duizend(en) kilometers ver van hun land, In dezelfde polders waar wij elke dag wandelen en fietsen heeft zich een drama afgespeeld zonder dat wij het echt wisten. De namen zijn nu wel bekend, op een manier waar we echt trots op mogen zijn."

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- "Fort Vuren is iedere 3e zaterdagmiddag van de maand de thuisbasis voor Kunstcafé Rivierenland. Het in 2008 opgerichte Kunstcafé verwelkomt je met bijzondere bijeenkomsten waarbij kunstenaars soms nieuw werk presenteren en toelichten. Dichters dragen er inspirerende gedichten voor en muzikanten spelen hun geanimeerde en swingende muziek. Ook kun je film- en fotopresentaties verwachten en wellicht worden er weer nieuwe gezamenlijke kunstprojecten bedacht en uitgevoerd. De gezellige bijeenkomsten zijn voor iedereen vrij toegankelijk. We zijn een platform voor zowel kunstenaars, schrijvers, fotografen, muzikanten als galeriehouders uit de regio, maar zeker ook voor liefhebbers van kunst en cultuur. De intentie is om elkaar te leren kennen en te inspireren. Dat is het belangrijkste doel van het Kunstcafé. De warme ambiance van het fort biedt daarvoor alle gelegenheid. Iedereen met een hart voor kunst en cultuur is welkom op de 3e zaterdag van de maand tussen 16.00 en 18.00 uur."

- Koningsdag.

- Rond Koningsdag (jaarlijks kan het kort ervoor of kort erna zijn) wordt Cultureel Centrum De Koels in het kader van het evenement Ontmoet & Proef Vuren (in 2019 voor de 4e keer) omgetoverd tot een smeltkroes van culturen waar iedereen welkom is en elkaar kan ontmoeten. "Inwoners nemen je mee op een reis rond de wereld en laten je genieten van wat andere culturen te bieden hebben. Het is een initiatief van een groep prachtige moeders die het belangrijk vinden om te verbinden. Je bent van harte welkom om onder het genot van een hapje en een drankje te komen genieten van muziek, dans, modeshow en theater." Er zijn ook bezoekers die elkaar uitleg geven over de gebruikte ingrediënten van de zelfgemaakte hapjes. Het is ook mogelijk een kraampje te huren om spullen en gerechten uit je eigen cultuur te verkopen. De huur van een kraam bedraagt € 10,00. Zie ook de reportage over dit evenement in Het Kontakt, 17-4-2019. Voor een indruk van het evenement zie de aftermovie van editie 2018.

- In de zomermaanden grazen de schapen op het weiland rond de lichtmasten van IJsclub Servatius. Van begin december tot begin maart wordt het weiland onder water gezet. Daarna is men afhankelijk van voldoende vorst of de natuurijsbaan al dan niet kan worden geopend. IJsclub Servatius, vernoemd naar een van de ijsheiligen, is opgericht in 1903. In de beginperiode werd geschaatst op de Herwijnse Vliet. Sinds 1927 wordt de huidige locatie gepacht. In 1979 is er een eigen clubgebouw aangeschaft. In eerste instantie was dit een houten gebouw. In 1990 zijn om het houten gebouw stenen muren gezet en is het voorzien van dubbelglas en een bestuurskamer. De laatste jaren is er steeds minder vaak sprake van natuurijs in de winters. Zo kon er in de winters van 2014 t/m 2017 niet in Vuren worden geschaatst. Omdat de ijsclub in 2016 had beloofd voor ijs te zullen zorgen, hebben de leden als ludieke goedmaker een bak roomijs gekregen...

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het Lingebos, N van Vuren, N van de A15, is in 1969 aangelegd. In 2016 is het bos uitgedund. Het ging vooral om oude essen en populieren die er al vanaf het begin stonden en die al zwak of ziek waren. Populieren worden maximaal 60 jaar oud en die moet je op tijd kappen voor ze omvallen. Omgevallen dode bomen die geen gevaar opleveren voor bezoekers zijn deels blijven liggen. "Dood hout is goed voor een bos. Er leven insecten in, waar onder andere spechten dol op zijn. En er groeien paddestoelen en mos op", aldus boswachter Dianne Renders. Het bos is nog relatief jong. De bedoeling is dat er een mooi gevarieerd bos ontstaat. Bij een ouder bos gaat dat vanzelf. Door het dunnen wordt die cyclus versneld.

- In 2017 is een jeu de boulesbaan gerealiseerd aan de Mildijk.

Terug naar boven

Beeld

- Meer dan 1.000 oude foto's en ansichten van Vuren.

- Filmpjes over Vuren in vroeger tijden.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Vuren (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Vuren.

- Dorpshuis: - Cultureel centrum/dorpshuis De Koels (Molenlaan 17) ligt centraal in het dorp en is de thuisbasis van ca. 15 lokale verenigingen. In 2008 is De Koels gerenoveerd. Het voorste deel tot en met de bar is toen gesloopt. Dit deel is daarna volledig herbouwd. De entree is verplaatst van de Molenlaan naar de Spreeuwenlaan. Aan de achterzijde van De Koels is de sportzaal, die gebruikt wordt voor schoolgym en door diverse verenigingen zoals volleybalvereniging Serve 68 en gymvereniging ODI. Aan de buitenzijde van De Koels staat de aanbouw van Jeugdsoos De Halte. De Koels wordt sinds september 2017 geëxploiteerd door Ria en Jaco Lisjak.

- Onderwijs en kinderopvang: - Openbare basisschool De Vuurvlinder is na afloop van schooljaar 2015-2016 gesloten, omdat er te weinig leerlingen waren (ca. 30) om nog verantwoord door te kunnen gaan. De leerlingen gaan sindsdien naar de andere basisschool die er in het dorp nog is: christelijke basisschool Het Kompas. Begin 2017 is de nieuwe Brede School aan de Esdoornlaan in Vuren officieel geopend. In de Brede School zijn Basisschool Het Kompas en BSO en Peuteropvang De Kinderkamer samen onder één dak gehuisvest. Voordelen zijn een volledig aanbod en een efficiënt en effectief gebruik van de beschikbare ruimte, de overstap van peuteropvang naar basisschool wordt minder groot, en er is meer aandacht voor individuele begeleiding. De Brede School is een 'vernieuwbouw' van het oorspronkelijke gebouw waarin Basisschool Het Kompas was gehuisvest. Het gebouw is energiezuiniger gemaakt en uitgebreid met extra ruimte voor BSO en Peuteropvang De Kinderkamer. Ook de gevel van het gebouw is aangepast, zodat het pand uniformiteit uitstraalt.

- Jeugd: - "In 2012 is De Halte door een enthousiaste groep vrijwilligers weer geopend. Wij organiseren activiteiten voor kinderen tussen de 3 en 16 jaar. Meestal op vrijdagavonden, maar ook regelmatig op zaterdag. Zo gaan we elk jaar een keer schaatsen in het Sportiom, een dag kanovaren op de Linge en houden we regelmatig speurtochten, vossenjachten en een dropping, zodat we ook regelmatig in de buitenlucht zijn. Ook zoeken we verbinding met andere verenigingen om met elkaar de leefbaarheid voor de jeugd in Vuren te verbeteren. Dit alles kunnen wij niet zonder de hulp van sponsoren en donateurs, die zijn wij daar ook zeer dankbaar voor. Naast het driekoppige bestuur hebben we ca. 15 vrijwilligers die met elkaar alle activiteiten organiseren. Wij kunnen altijd extra vrijwilligers gebruiken. Lijkt het je wat, neem dan contact met ons op!"

- Muziek: - Brassband Harp & Luit is opgericht in 1920. Met ruim 50 leden verdeeld over het A-orkest, leerlingenorkest en Slagwerkgroep StiX biedt Harp & Luit voor ieder wat wils. Elke woensdagavond repeteren de beide orkesten en op maandagavond is de beurt aan de slagwerkgroep in Dorpshuis De Koels. De diverse concerten, concoursen, festivals en begeleiding tijdens Dodenherdenking en Koningsdag staan elk jaar garant voor een goed gevulde agenda. Tevens worden jaarlijks de lokale basisscholen bezocht met muziekprojecten om zo betrokken te blijven met de regionale cultuurontwikkeling.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Vuren.

- Rijvereniging Lingebos.

- De in 1978 opgerichte Tennisvereniging De Waalrackets maakt gebruik van 6 tennisbanen: 4 gravelbanen en 2 kunstgrasbanen. Sinds 2014 hebben ze tevens 2 miniorenbaantjes met een tennismuur. In de sfeervolle kantine met overdekt en verwarmd buitenterras is het het gehele jaar goed vertoeven.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Vuren, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen