Vrijenban

Voormalige gemeente
Delft Pijnacker-Nootdorp
Haaglanden
Zuid-Holland

Vrijenban ca 1905 [640x480].jpg

Het hulppostkantoor van de gemeente Vrijenban lag vermoedelijk in het dorp Delfgauw.

Het hulppostkantoor van de gemeente Vrijenban lag vermoedelijk in het dorp Delfgauw.

ZH gemeente Vrijenban in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Vrijenban in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Vrijenban in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Vrijenban

Terug naar boven

Status

- Vrijenban is een voormalige gemeente en tegenwoordig ook wijk in de provincie Zuid-Holland, in de streek Haaglanden.

- De gemeente Vrijenban is ontstaan per 1-4-1817 (nadat zij eerst in 1812 aan de gemeente Delft was toegevoegd), in 1833 vergroot met de gemeente Biesland en per 1-9-1855 met de gemeenten Abtsregt en 'Ackersdijk en Vrouwenregt'.

- De gemeente Vrijenban is in 1921 opgeheven en grotendeels opgegaan in de gemeente Delft (3.112 inwoners) en deels opgegaan in de gemeente Pijnacker (981 inwoners).

Terug naar boven

Naam

Naamsverklaring
Vrijenban was de naam van een aantal stukken land in de omgeving van Delft. Voor het eerst horen wij hiervan tussen de jaren 1212 en 1214. Graaf Willem I schenkt dan aan het klooster Egmond het voorrecht dat degenen die op de landerijen van dat klooster in Abtswoude wonen, precies dezelfde belasting zouden betalen als de bewoners van de Hof van Delft of 'in libero bann' (in de vrije ban). 'Ban' betekent rechtsgebied. (bron: P.C.J. van der Krogt, 'Straatnamen van Delft: verklaring van de namen van straten en buurten, grachten en bruggen', 2000)

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Vrijenban lag NO, O en ZO van Delft.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Vrijenban 88 huizen met 979 inwoners (dat is dus gemiddeld 11 mensen in 1 huis, ook voor die tijd was dat veel, 6 tot 10 mensen per huis was in die tijd gebruikelijk), verdeeld in het Z deel van de buurtschap Delfgauw 20/322 (= huizen/inwoners, hier dus gemiddeld 16 mensen per huis!), buurtschap Het Koningsveld 24/278, polder Biesland 4/20 en verder nog 'verspreide woningen' 40/359. De gemeente omvatte ook nog de buurtschap Klein Delfgauw.

Terug naar boven

Geschiedenis

Waarschijnlijk ontstaat het onder Naam vermelde vrije rechtsgebied als in de 12e of vroege 13e eeuw nog onontgonnen land wordt uitgegeven aan vrije boeren. In 1817 vormt men uit de verspreide stukken land de gemeente Vrijenban. Omdat de stukken land van Vrijenban en Hof van Delft kris-kras door elkaar gelegen zijn, worden bij Koninklijk Besluit van 1826 de grenzen vereenvoudigd. De uitvoering van dat besluit vindt pas in 1833 plaats. Vrijenban krijgt al het land ten oosten van de stad Delft en de Schie; Hof van Delft het gebied ten westen daarvan. Voor de verdere gemeentelijke ontwikkeling, zie hierboven onder Status.

Postale gegevens
De gemeente had van 1872 tot 1921 een hulppostkantoor onder de naam Vrijenban (zie afbeelding). Maar dat was dus geen woonplaats, het was alleen de gemeentenaam. Kennelijk lag dat postkantoor in Delfgauw, want in 1921 is de naam van het postkantoor gewijzigd in Delfgauw.

Wijk
In 1993 wordt de naam Vrijenban vastgesteld voor een wijk die voor een groot deel op het gebied van de voormalige gelijknamige gemeente ligt. De wijk Vrijenban is verdeeld in de (9) buurten Haagweg (bedrijventerrein), Indische Buurt-Noord, Indische Buurt-Zuid, Sint Joris, Koepoort, Bomenwijk, Biesland, Heilige Land, en Delftse Poort-West (bedrijventerrein).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Op de hoek van de Vrijenbanselaan en de Nieuwe Plantage staat de prachtig gerestaureerde villa Vrijenban, voormalig raadhuis van de gelijknamige gemeente en oud-burgemeesterswoning van Delft.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Actualiteiten uit wijk Vrijenban op Twitter.

Reacties

(2)

Omdat mijn overgrootvader Johannes van Geest, zoon van Arie van Geest en Petronella Wolffers, op 22 februari 1853 in Vrijenban is geboren, zou ik zijn preciezere geboorteplaats willen vernemen.
Te meer, omdat Vrijenban is gesplitst in Delfgauw, Koningsveld en Biesland.
De ambtenaar van de burgerlijke stand gaf op 15 januari 1900 een geboorteuittreksel nr. 8 af van de gemeente.
Graag verneem ik

Het is inderdaad jammer/lastig dat bij geboorten vaak alleen de gemeentenaam wordt opgegeven en niet (ook) de plaatsnaam, wat je zoals in uw geval toch ook graag zou willen weten. Hopelijk staat in de archieven nog vermeld waar de genoemde ouders op dat moment woonden. Het lijkt ons dat hetzij het gemeentearchief van Delft hetzij de heemkundekring van Delft u daarmee op weg kunnen helpen waar u dat zou moeten kunnen vinden. Hun sites vindt u onder het kopje Geschiedenis van onze pagina over Delft: https://www.plaatsengids.nl/delft#geschiedenis Succes gewenst.

Reactie toevoegen