Vollenhove

Plaats
Stad
Steenwijkerland
Kop van Overijssel
Overijssel

vollenhove_plaatsnaambord_kopie.jpg

Vollenhove is een stad en voormalige gemeente in de provincie Overijssel, in de streek Kop van Overijssel, gemeente Steenwijkerland.

Vollenhove is een stad en voormalige gemeente in de provincie Overijssel, in de streek Kop van Overijssel, gemeente Steenwijkerland.

gemeente_stad_vollenhove_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Stad Vollenhove anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Stad Vollenhove anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

vollenhove_kleine_kerk_of_mariakerk_kopie_kopie.jpg

Vollenhove, de Gereformeerde (PKN) Kleine Kerk of Mariakerk. De forse vierkante toren is gebouwd in 1450, met een vierkante traptoren aan de zuidzijde. Deze torenbouw symboliseerde de H. Maria met het Kindeke.

Vollenhove, de Gereformeerde (PKN) Kleine Kerk of Mariakerk. De forse vierkante toren is gebouwd in 1450, met een vierkante traptoren aan de zuidzijde. Deze torenbouw symboliseerde de H. Maria met het Kindeke.

vollenhove_kleine_kerk_of_mariakerk_met_preekstoel_uit_de_kerk_van_beulake_kopie_kopie.jpg

In de Gereformeerde (PKN) Kleine Kerk of Mariakerk in Vollenhove bevindt zich onder meer een fraaie oude eiken preekstoel, afkomstig van de verdronken Hervormde kerk van Beulake. Hoe dat zit kun je lezen in het hoofdstuk Bezienswaardigheden.

In de Gereformeerde (PKN) Kleine Kerk of Mariakerk in Vollenhove bevindt zich onder meer een fraaie oude eiken preekstoel, afkomstig van de verdronken Hervormde kerk van Beulake. Hoe dat zit kun je lezen in het hoofdstuk Bezienswaardigheden.

Vollenhove

Terug naar boven

Status

- Vollenhove is een stad en voormalige gemeente in de provincie Overijssel, in de streek Kop van Overijssel, gemeente Steenwijkerland.

- De gemeente is per 1-7-1818 gesplitst in de gemeenten Stad Vollenhove (spreekt voor zich) en Ambt Vollenhove (= het landelijk gebied om de stad heen. Overigens omsloot die gemeente tevens de stad en gemeente Blokzijl). Per 1-2-1942 zijn die weer samengevoegd tot de gemeente Vollenhove, die in 1973 is opgegaan in de nieuwe gemeente Brederwiede (waar zij de hoofdstad van werd), die op haar beurt in 2001 is opgegaan in de nieuwe gemeente Steenwijkerland.

- Wapen van de voormalige gemeente Vollenhove. - Wapen van de voormalige gemeente Stad Vollenhove.

- Onder de stad Vollenhove vallen ook de buurtschappen De Krieger en Moespot.

Terug naar boven

Naam

In het Nedersaksisch
Veno. Een inwoner van deze stad wordt daarom ook wel een Venose genoemd.

Oudere vermeldingen
944 kopie 2e helft 12e eeuw Fulnaho, 1133 Fullenho, 1146 Vullenho, 1159 Volnho, 1232-1233 Vollenho, 19e eeuw Vollenhoven, 1883 Vollenhove.

Naamsverklaring
De naam is een samenstelling met als eerste lid het Oudnederlandse ful, vôl 'veulen', in genitief meervoud, en als tweede lid 'hoogte', vergelijk het Oudengelse hôh 'hiel, uitstekende landrug', in Nieuwengels dialect hoe. Zie ook Holthone en Meddo.(1)

Terug naar boven

Ligging

Vollenhove ligt in het NW van Overijssel, ZW van Steenwijk, NW van Zwartsluis, en grenst via het Vollenhoverkanaal in het Z, W en N aan de provincie Flevoland (Noordoostpolder).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Stad Vollenhove die, zoals de naam al suggereert, alleen de stad omvatte, 262 huizen met 1.318 inwoners. Tegenwoordig telt de stad ca. 1.600 huizen met ca. 4.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Reeds in de middeleeuwen was er sprake van de streek Land van Vollenhove. De naam voor dat gebied is tegenwoordig niet meer in gebruik. Het gebied besloeg wat we tegenwoordig de Kop van Overijssel noemen, en die na een aantal gemeentelijke herindelingen vrijwel overeenkomt met de huidige gemeente Steenwijkerland. De naam als zodanig is nog wel in gebruik, maar nu wordt er het buitengebied rond de stad mee bedoeld (dus niet de hele Kop). Het was destijds een van de drie kwartieren of gewesten van Overijssel (naast Salland en Twente). - Nadere informatie over het Land van Vollenhove. - Canon van het Land van Vollenhove.

Vollenhove wordt in 944 voor het eerst vermeld, krijgt in 1354 stadsrechten maar komt pas in de 15e eeuw echt tot bloei door de visserij op steur en als bijstad van de Hanze. In de 16e eeuw schopt de stad het zelfs tot bestuurlijk centrum van Groningen, Friesland, Drenthe en Overijssel. Georg Schenck van Toutenburg wordt nl. rond 1500 drost van Vollenhove, in 1521 wordt hij Stadhouder van Friesland en later ook van de andere genoemde provincies. Bij het uitbreken van de Tachtigjarige Oorlog (1568) verliest de stad de rol van bestuurscentrum en neemt het belang van de stad af.

Verdere bijzonderheden uit de geschiedenis van de stad zijn dat bij de ontruiming van het eiland Schokland in 1859 de meeste Schokkers naar Vollenhove zijn verhuisd, dat eind 19e eeuw in deze stad een speciaal vissersschip is ontwikkeld, de Vollenhovense Bol (die ook tegenwoordig nog populair is als recreatievaartuig) en dat de stad rond 1940 een belangrijke rol heeft gespeeld als werkhaven voor de inpoldering van de Noordoostpolder.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze stad en voormalige gemeente, kun je terecht bij:

- Canon van Vollenhove.

- Geschiedenis, gebouwen en straatnamen van Vollenhove door Henk van Heerde.

- Nadere informatie over verleden en heden van Vollenhove.

- Stadsmuseum CHC Vollenhove - waarin o.a. Stichting Oudheidkamer Brederwiede is opgegaan - is een plek waar je de geschiedenis van Stad en Ambt kunt beleven. Een logische start voor je bezoek aan deze stad en omgeving. De historie omvat tien eeuwen, en kan globaal worden onderverdeeld in de tijd van de bisschoppen van Utrecht als landsheer, de tijd van de adel die de Stad Vollenhove maakte tot de ‘stad der paleizen’ en de bloeiperiode van de visserij op de Zuiderzee. Aan elk van deze periodes wordt aandacht gegeven in de vorm van voorwerpen en een toelichting op informatiezuilen.

Het museum heeft in een modern pand, goed toegankelijk voor rolstoelgebruikers, de beschikking over 480 vierkante meter op de begane grond en daarboven ruimte voor het archief. Het gebouw bestaat uit een grote zaal, waarin ruimte voor een wisselende expositie, en enkele daar op uit komende ‘kabinetten’. Verder is er de Beeld en Geluidruimte waarin doorlopend korte documentaires worden vertoond, en een cafégedeelte voor een kop koffie of een glas fris en tevens opvang voor een bezoek met een groep.

In de hal tref je een vitrinekast met doktersgereedschap, afkomstig van ‘stadsdokter’ Van Setten (midden 20e eeuw). Bij de entree is een 19e-eeuwse grutterswinkel. De kleinere ruimten ('kabinetten') zijn ingericht met voorwerpen die karakteristiek zijn voor respectievelijk de vroegere bevolking van de streek (kabinet Bevolking), uit de periode van de 11e tot de 16e eeuw (kabinet Geestelijkheid), de periode van de 16e tot de 19e eeuw (kabinetten Adel en Havezaten) en uit de bloeitijd van de visserij in Vollenhove, de 19e en eerste helft 20e eeuw (kabinet Visserij). De vrijwilligers heten je graag welkom, en staan klaar om je desgewenst de toelichting te geven die je wilt. Ze kunnen je ook de weg wijzen naar de fraaie restanten van het verleden elders in de stad. Daarom is het museum het beste punt om je ontdekkingstocht van de stad te beginnen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2015 is de herinrichting van de N331 tussen Vollenhove en Zwartsluis gereed gekomen. Doel is verbetering van de verkeersveiligheid en de doorstroming. Om ook (zoog)dieren een veilige oversteek te bieden, is een faunapassage onder de weg aangelegd. Dit is een succes: o.a. steenmarters maken er gebruik van.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Vollenhove heeft een beschermd stadsgezicht. De stad heeft 64 rijksmonumenten, zijnde de 53 onder de link vermelde rijksmonumenten plus de 11 rijksmonumentale objecten van Landgoed Den Oldenhof (onder de link staat het getal 8, maar er staan er 11 in de lijst).

- Vollenhove heeft 12 gemeentelijke monumenten.

- De Hervormde (PKN) Grote Kerk of Nicolaaskerk, soms ook Bovenkerk genoemd (Kerkplein 4), is een tweebeukige hallenkerk, die eind 15e eeuw gereed is gekomen. Aan de oostkant staat een iets jongere klokkentoren, los van de kerk, maar vastgebouwd aan het voormalige stadhuis. De kerk is gebouwd op de plek van een voorganger, een zaalkerk die later van zijbeuken is voorzien. De huidige kerk bestaat uit twee even grote beuken, een opzet die bij kloosterkerken gebruikelijk, maar voor een parochiekerk ongewoon was. De beuken worden van elkaar gescheiden door ranke zuilen en gedekt door tonvormige houten netgewelven. De koorsluitingen zijn het oudst en dateren uit de 14e eeuw. Tussen de sluitingen bevinden zich een achtkante traptoren en een uitbouw, waarin zich de gerfkamer of sacristie bevindt. De gedrongen klokkentoren heeft drie geledingen. In de noordbeuk bevindt zich het orgel, dat in 1686/87 door de Amsterdamse orgelbouwer Apollonius Bosch is vervaardigd en in 1720 door Franz Caspar Schnitger is gewijzigd. - Uitvoerige beschrijving van de Grote Kerk of Nicolaaskerk, door de lokale historicus Henk van Heerde. De kerk valt onder de Hervormde Gemeente Vollenhove-Sint Jansklooster.

- De Gereformeerde (PKN) Kleine Kerk of Mariakerk (Bisschopstraat 32) is in 1423 gebouwd op de plaats van een kapel uit ongeveer 1380. In 1450 is de kerk vergroot. De kerk heeft een houten gewelf. Vanwege bouwvalligheid heeft men de "capelle" of "Gerfkamer" afgebroken en de muur in de oorspronkelijke staat gebracht. In 1660 is een galerij geplaatst en in 1781 is het meubilair vernieuwd en de zolder afgewerkt. In 1911 is het dak vernieuwd en voorzien van leien. De vierkante toren is gebouwd in 1450, met een vierkante traptoren aan de zuidzijde. Deze torenbouw symboliseerde de H. Maria met het Kindeke. In de kerk staat een fraaie oude eiken preekstoel, afkomstig van de verdronken Hervormde kerk van Beulake. In de tweede helft van de 17e eeuw was het dorpje Beulake een van de belangrijkste centra in de Kop van Overijssel. Het winnen van turf was in deze regio toen een belangrijke bron van inkomsten. Waar het veen was weggehaald ontstonden plassen, die steeds groter werden, niet alleen door het turfsteken, maar ook door de wind en de golven. In 1776 is het dorp Beulake in het huidige Beulakerwijde verdronken. - Uitvoerige beschrijving van de Kleine Kerk of Mariakerk, door de lokale historicus Henk van Heerde. - Site van de kerk.

- Gevelstenen in Vollenhove.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Venose Voorjaarsfestijn (februari).

- "De Havendagen (Pinksterweekend) zijn in 1994 ontstaan, toen destijds de gemeente Brederwiede de haven had overgedragen aan de inwoners van Vollenhove. Er is toen aan deze overdracht op een feestelijke wijze aandacht geschonken, met diverse activiteiten. Er werden ook diverse oude boten gecontracteerd ter opluistering van dit evenement. Leuk detail is dat toen ook het Vollenhoofsch Visserskoor is ontstaan. In de jaren erna is de braderie verder uitgebreid met o.a. vele sleepboten, oude vissersboten, theateroptredens en gratis kinderactiviteiten. En sinds 2006 aangevuld met zuidwalbotter VN66 van Stichting 't Venose Skutien. Een aanwinst voor de stad! Een grote braderie, boekenmarkt, kindervrijmarkt etc. wordt verzorgt door Streekevenementen. Inmiddels zijn de jaarlijkse Havendagen, mede dankzij een enthousiaste werkgroep en de vele sponsoren en vrijwilligers, uitgegroeid tot een van de grootste gratis toegankelijke evenementen van Steenwijkerland, een groots 4-daags familie-evenement, met veel gezelligheid voor jong en ouder."

- Pleinpop (op een zaterdag eind juni of begin juli). Gratis toegang.

- Corso Vollenhove (laatste zaterdag van augustus) is de afsluiting van een corsofeestweek, die begint op de voorafgaande dinsdag. De hele feestweek zijn er schitterend versierde straten, die ’s avonds worden verlicht.

- "Tijdens survivalrun ‘Veno in de Wetlands’ (2e zaterdag van november, in 2019 voor de 19e keer) kunnen deelnemers drie verschillende afstanden lopen, namelijk 5, 8 en 13 kilometer. Deze afstanden kunnen zowel individueel als in een koppel worden gelopen. Voor de langste afstand geldt als voorwaarde dat deelnemers lid moeten zijn van Survivalrun Bond Nederland (SBN). De survivalrun start met de wedstrijdcategorieën. Deelnemers aan de wedstrijden lopen dezelfde afstanden als recreatieve deelnemers, maar hebben te maken met zwaardere hindernissen. Rond het middaguur starten de recreatieve deelnemers. Om de survivalrun succesvol te kunnen organiseren wordt Stichting Survival Vollenhove ondersteund door vele vrijwilligers, maar extra vrijwilligers zijn altijd welkom want er is altijd genoeg te doen. Er zijn verschillende taken, zoals het helpen bij het bouwen voorafgaand aan de run, het regelen van het verkeer tijdens de run of als jury bij een hindernis staan. Wil je ook je steentje bijdragen aan de survivalrun? Meld je dan aan als vrijwilliger door te mailen naar vrijwilligers@survivalvollenhove.nl. Ook voor vragen kun je daar terecht."

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- "Zwembad Vollenhove is een overzichtelijk en gezellig zwembad. Het overdekte gedeelte bestaat uit een langwerpige achthoek van 17 meter lang en 11 meter breed, het is van 110cm tot 200cm diep. De glijbaan van 35 meter maakt het geheel compleet. Daarnaast is er een goed afgeschermd baby- en peuterbassin. In de hal van het zwembad is een horecagelegenheid. Hier verkopen we o.a. verschillende soorten koffie en thee, frisdrank, snoepgoed en we beschikken over een frituur. Zomers is buiten het 25 meter bad en peuterbassin open. Rondom het buitenbad is er een grote weide met springkussen en speeltoestellen. Wij beschikken over een afgesloten buitenterras met speeltoestellen en loungebank. In ons binnenbad hangt geen chloorlucht, dankzij een unieke technische installatie. Dit maakt ons zwembad extra geschikt voor mensen met ademhalingsproblemen."

- "In 2019 is druk gezaaid en gebouwd aan de Beleeftuin van Stichting Transition Town Vollenhove. Zo is er een kruidenspiraal aangelegd, met een salamanderhotel, egelhuisje en vijvertje, en is er een bonenhuis gerealiseerd, met elf soorten bonen rondom het huis en kouseband in het huis. Pak je fiets, auto of kom lekker wandelen en breng een bezoek aan onze Beleeftuin om van al dit moois samen te genieten. Dinsdag- en vrijdagochtend zijn we op de tuin aanwezig. Kom in de zomermaanden genieten van de prachtige bloemenborder, de groenten en kruiden die met hun heerlijke geuren de tuin vullen. Laat je verrassen door alle mooie plekjes op onze permacultuurtuin. Onze enthousiaste medewerkers beantwoorden graag je vragen. Ben je geïnspireerd geraakt na het bezoek, dan kun je een zakje bijenbloemenzaad aanschaffen om zelf aan de slag te gaan. We zijn gevestigd op het Volkstuincomplex, Flevoweg 2."

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Vollenhove (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Vollenhove.

- Belangenorganisatie: - "Belangenvereniging Vollenhove-Stad (BVVS) werkt met een Stadsplan. Dit plan wordt door en met de inwoners samengesteld. Ideeën en suggesties zijn omgevormd tot aandachtspunten voor het bestuur van de BVVS, dat zich ten doel stelt elke keer voor een periode van drie jaar hiermee aan de slag te gaan. BVVS zal het stadsplan periodiek voorleggen aan het gemeentebestuur en in samenwerking met de gemeente aan de slag gaan om de verschillende werkzaamheden die er in staan te realiseren."

- Duurzaamheid: - "Transition Towns bestaan uit groepen enthousiaste burgers in steden, dorpen en buurten, die met elkaar aan de slag zijn om hun manier van wonen, werken en leven minder olie-afhankelijk, meer duurzaam en meer sociaal te maken. Transition Towns dragen met een overvloed aan praktische, sociale en betaalbare oplossingen bij aan de omschakeling naar een volledig duurzame wereld. We laten dit niet afhangen van overheid of bedrijfsleven; deze transitie vraagt om de eigen inzet om de vitaliteit van de lokale economie te versterken en het welzijn van lokale gemeenschappen te verbeteren. Ook Stichting Transition Town Vollenhove werkt aan meer biodiversiteit en veerkracht, opdat mens en natuur in tijden van crisis goed kunnen reageren. Onze grootste uitdaging is om een wereld met minder energie en minder spullen te realiseren."

- Bedrijfsleven/ondernemen: - "Het Vollenhoofsch Ondernemers Colectief (VOC) stelt zich primair ten doel het behartigen van de materiële en immateriële belangen van de zelfstandig ondernemers en ondernemingen in het kleine en middelgrote bedrijf en beroep in de stad e.o. Dit doet zij al vanaf 1978. Secundair heeft de VOC de plicht op zich genomen, vanuit de VTRB, om de stad te promoten. Hieronder wordt verstaan het initieel ondersteunen en ontplooien van activiteiten ter bevordering van toerisme en naamsbekendheid. Binnen het VOC wordt gewerkt vanuit diverse commissies. Doordat de commissies zijn samengesteld met direct betrokkenen is inhoudelijke kennis verzekerd en draagvlak gewaarborgd. Verder zijn zij in staat, gevraagd of ongevraagd, thematische avonden met gastsprekers te organiseren. Het VOC organiseert door het jaar heen verschillende activiteiten in de vorm van evenementen en winkeliersacties, met name de Vader- en Moederdagactie, Lentekriebels, Typisch Vollenhove, Sinterklaasintocht en Eindejaarsactie."

Reactie toevoegen