Vinkeveen

Plaats
Dorp
De Ronde Venen
Utrecht

vinkeveen_collage.jpg

Vinkeveen, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Vinkeveen, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

vinkeveen gezicht op [640x480].jpg

Vinkeveen Gezicht op

Vinkeveen Gezicht op

Vinkeveen.JPG

In Vinkeveen aangekomen.

In Vinkeveen aangekomen.

Vinkeveen..JPG

Even een blik opzij vanaf de Demmerik over de waterrijke polder Groot Wilnis-Vinkeveen.

Even een blik opzij vanaf de Demmerik over de waterrijke polder Groot Wilnis-Vinkeveen.

Vinkeveen (3).JPG

De Demmerik in Vinkeveen.

De Demmerik in Vinkeveen.

Vinkeveen (2).JPG

Steeds dichterbij het centrum van Vinkeveen.

Steeds dichterbij het centrum van Vinkeveen.

Vinkeveen (4).JPG

Polder Groot-Wilnis-Vinkeveen bij Vinkeveen.

Polder Groot-Wilnis-Vinkeveen bij Vinkeveen.

vinkeveen_centrumplan.jpg

Het centrum van Vinkeveen wordt de komende jaren grootschalig heringericht. Dit kaartje geeft daar een indruk van. Wat er allemaal gaat gebeuren en waarom, kun je lezen in het hoofdstuk Recente ontwikkelingen.

Het centrum van Vinkeveen wordt de komende jaren grootschalig heringericht. Dit kaartje geeft daar een indruk van. Wat er allemaal gaat gebeuren en waarom, kun je lezen in het hoofdstuk Recente ontwikkelingen.

UT gemeente Vinkeveen en Waverveen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Vinkeveen en Waverveen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Vinkeveen en Waverveen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Vinkeveen

Terug naar boven

Status

- Vinkeveen is een dorp in de provincie Utrecht, gemeente De Ronde Venen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1840. In 1841 over naar gemeente Vinkeveen en Waverveen, in 1989 over naar gemeente De Ronde Venen.

- In 1882 heeft reeds een grenscorrectie plaatsgevonden van de gemeente Abcoude-Proostdij naar de gemeente Vinkeveen en Waverveen. Het betrof de lange 'taartpunt' van de gemeente Abcoude-Proostdij waarin zich de buurtschap Achterbos bevond (zie de plattegrond aldaar), die veel dichterbij Vinkeveen lag en ligt dan bij Abcoude, wat dan ook de reden van de grenscorrectie zal zijn geweest.

- Wapen van de voormalige gemeente Vinkeveen.

- Wapen van de voormalige gemeente Vinkeveen en Waverveen.

- Onder het dorp Vinkeveen vallen ook de buurtschappen Achterbos, Baambrugse Zuwe, Demmerik, Donkereind (grotendeels), Groenlandsekade (op de Kuijperkaart uit 1865, zie onderaan deze pagina, is sprake van de benaming 'Vinkekade of Groenland'. In PTT-documentatie uit die tijd is sprake van een 'buurtschap Groenland'), Vinkenkade en Winkeldijk (deels). Dit zijn in totaal 7 buurtschappen.

Terug naar boven

Ligging

Vinkeveen ligt O van Mijdrecht, NO van Wilnis en grenst in het O aan de A2. NO van de dorpskern liggen de bekende Vinkeveense Plassen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

T/m 1840 heeft de gemeente Vinkeveen 168 huizen (waarschijnlijk) met 1.470 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 105 (waarschijnlijk) / 902 (waarschijnlijk) (= huizen/inwoners) en de buurtschap Demmerik 63/568. Na de herindeling van 1841 heeft de gemeente Vinkeveen en Waverveen 203 huizen met 1.955 inwoners, verdeeld in het dorp Vinkeveen 105/903, de buurtschap Demmerik 63/568 en het dorp Waverveen 35/484. Het is dus waarschijnlijk dat er na de herindeling in het dorp Vinkeveen 1 inwoner bij is gekomen. Tegenwoordig heeft het dorp Vinkeveen ca. 3.350 huizen met ca. 8.400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Vinkeveen, kun je terecht bij Historische Vereniging De Proosdijlanden. De Oudheidkamer van de vereniging in dorpshuis De Boei is elke laatste maandag van de maand geopend (14.00-17.00 uur en 19.30-21.30 uur). Je kunt er o.a. honderden boeken over de regionale geschiedenis raadplegen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2014 is de dorpsvisie Centrum Vinkeveen 'Dorp aan de Plassen' vastgesteld. In dit door de bewoners en politiek opgestelde wensbeeld voor de toekomst van het dorp worden twee belangrijke vragen gesteld. Hoe kan de relatie tussen het dorp en de Plassen worden verbeterd? En hoe kan de aansluiting van het dorp op de N201 worden verbeterd? De relatie tussen de Vinkeveense Plassen en het dorp is in de laatste decennia verslechterd doordat Vinkeveen voornamelijk in de polder is uitgebreid en het lint de Herenweg langzaam in verval is geraakt. In de Dorpsvisie wordt een nieuwe haven als grote kans gezien om het recreatieve vaarverkeer van de plassen met de Herenweg te verbinden. Daarnaast veroorzaakt het huidige (te lage) viaduct onder de N201 veel ongelukken. Regelmatig rijden vrachtwagens hun wagen kapot tegen het dak van het viaduct, daarnaast zorgen de korte invoegstroken voor gevaarlijke verkeerssituaties op de N201. Wellicht kan de aansluiting ook op een andere locatie in het dorp worden ingepast om zodoende de Herenweg en de nieuwe haven meer ruimte te geven.

Een veelgehoorde reactie is: mooie plannen, maar hoe haalbaar is het? Om daar grip op te krijgen, heeft de gemeenteraad het Procesplan Centrum Vinkeveen opgesteld om de haalbaarheid van de beoogde gebiedsontwikkeling te onderzoeken. De gemeente bezit weinig gronden in het gebied, dus zal de herontwikkeling uit het gebied zelf moeten komen. De eigenaar van voormalig betonfabriek De Adelaar is een van de grotere grondeigenaren die wil ontwikkelen.

Het Vinkeveens landschap is ontstaan door de winning van veenmosveen voor turf. Veel van de kenmerkende eigenschappen die horen bij het laagveenlandschap zijn in Vinkeveen nog goed bewaard gebleven. Zoals de langgerekte vorm van het lintdorp met haaks op de straat de voor- en achterbebouwing, de legakkers waarop het gebaggerde veen tot drogen werd gelegd en het slagenlandschap met de regelmatige strokenbebouwing. Echter dit Vinkeveens landschap is in verval door de tands des tijds. Door aanbouw is de zichtbaarheid naar de plassen verminderd en door het wegtrekken van veel nijverheid zijn de gebieden direct achter het lint door leegstand verrommeld. Daarnaast laat ook de kwaliteit van de beschoeiing op veel plaatsen te wensen over en zijn bodemdaling en verzakking een belangrijke bedreiging.

Centraal in het plangebied is er ruimte voor de verbetering van het watersysteem. De reeds aanwezige betonoever (een karakteristiek restant van de betonfabriek en een icoon voor het aanwezige gegroeide landschap) krijgt een nieuwe functie als kade langs een nieuwe doorvaart die de Vinkeveense Plassen aan de Ringvaart verbindt. Op de kruising met de Herenweg - die op haar beurt wordt getransformeerd tot een aantrekkelijk en autoluw langzaam verkeers-gebied - komt een ophaalbrug en een autoluw dorpsplein. Het plein markeert de historische kwaliteiten langs de Herenweg.

Herprofilering van de Herenweg is mogelijk dankzij de vernieuwde aansluiting van de N201, via de veendijk, op de (verlengde) Baambrugge Zuwe. De nieuw te bouwen brug vormt ook in symbolische zin een brug tussen twee landschapstypen. Aan de ene kant de strakke lijnen van de droogmakerij, aan de andere kant de golvende slagen van het Vinkeveens laagveenlandschap.

Landschapsherstel zorgt met extra water en natuurvriendelijke oevers voor extra woonkwaliteit voor de bestaande en nieuwe bebouwing. Tegelijkertijd zorgt nieuwe bebouwing er ook voor dat er geld vrij komt voor landschapsherstel. Het stedenbouwkundig plan gaat uit van de verweving tussen deze twee werelden, altijd vanuit de basis van de kwaliteiten van het oorspronkelijke landschap. Aan de rand van het dorp blijft het cultuurhistorische veenlandschap zichtbaar, met onder andere restanten van het oorspronkelijke landschap van voor de ontginning. Hoe dichter bij de Herenweg en het nieuwe nautische Vinkeveense centrum, hoe hoger de bebouwingsdichtheid. Er ontstaat een vloeiende gradient vanuit het landschap waarbij rietkragen het plan in worden getrokken en de verwilderde groene randen, evenals de licht golvende typisch veenlandschappelijke oevers van legakkers in tact blijven. De bebouwing krijgt een 'korrelgrootte' passend bij die van de rest van Vinkeveen, kaprichtingen vormen de richting van de slagen. Actuele ontwikkelingen vind je op de pagina van gemeente De Ronde Venen m.b.t. dit project en op de Facebookpagina Vinkeveen anno 2020. Zie ook de videoreportage van RTV De Ronde Venen met wethouder David Moolenburgh en Richard Bredewold (Interegion Groep) over de kansen van het Centrumplan Vinkeveen. De reportage bevat tevens mooie overzichtsbeelden van het gebied, gemaakt met een drone.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Vinkeveen heeft 10 rijksmonumenten.

- Vinkeveen heeft 33 gemeentelijke monumenten.

- In 2005 bleek de toren van de hervormde (PKN) kerk aan de Herenweg op instorten te staan. De fundering van kerk en toren bleek vernieuwd te moeten worden. Dat kostte maar liefst ca. €800.000. Gelukkig heeft men dat in 2010 alsnog grotendeels gesubsidieerd kunnen krijgen.

- De RK Heilig Hart kerk is in 2015 gerestaureerd. - Reportage over de Heilig Hart kerk te Vinkeveen in restauratie.

- Vinkeveense Molen / De Plasmolen.

- Gevelstenen in Vinkeveen.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Actualiteiten m.b.t. 'dingen te doen' in Vinkeveen op Facebook.

- Carnaval. - CV De Vinkeveense Steupels.

- Koningsdag.

- Vinkefest (pinksterweekend).

- Tijdens de Rabobank Rap & Ruig Race (weekend begin juli) gaan ca. 30 teams op een eigen bouwlocatie ergens in De Ronde Venen een boot bouwen. Ieder team krijgt hetzelfde pakket aan bouwmaterialen. De bouwlocaties wordern op ludieke wijze worden bezocht door de befaamde Rap & Ruig om te controleren of de teams zich aan de reglementen houden. Op de verschillende bouwlocaties wordt van alles georganiseerd en publiek is van harte welkom! Op zondag vindt de Rabobank Rap & Ruig Race plaats op Eiland 1 te Vinkeveen, waar eerst een jurering plaatsvindt van de vaak kunstzinnige en ludieke creaties. Daarna leggen de teams één tegen één een parcours af (als ze dat redden...). Publiek is van harte welkom, de entree is gratis, er zijn standjes met eten en drinken en er is volop muziek.

- Jaarmarkt (op een woensdag half juli) met ca. 120 kramen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De beschoeiingen van de cultuurhistorisch waardevolle legakkers in de Vinkeveense Plassen hebben regelmatig onderhoud nodig omdat ze anders dreigen af te kalven en zo geleidelijk verdwijnen. De Toekomstvisie Legakkers Vinkeveense Plassen (2013) beschrijft hoe deze voor de Vinkeveense Plassen kenmerkende legakkers in de toekomst behouden kunnen blijven. Ca. 80 procent van de legakkers is particulier bezit, 20 procent is eigendom van het recreatieschap. De beschoeiingen van de niet-particuliere legakkers en zandeilanden worden de komende jaren vervangen. Ze kunnen dan weer 40 jaar mee.

Kennelijk is dat toch niet tot uitvoering gekomen, want in maart 2017 verschijnt het volgende persbericht: "Natuurmonumenten en de Natuur en Milieufederatie Utrecht (NMU) zijn ontsteld over de verkoop van 44 legakkers door het Recreatieschap Vinkeveense Plassen. Het onderhoud van de eilanden zou te duur zijn. Natuurmonumenten en de NMU vinden onderhoud van de legakkers een taak van de overheid; het gaat om behoud van ons cultuurhistorisch erfgoed en van natuurwaarden. Daarom roepen Natuurmonumenten en de NMU het recreatieschap op om verkoop van de eilandjes nu stop te zetten. Het komende jaar kan dan gebruikt worden om een goed plan te maken voor behoud van de eilanden. Natuurmonumenten en de NMU sluiten zich daarmee aan bij het eerdere pleidooi van de Vereniging Nederlands Cultuurlandschap en De Groene Venen uit Vinkeveen.

Verkoop aan particulieren leidt vrijwel zeker tot een enorme verrommeling van het landschap. Bovendien zal verkoop ertoe leiden dat de eilanden niet meer openbaar toegankelijk zijn en kunnen bezoekers niet meer genieten van dit unieke stukje cultuurlandschap. De legakkers komen in handen van verschillende eigenaren, die daar willen bouwen en steigertjes aanleggen. Ook moeten deze eigenaren zelf het onderhoud gaan uitvoeren, wat ieder naar eigen goeddunken zal doen. Op dit moment is de bescherming van de eilanden door de overheid onvoldoende om deze verrommeling te stoppen; er is ook geen plan om dit na verkoop te verbeteren. Het huidige bestemmingsplan stelt hiervoor weliswaar regels, maar in de praktijk blijkt dat de gemeente nu al onvoldoende zorgt dat deze regels worden nagekomen.

De legakkers vormen eilandjes waarop dagrecreatie plaatsvindt. De overheid heeft het recreatieschap de verantwoordelijkheid gegeven om de openbare recreatieve voorzieningen, en dus de eilanden, in het gebied te beheren en te onderhouden. Met het verkopen van de eilanden voert het recreatieschap dus zijn primaire taak niet uit, zonder dat er een plan is gemaakt om het verdwijnen van de eilandjes te voorkomen en de toegankelijkheid voor iedereen te garanderen." (bron: Natuur en Milieufederatie Utrecht, 20-3-2017)

- 1972, de ruilverkaveling Oukoop-Kortrijk is in volle gang. Het plan ontstaat om de westelijke helft van de Demmerikse Polder aan de landbouw te onttrekken. De gemeente Vinkeveen-Waverveen wil hier een bungalowpark bouwen. Een aantal oorspronkelijke en nieuwe bewoners van Vinkeveen zijn het hier niet mee eens en richten een actiecomité op: De Groene Venen is geboren. Niet lang daarna komen de ideeën voor een recreatieplan voor de Vinkeveense Plassen naar voren. De Groene Venen mengt zich zeer actief in de discussie: ecologie of recreatie. Het wordt een combinatie. De Groene Venen groeit snel uit tot een vereniging met meer dan 200 leden. Het doel van de vereniging is het bestuderen, beschermen en verbeteren van het woon- en leefmilieu en het behouden van de natuur en het landschappelijk karakter van het veenweidegebied in en rond Vinkeveen.

De vereniging streeft o.a. naar: Recreatieve activiteiten die passen bij de verschillende natuurkwaliteiten in het gebied; Geen horizonvervuiling; Bouwen met landelijke/dorpse kwaliteiten zonder persé historiserend te zijn; Robuuste natuurgebieden en passende voorwaarden voor de realisatie van de landelijke ecologische hoofdstructuur; In de woonkernen gevarieerde groenvoorzieningen met zoveel mogelijk gebiedseigen beplanting.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Vinkeveen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Vinkeveen.

- Onderwijs: - Basisschool De Pijlstaart. - Sint Jozefschool. - Basisschool de Schakel. - VeenLanden College.

- Muziek: - Shantykoor en Zeemanskoor De Turfschippers. - In 1898 viert heel Nederland feest ter gelegenheid van de kroning van Prinses Wilhelmina tot Koningin. In Vinkeveen moest dat feest echter zonder muziek gevierd worden, want er was geen muziekverenging. Daarom besloten 10 Vinkeveners, onder wie schoolmeester S. Bison, een muziekgezelschap op te richten. De eerste periode was zeer moeilijk, want al na 43 dagen gaf schoolmeester Bison de moed op en verliet het gezelschap. Het was hem niet gelukt om de Vinkeveense veehouders, turfschippers en tuinders - zonder instrumenten - de elementaire regels van de muziek bij te brengen. Hendrik Gijzen bood aan de leiding op zich te nemen. Met taaie volharding, veel vallen en opstaan en vooral ook veel zelfstudie zag hij kans om van Concordia een echte muziekvereniging te maken. Dankzij zijn doorzettingsvermogen kwam Concordia de vele moeilijkheden telkens weer te boven. Nadien zijn er in de loop der jaren vele successen geboekt op concoursen. Zie verder de pagina Geschiedenis Fanfare Concordia.

In 1966 besluit men om er Brassband Concordia van te maken, omdat voor een fanfare ca. 35 leden nodig zijn voor een complete bezetting, en het waren er toen nog maar ca. 25. Meindert Boekel, componist en dirigent van de Nationale Brassband te Amsterdam, adviseert ze om ook gelijk maar 'even' een nieuw instrumentarium aan te schaffen, want wat er toen nog was kon blijkbaar niet meer door de beugel. Dat kostte echter ca. fl 30.000 en de vereniging "had nog geen gulden". Een bestuurslid had de instrumenten al besteld; over een maand zouden ze er zijn. Hij zou wel met een intekenlijst langs de inwoners van Vinkeveen gaan en had daar kennelijk het volste vertrouwen in. Gelukkig werd dat inderdaad een groot succes. De eerste repetitie staat onder leiding van gastdirigent Meindert Boekel. De leden zijn enthousiast over de mooie klank van de nieuwe instrumenten. Al na enkele jaren, in 1971, worden ze Nationaal Brassband kampioen op het Nationaal Brassband Concours te Utrecht. Nadien zijn nog vele eerste prijzen behaald op diverse concoursen, waaronder een eerste prijs met lof op het Wereldmuziekconcours (WMC) te Kerkrade in 1974. Zie verder Geschiedenis Brassband Concordia.

- Sport: - s.v. Hertha (voetbal).

Reactie toevoegen