Vijfhuizen

Plaats
Dorp
Haarlemmermeer
Noord-Holland

vijfhuizen_eendenkooi_stokman_640x480.jpg

Vijfhuizen, tegeltje ter gelegenheid van 275 jaar eendenkooi in 1976

Vijfhuizen, tegeltje ter gelegenheid van 275 jaar eendenkooi in 1976

Vijfhuizen

Terug naar boven

Status

- Vijfhuizen is een dorp in de provincie Noord-Holland, gemeente Haarlemmermeer. T/m 26-6-1863 gemeente Zuid-Schalkwijk.

- Onder het dorp Vijfhuizen valt ook de buurtschap Nieuwebrug.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Polderafdeling: 1851 Vijfhuizen.

Naamsverklaring
Genoemd naar de buurtschap Vijfhuizen 'nederzetting bestaande uit vijf huizen' onder Haarlem, die de naam voortzette van het in het Spieringmeer verdronken gelijknamige dorp (1531 kopie 1591, 1644 Vyfhuysen, 1687 Vijfhuysen). Na de drooglegging van het Haarlemmermeer (1848-1852) kreeg het aan deze buurschap grenzende nieuwe land de kadastrale naam 'Afdeling Vijfhuizen'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Vijfhuizen ligt N van Hoofddorp, O van Haarlem en grenst in het W aan de Ringvaart van de Haarlemmermeer.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Vijfhuizen nog daadwerkelijk 5 huizen, met 32 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.700 huizen met ca. 4.200 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Vijfhuizen heeft 1 rijksmonument, zijnde het stationsgebouw (Spieringweg 510) van het vroegere (1912-1935) Station Vijfhuizen aan de spoorlijn Aalsmeer - Haarlem. Het stationsgebouw, van het Standaardtype HESM, is na de sluiting ingericht als woonhuis. Bij het station behoorden twee (brug-)wachterswoningen, genummerd 10 en 11. Deze zijn in 1915 gebouwd en nog altijd als woning in gebruik.

- Fort bij Vijfhuizen (Fortwachter 1) is on­der­deel van de sector Sloten in de Stel­ling van Amsterdam*. Het was de taak van dit fort om de Ring­vaart en dijk van de Haar­lem­mer­meer­polder, als­mede de droog blij­vende ter­rein­strook langs de west­rand van deze polder, te ver­de­digen. Het fort is ge­ba­seerd op het ont­werp­model ‘A’ uit 1897, waarbij de hef­koe­pels een zelf­stan­dige plek op de flank­hoeken hadden. Op het ter­rein staat ook nog een zogeheten Ge­nie­loods. Deze metalen Ge­nie­loods is het enige be­waard ge­bleven exem­plaar van dit type. In de nabij ge­legen Ge­nie­dijk be­vindt zich een ne­ven­bat­terij.
* De Stel­ling van Amsterdam is een groot­schalig 19e-eeuws verdedigingsplan dat nooit vol­ledig in wer­king is gezet, en in 1996 is uit­ge­roepen tot UNESCO We­rel­derf­goed.

Er is een dub­bele gracht die door een nog aan­we­zige hevel van water uit de ring­vaart werd voor­zien. Op de droog blij­vende strook werden in 1917-1919 twee voor­stel­lingen aan­ge­legd, voor­zien van be­tonnen on­der­ko­mens en mi­trail­leur­blokken die nog aan­wezig zijn. Dit fort is een van de eerste ge­bouwen in Ne­der­land die in beton zijn uit­ge­voerd. Het ge­bruik van beton werd nodig voor ver­de­di­gings­werken na de uit­vin­ding van de ‘bri­sant­gra­naat’, die zo’n ver­nie­ti­gende kracht had dat met­sel­werk er niet tegen be­stand was.

"Het fort is herbestemd tot Kunstfort bij Vijfhuizen: kunst, erf­goed en na­tuur in één. Het ei­land wordt om­ringd door on­der­schei­dende voor­beelden van Ne­der­landse ruim­te­lijke plan­ning, zoals de 19e-eeuwse pol­der­land­schappen en de 20e-eeuwse Vinex-ar­chi­tec­tuur. Sinds 2005 is het for­t­ei­land een be­stem­ming voor kunst, een bij­zon­dere plek waar beel­dende kunst en mi­li­tair erf­goed sa­men­komen. De ten­toon­stel­lingen spie­gelen de om­ge­ving van het fort: een col­lage van kunst­ma­tige land­schappen waarin de na­tuur is in­gezet voor di­verse - nu vaak ver­ou­derde - doel­einden. Het Kunstfort is een plek waar ruimte, tijd en beeld in el­kaar grijpen. De pro­gram­me­ring is ge­ïn­spi­reerd op sci­en­ce­fic­tion - kun­ste­naars scheppen al­ter­na­tieve re­a­li­teiten en be­vragen be­staande sys­temen. Te­rug­ke­rende the­ma’s zijn: kli­maat en land­schap, grens­po­li­tiek en ver­de­di­gings­mo­dellen, tech­no­logie en ri­tueel, dystopie en apo­ca­lyps. Dit wordt gepresenteerd in ten­toon­stel­lingen, in­ter­ven­ties in de bui­ten­ruimte en mul­ti­dis­ci­pli­naire uit­wis­se­lingen."

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Door het jaar heen is er regelmatig een Snuffelmarkt in Expo Haarlemmermeer in Vijfhuizen. Struin door de grote zaal en ga op zoek naar de leukste koopjes. Wat je onder andere kunt vinden is speelgoed van goede kwaliteit, tweedehands kleding, unieke accessoires, (strip)boeken in overvloed, grammofoonplaten en miniatuurauto’s. Wie weet hebben ze hier precies waar jij naar op zoek bent. Voor de kids is er een springkussen. Je kunt ook zelf een kraampje huren voor de Snuffelmarkt. Toegang: volwassenen € 4,50 / kinderen tot 12 jaar gratis / 80+ gratis. Gratis parkeren.

- "Na 15 jaar CruquiusConcerten in het stoomgemaal van Cruquius is het kamermuziekpodium van de Haarlemmermeer in 2019 in verband met de verbouwing van het Cruquius Museum verhuisd naar het Kunstfort bij Vijfhuizen. Ook op de nieuwe locatie is de stichting er weer in geslaagd om een aantal concerten met kamermuziekjuweeltjes samen te stellen. Zowel pers als publiek prijzen de keuze van topmusici. Er is een gevarieerd programma samengesteld met kamermuziek op internationaal topniveau. Overtuig jezelf en kom luisteren. Live luisteren is een belevenis die niet te vergelijken is met muziek op een cd." (t.z.t. na de verbouwing van het museum wordt bekeken of de concerten al dan niet weer terugkeren naar Cruquius)

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Eendenkooi Stokman in Vijfhuizen (Kromme Spieringweg 355) is eigendom van Landschap Noord-Holland. Kooiker Stokman is al de 12e generatie van deze familie die de eendenkooi beheert. In 1701 is deze eendenkooi aangelegd op een landtong in de Haarlemmermeer. Sinds 1757 beheert de familie Stokman dit prachtige natuurgebied. Vroeger werden er eenden gevangen voor de consumptie, nu is de eendenkooi vooral een belangrijke cultuurhistorische plek. Tijdens excursies in de eendenkooi vertelt de kooiker alles over de historie en de werking van de eendenkooi. Ook het kooikerhondje is erbij en laat zien hoe de eenden de vangpijp in worden gelokt. De eendenkooi is een broedgebied voor veel soorten vogels. Omdat rust en stilte van groot belang zijn, opent kooiker Stokman de kooi slechts enkele keren per jaar voor publiek. Informatie over wanneer er excursies zijn, kun je verkrijgen bij Landschap Noord-Holland, tel. 088-0064455.

- In 2014 is Park Vijfhuizen gerealiseerd. Het park heeft een waterlabyrint, een bloemenplukweide, speeltoestellen en fiets- en wandelpaden.

- Het Bulderbos in Vijfhuizen is een mooi voorbeeld van een levend, groeiend protest tegen overlast en uitbreiding van luchthaven Schiphol. Op 6 november 1994 plantten 6.000 mensen 7.800 bomen als protest tegen de aanleg van de Polderbaan. Bulderboswachters zorgen voor het bos. Deze historische plek is nu een groene plek tussen de opstijgende vliegtuigen. Je vindt het Bulderbos schuin tegenover de spottersplaats van de Polderbaan (tgenover IJweg 614).

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Vijfhuizen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Sport: - Alle beelden van de wedstrijden van het EK voetbal in 2020 komen via Vijfhuizen, zo is in december 2018 bekend geworden. De Europese voetbalbond UEFA heeft de Expo Haarlemmermeer in het dorp gekozen als locatie van het zogeheten International Broadcast Centre (IBC). Daar komen de tv-signalen vanuit de speelstadions binnen en worden ze weer doorgegeven aan de media die de wedstrijden uitzenden. Het IBC huisvest technische, productionele en zendfaciliteiten alsook tv-studio's en productie- en regieruimtes. Bij het EK in 2016 was het in Parijs gevestigd. Toen werden wereldwijd meer dan 2 miljard kijkers bediend. Volgens de directie van de Expo was onder meer de ligging naast Schiphol en vlakbij Haarlem en Amsterdam doorslaggevend in de keuze van de UEFA. Vanaf eind maart 2020 zullen er vier maanden lang zo'n duizend mensen werken. (bron: NOS)

- Zorg: - "In Vijfhuizen, aan de rand van Haarlem, hebben wij, Frans en Gerda Olsthoorn, samen met onze zoon René en schoondochter Wendy een jongvee-opfokbedrijf. Dit betekent dat kleine kalfjes naar ons toe komen, en wij ze twee jaar lang verzorgen en eten geven. Na die twee jaar zijn ze groot genoeg om naar een melkveehouderij te gaan waar ze gemolken worden. Onze Zorgboerderij Dier-en-Vriend (Kromme Spieringweg 269) staat open voor mensen met een verstandelijke beperking, lichamelijke beperking, psychische hulpvraag, autisme spectrum stoornis, verslavingsachtergrond, burn-out en voor langdurig werklozen en dementerende ouderen."

- "Aan de rand van de Haarlemmermeer ligt in Vijfhuizen Zorgboerderij De Straalhoeve (Vijfhuizerdijk 231). In een ontspannen sfeer wil ik, Carola van Staaveren, mensen laten genieten van het buitenleven op de boerderij van mijn vader, een voormalige melkveehouderij. De kippen lopen hier gewoon los, zodat ze naast het kippenvoer ook gras kunnen eten. Dit levert de lekkerste eieren op! Het zijn voornamelijk rode Barnevelders. Ook lopen er enkele parelhoenders rond. Naast de kippen voeren kunnen 's middags de eieren geraapt worden die in de nesten verspreid over de schuren te vinden zijn. Bij een hoge productie worden deze aan huis verkocht. Elk voorjaar zijn er ook kuikens groot te brengen. De Texelse schapen vragen ook dagelijks om hun extra voer, en de lammetjes in het voorjaar brengen naast veel kijkplezier ook het nodige extra werk met zich mee.

Ook in de groentetuin is altijd veel te doen. Zaaien, planten, wieden en oogsten in het groeiseizoen, en bemesten en spitten in het najaar en in de winter. De bessenstruiken brengen elk jaar weer een overvloedige oogst aan aalbessen, zwarte bessen, kruisbessen, frambozen en bramen. Het plukken en verwerken van bessen tot jam is altijd een groot feest. De bloementuin is 's zomers een lust voor het oog. Het maaien van de gazons en het onderhoud van de tuin is een prettig rustgevend werk. Op het erf en aan de gebouwen is altijd genoeg onderhoudswerk te doen. Een hek timmeren, een schuur schilderen, onkruid trekken, wilgen knotten, aanvegen. De Straalhoeve is geen productiebedrijf, er is dan ook geen hoge werkdruk. Momenteel zijn er aardig wat dementerende ouderen die hier hun dag doorbrengen in een gezellige groep. Er wordt samen met de vrijwilligers een klus aangepakt die past bij de wensen en mogelijkheden van de cliënt. Voorop staat dat iedereen een leuke dag heeft."

Reactie toevoegen