Viane

Plaats
Verdwenen plaats(naam)
Schouwen-Duiveland
Schouwen-Duiveland
Zeeland

Viane ZL kleinrondstempel [640x480].jpg

Het nietige Viane (buurtschap van Ouwerkerk) was met slechts een handvol panden toch belangrijk genoeg om tot begin 20e eeuw een postkantoor te hebben. Dat had ongetwijfeld te maken met de veerdiensten die hier waren.

Het nietige Viane (buurtschap van Ouwerkerk) was met slechts een handvol panden toch belangrijk genoeg om tot begin 20e eeuw een postkantoor te hebben. Dat had ongetwijfeld te maken met de veerdiensten die hier waren.

viane_weegbrug_en_weegbrughuisje_kopie.jpg

Viane, voormalige weegbrug uit 1917 met weegbrughuisje uit 1957, anno 2010.

Viane, voormalige weegbrug uit 1917 met weegbrughuisje uit 1957, anno 2010.

viane_1_kopie.jpg

Het enige huis dat nog over is van het plaatsje Viane, het pand op Viane nr. 1, is in 2013 verkocht, afgebroken en vervangen door een nieuw huis. Op de foto het oude huis uit ca. 1930.

Het enige huis dat nog over is van het plaatsje Viane, het pand op Viane nr. 1, is in 2013 verkocht, afgebroken en vervangen door een nieuw huis. Op de foto het oude huis uit ca. 1930.

Viane

(De cursieve alinea's zijn van onze lokale sponsoren)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Viane.

Terug naar boven

Status

- Viane is een voormalige (?)* buurtschap in de provincie Zeeland, op het schiereiland en in de gemeente Schouwen-Duiveland. T/m 1960 gemeente Ouwerkerk. In 1961 over naar gemeente Duiveland, in 1997 over naar gemeente Schouwen-Duiveland.
* In de Topografische atlas Zeeland(1) komt de plaatsnaam niet meer voor. In de editie 1990 wordt het nog slechts genoemd als veld- of streeknaam. Aan de weg Viane ligt nog slechts 1 pand en is daarmee in principe ook niet meer als buurtschap te beschouwen, tenzij ook omliggende panden nog tot deze buurtschap gerekend kunnen worden, maar dat is ons (nog) niet bekend.

- Viane valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Ouwerkerk.

- Viane heeft geen plaatsnaamborden (meer). In 1975 verzocht de regionale historische Vereniging Stad en Lande van Schouwen-Duiveland aan de gemeente Duiveland om hier plaatsnaambordjes te plaatsen, om zo doende de plaatsnaam te visualiseren en 'levend' te houden. Burgemeester en Wethouders wezen dat verzoek af. Zij schreven: "Aangezien Viane in feite slechts bestaat uit één woning, zijn wij van mening dat niet kan worden gesproken van een gehucht."

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1840 Vianen.

Terug naar boven

Ligging

Viane ligt rond de gelijknamige weg, ZO van Ouwerkerk, aan de Oosterschelde.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Viane 11 huizen met 80 inwoners, in 1947 nog maar 6 huizen met 23 inwoners. Vandaag de dag omvat Viane nog maar 1 huis (aan de gelijknamige weg, met huisnummer 1).

Terug naar boven

Geschiedenis

Haven
Reeds in de middeleeuwen is het haventje van Viane ontstaan. Tot in de 19e eeuw was het een belangrijke aanlegplaats voor veer- en beurtschippers. Er waren 2 veerdiensten: 1) naar Sint Maartensdijk en Scherpenisse en 2) naar Stavenisse, Dordrecht en Rotterdam. De aanlegplaats is later verlegd naar 'de Hoek van Ouwerkerk' om de lange toegangsgeul naar de haven van Viane te vermijden.

Neergang door opkomst tram
Tevens fungeerde het haventje als postroute voor Schouwen-Duiveland. De post kwam, en ging vervolgens via Stavenisse en dan naar Bergen Op Zoom, waar hij verder werd uitgesorteerd. Toen in 1900 een tramlijn van Zijpe naar Brouwershaven, via Zierikzee, werd aangelegd, nam Zijpe de functie van doorvoerhaven over en werden de veerdiensten in Viane opgeheven (voor fietsers en voetgangers was er nog wel een veer tot 1968). Wat dat betreft was het toen gedaan voor Viane. Wat overbleef was een landbouwhaventje dat alleen tijdens de oogst werd gebruikt voor afvoer van landbouwprodukten.

Verdere neergang door en na de Watersnood
Ook Viane is getroffen door de Watersnood van 1953, waardoor woningen in deze buurtschap moesten worden afgebroken en nu nog slechts 1 woning resteert. In 1954 werd hier de scheepssloperij van Marinus van der Marel gevestigd, waar afgedankte schepen tot schroot werden verwerkt. De scheepssloperij is tot 1985 in bedrijf geweest. Tot 2011 heeft zijn zoon Joop van der Marel met zijn vrouw Rini hier het Mini Maritiem Museum Viane gehad. Interview met Joop van de Marel over het ontstaan van het Mini Maritiem Museum. De fam. Van der Marel is naar elders verhuisd. Hun markante groene woonhuis is door de nieuwe eigenaar in 2013 afgebroken en vervangen door een nieuw pand.

Postkantoortje
Kennelijk was het nietige Viane vanwege de veerdiensten strategisch genoeg om er in 1876 een hulppostkantoor te vestigen. Vermoedelijk is er toch maar weinig gebruik van gemaakt, dan wel zijn er weinig stukken van bewaard gebleven, want een postale afstempeling (voor de insiders; we doelen hier op het - sinds 1893 - kleinrondstempel, voorheen had het een langstempel) van Viane is schaars. Het kantoortje is in 1910 gesloten, wat ongetwijfeld te maken zal hebben met de afname van het verkeer door het kort ervoor opheffen van de veerhaven.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het voormalige stoomgemaal Viane, ook wel Vianegemaal genoemd (Beijerseweg 1), is in 1878 gebouwd in neoclassicistische rondboogstijl, in opdracht van het toenmalige Waterschap Oosterland en Sir Jansland. Het Vianegemaal was bedoeld voor de afwatering van de polders Oosterland en Sirjansland naar de Oosterschelde, toen de Vierbannenpolder in het noorden een groot stoomgemaal kreeg aan de Grevelingen. Het had een spuibekken, dat nog steeds zichtbaar is en onaangetast. De locatie biedt mede daardoor een prachtig uitzicht op de omgeving. In 1921 is de stoommachine vervangen door een Deutz zuiggasinstallatie en het scheprad door een centrifugaalpomp, en is de fabrieksschoorsteen afgebroken.

Het gemaal is tot 1957 in gebruik geweest. In dat jaar is het gemaal vervangen door een nieuw electrisch gemaal bij Ouwerkerk, ca. 500 meter westelijker. Na jarenlange verwaarlozing - hoewel het door de Provincie is aangewezen als "cultuurhistorisch waardevol object, gelegen in een belangrijk natuurgebied" - is het object in vervallen staat geraakt. Maar vanaf 2015 wordt het pand door eigenaar Senny Capelle uit Nieuwerkerk verbouwd en herbestemd tot woonhuis. Hij wil er t.z.t. zelf met zijn echtgenote gaan wonen, als hij stopt met zijn fruitbedrijf in Nieuwerkerk. De gemeente heeft daartoe de bestemming gewijzigd zodat een woonfunctie mogelijk wordt. En dan verdubbelt - in deze tijden van 'krimp', o.a. in Zeeland - in één klapt het woonhuizental van Viane van 1 naar 2 ;-) En daarmee zal ook het inwonertal allicht verdubbelen.

- De voormalige weegbrug uit 1917 met weeghuisje is eigendom van de bewoners van het pand Viane nr. 1. De weegbrug is een herinnering aan de bietencampagnes van destijds. De boeren brachten de bieten, lange tijd nog met paard en wagen, de bieten werden gewogen en vervolgens per boot vervoerd naar hun eindbestemming, doorgaans naar de suikerfabriek in Dinteloord. Het huidige weegbrughuisje dateert uit 1957. De voorganger stond meer naar het water; die is met een storm in 1956, toen er ook een stuk dijk is weggeslagen, naar beneden gestort.

Een artikel over de lotgevallen van de weegbrug en het weeghuisje is verschenen in het tijdschrift van Vereniging Stad en Lande (van Schouwen-Duiveland), 53e jaargang, nr. 147, oktober 2016: Jan de Jonge, 'Het weeghuisje van Viane' (pag. 5-9).

Reacties

(16)

Ik ben in Viane geboren op 13 augustus 1957, zover ik weet ben ik de enige die nog in leven is die daar geboren is.
Een geweldig plaatsje, als kind was ik daar heel gelukkig.
Groetjes Elly Stoutjesdijk.

Red.:
Dat moet een bijzondere gewaarwording zijn, om de enige overlevende te zijn van uw geboorteplaats. U had daar een prachtig uitzicht, met aan de ene kant het weidse landschap van Schouwen-Duiveland en aan de andere kant de Oosterschelde. Maar het was vast ook een stille boel. Wij hebben althans begrepen dat na de Watersnoodramp van 1953 maar 1 pand in Viane is overgebleven, het huidige pand met huisnummer 1.

Ik ben er vandaag langs gekomen en het ziet er naar uit dat het weegbrug huisje sterk verwaarloosd wordt. De ruiten zijn kapot (ingegooid). Jammer dat zo'n historisch gebouwtje niet beter onderhouden kan worden in Nederland... Als ik er nog eens langs kom zal ik een foto maken en insturen.

Red.:
Dank voor uw reactie. Inderdaad spijtig dat niet iedereen dit stukje bijzonder cultureel erfgoed respecteert. Een foto zien wij t.z.t. graag tegemoet. Wij lezen op het internet dat het pand inmiddels verkocht is en er bouwvergunning verleend is voor een nieuw pand...

Vanmiddag de Haven van Viane bezocht. Toch triest dat er zo'n lelijk pand in de plaats is gekomen van het Scheepvaartmuseum. Moest dat nou uitgerekend op die plaats? Weer wat industrieel erfgoed minder... De Weegbrug wordt alleen nog door hekken beschermd tegen, in het gunstigste geval, de slopershamer. Hoe lang nog voordat er niets meer herinnert aan de bedrijvigheid van toen?

Vandaag, 28-08-2013, weer eens - op de motor - een rit gemaakt via Zierikzee langs de Oosterscheldedijk op Schouwen Duiveland. Tot onze ontzetting was het buitendijkse woonhuis met het museum in Viane van vd Marel gesloopt.

We hebben tot voor een jaar of vijf regelmatig iets genuttigd bij het piepkleine huisje van de voormalige weegbrug. Het werd in het weekend geëxploiteerd door een charmante oude mevrouw. Ze verkocht er ook oude boeken.
De laatste jaren was dit verdwenen, het weeghuisje stond nog een tijdje te koop maar er was kennelijk geen belangstelling voor.
Jammer, heel jamer dat dit historische plekje met dat oude haventje weggevaagd werd. Zo iets zal wel vooruitgang heten...

Red.:
Inderdaad heel jammer dat dit markante pand met zo'n rijke geschiedenis niet behouden is kunnen worden. Is alleen het huis afgebroken of ook het weeghuisje?

Gisteren een ontzettend leuk, maar helaas zwaar vervallen stukje historie op Schouwen-Duiveland ontdekt: de weegbrug van Viane. Het bijbehorende huis is helaas niet meer. Het bord "te koop" staat er niet meer, maar ik hoop van harte dat dit industriële erfgoed niet verdwijnen zal!!!

Red.:
Het pand is inmiddels verkocht en afgebroken en er is bouwvergunning verleend voor een nieuw huis. Wij hopen ook dat het weeghuisje, lokaal een belangrijk stukje erfgoed, door de nieuwe eigenaren gekoesterd zal worden.

Ik ben ooit eens in het maritieme museumpje geweest. Maar dat is al minstens 20 jaar geleden. Ik vond het heel leuk. Ik heb er nog een ansichtkaart gekocht (zwart-wit) van de oosterscheldebrug. (toen heette het zelfs nog geen Zeelandbrug)

In de notulen van de Zuid-Hollandsche Reddingmaatschappij voor Schipbreukelingen (ZHMRS) las ik dat de postschipper G. van den Berg op 29 januari 1901 dertien opvarenden van het Duitse stoomschip Léonore hebben gered. Het was een stoutmoedige redding waarvoor G. van den Berg een grote zilveren medaille van de reddingmaatschappij ontving. Zijn broer M. van den Berg ontving een kleine zilveren medaille en J. Berrevoets, P. Berrevoets, M. van den Berg Gzn en J. van den Berg Mzn ieder een bronzen. Enkele maanden later vragen de gebroeders Van den Berg een bijdrage aan bij de ZHMRS voor het onderhoud van hun boot, 'omdat de postdienst voor hen aanzienlijk minder opbrengt door de verbeterde communicatiemiddelen en zij met hun vaartuig vaker reddingen hebben verricht.' Opzichter Idema van de ZHMRS gaat zich in Viane op de hoogte stellen met als gevolg dat de ZHMRS bijdraagt met 125 gulden aan het onderhoud van hun boot en hun zeil laat vernieuwen voor 139 gulden.

In 1907 biedt G. van den Berg zijn hoogaars te koop aan. Hij heeft het schip niet meer nodig omdat de post met de Rotterdamsche Tram wordt vervoerd, zoals hij aan de ZHMRS schijft.

Ik was afgelopen weekend bij het oude gemaal in Ouwerkerk... Historisch erfgoed lijkt me.
Zijn er plannen voor het in stand houden of is het te koop ?
Niet dat ik het wil kopen hoor.....

Dank voor je reactie. Ik heb het even uitgezocht. Het momenteel vervallen object blijkt door de Provincie inderdaad als een waardevol cultuurhistorisch object - én ook in een waardevolle biotoop - te worden beschouwd. De eigenaar gaat het de komende jaren verbouwen en herbestemmen tot woonhuis (voor zichzelf, dus het wordt niet verkocht). Daarmee wordt het pand inderdaad in stand gehouden en opgeknapt. Zie de aanvullingen en links hierboven die ik zojuist heb aangebracht.

het weeghuisje heeft nooit apart te koop gestaan . alleen samen met woonhuis. en het was geen houten huis maar gewoon steen nu doet iedereen zo sentimenteel over het weeghuisje zou niemand dan meer weten dat het in 1957 nieuw gebouwd is het oude stond meer naar het water dat is met een storm in 1956 toen er ook een stuk dijk is weg geslagen naar beneden gestort de stukken er van liggen nog beneden aan het talud

Dank voor uw reactie. Ik heb de beschrijvingen erop aangepast. Neemt niet weg dat ook een betrekkelijk 'jong' weegbrughuisje uit 1957 best cultureel / industrieel erfgoed is.

In het laatste nummer van het mededelingenblad van de vereniging Stad en Lande heb ik een artikel geplaatst over het weeghuisje en de daarbij horende functie.
Mijn informatiebronnen waren veelal het archief van de gemeente Schouwen Duiveland en een particulier, die mij een weegbriefje en een aandeel in de Fairbank (weegbrug)vereniging toezond.
Met vriendelijk groet, Jan.

Dank voor de melding Jan! Ik heb het ook hierboven vermeld bij de alinea over weeghuisje/weegbrug, om mensen erop te attenderen. Abonnees krijgen/lezen het sowieso natuurlijk, maar wie geen lid is en wel in de regio woont, kan het in een bibliotheek en/of in het gemeentearchief vast wel inzien. Voor wie ook niet in de regio woont en er toch in geïnteresseerd is, lijkt het me nuttig om er ook hierboven nog een paar samenvattende alinea's uit je artikel over op te nemen, te meer omdat er verder op het internet niets over te vinden is (sterker nog, over heel Viane is verder niets te vinden...). Wil je me wellicht je artikel mailen ([email protected]) opdat ik er een paar alinea's uit kan samenvatten? Dat mag je natuurlijk ook zelf doen als je dat wilt. En wellicht vind jij en/of Stad en Lande het wel goed als ik het artikel hieronder plaats als bijlage in pdf? Er zullen immers ook oud-inwoners van de plaats of regio naar buiten de regio zijn verhuisd, die geen lid zijn en geen mogelijkheid hebben het blad in de regio te bekijken, maar toch in deze materie geïnteresseerd zijn. Wellicht wil jij/jullie dat overwegen. Zo kun je/jullie er een breder publiek mee bereiken.

Ik ben er dan wel niet geboren, maar was 1 jaar oud toen onze ouders daar kwamen wonen. De herinneringen zijn er nog steeds en al staat er inmiddels een nieuw pand, voor mij zal het oude huis met de scheepswerf het beeld van Viane blijven. Ik heb er een mooie jeugd gehad en heb vele wandelingen over de zandplaat gemaakt bij eb. Samen met onze honden. Een tijd om nooit te vergeten.

Wat leuk Lenie dat je hier gewoond hebt. Persoonlijk vind ik het ook ideaal om op een afgelegen plek te wonen, en de drukte zelf op te zoeken als je daar zin in hebt, maar daar niet dagelijks tussen te moeten zitten. Begrijp ik dan goed dat je een zus van Joop bent? En ben je dan ook een zus van Elly die als eerste reageerde hier bovenaan? Of was dat een buurmeisje? Het was toch een uniek huis, dat groene huis, en alleen uit cultuurhistorisch oogpunt al, gezien de geschiedenis en verhalen die eraan vast zitten, toch een bijzonder ensemble dat jammer is dat dat nu verdwenen is.

Reactie toevoegen