Veenendaal

Plaats
Stad en gemeente
Veenendaal
Gelderse Vallei
Utrecht

veenendaal hoofdstraat [640x480].jpg

Veenendaal Hoofdstraat

Veenendaal Hoofdstraat

veenendaal_oude_spelling_rinseveen_1834_diligence_reglement.jpg

Tot in de loop van de 19e eeuw waren spellingen van plaatsnamen nogal eens inconsequent en schreef men het op zoals het klonk. Zo heeft Veenendaal ook Rhenenseveen geheten, en heet het hier, in een reglement voor de postkoetsen uit 1834, Rinseveen.

Tot in de loop van de 19e eeuw waren spellingen van plaatsnamen nogal eens inconsequent en schreef men het op zoals het klonk. Zo heeft Veenendaal ook Rhenenseveen geheten, en heet het hier, in een reglement voor de postkoetsen uit 1834, Rinseveen.

UT gemeente Veenendaal in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Veenendaal in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Veenendaal in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Veenendaal

(De cursieve alinea's zijn van onze lokale sponsoren)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Veenendaal.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Veenendaal.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Veenendaal (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Veenendaal is een stad en gemeente in de provincie Utrecht, in de streek Gelderse Vallei.

- T/m 1959 viel een deel van deze plaats ook onder de gemeente Ede. Dat werd Gelders Veenendaal genoemd. Op de datum van overgang naar de gemeente Veenendaal had dat deel 4.254 inwoners. Dat voorheen Gelderse deel heeft al eerder, en wel van 1807 tot 1814, onder Utrechts Veenendaal gevallen, dat toen Stichts Veenendaal werd genoemd. Overigens is er vandaag de dag nog altijd een website Geldersch Veenendaal, wat suggereert dat dit begrip kennelijk nog steeds onder de desbetreffende inwoners leeft.

- Wapen van de gemeente Veenendaal.

- De gemeente Veenendaal werkt op een aantal gebieden intensief samen met de omliggende gemeenten Wageningen, Ede en Rhenen. Dat is het "regionaal stedelijk netwerk WERV" (dat zijn de eerste letters van alle gemeenten).

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Veenendaal.

- Onder de stad Veenendaal vallen ook de buurtschappen Benedeneind en Haspel (deels, en mogelijk alleen formeel en voor de postadressen).

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1394 "seker erve ende veene geheiten Blafferts veen", 16e eeuw Veenlo, Vendel, 1573 Vennendael, Veenlandtdael, 1883 Venendaal, 1901 Veenendaal. Tot in de loop van de 19e eeuw heeft deze plaats ook Rhenenseveen geheten, en allerlei spellingvariaties daarvan. Zo komt de plaats in 1834 voor als Rinseveen (tot medio 19e eeuw was er nog geen uniforme spelling van persoons- en plaatsnamen, en schreef men een naam vaak op zoals men dacht dat het goed was, conform zoals het klonk, waarbij ook dialect en schrijfvaardigheid meespeelden). Zie de afbeelding.

Naamsverklaring
Samengesteld uit daal, de gerekte vorm van dal, (ontstaan uit de datief enkelvoud dale) en veen.(1)

Terug naar boven

Ligging

Veenendaal ligt W van Ede.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Veenendaal 348 huizen met 3.137 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 305/2.830 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen De Middelbuurt 19/153, Den Hondzenelleboog 15/89 en Den Haspel 9/65. Het Gelderse deel van Veenendaal had toen 285 huizen met 1.763 inwoners. Na de bij Status beschreven grenscorrectie van 1960 had de gemeente ca. 23.000 inwoners. Nadien is dus de grote ´groeispurt´ ingezet, geleidelijk in 50 jaar tijd naar de huidige 63.000 inwoners (in ca. 25.000 huizen).

Terug naar boven

Geschiedenis

Oorspronkelijk maakte dit gebied deel uit van de heerlijkheid Rhenen en van de Rhenensche Veenen. De nederzetting, gelegen in een depressie van de Gelderse Vallei in een gebied gekenmerkt door veengronden en moeraswoud, ontstond aan het uiteinde van de vaart die bisschop David van Bourgondië in 1471-1481 had laten graven om de aanvoer van turf naar Utrecht zeker te stellen. De hier gebouwde kapel vormde de kern van de veenkolonie die zich hier ontwikkelde. Tegen het eind van de 16e eeuw groeide Veenendaal uit tot een dorp (kerk uit 1549) en in 1795 werd het een zelfstandige gemeente.

Station Veenendaal-De Klomp ligt op Gelders grondgebied (gemeente Ede).

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Veenendaal, kunt u terecht bij de volgende instanties:

- Historische Vereniging Oud Veenendaal.

- Museum Veenendaal brengt het verleden van deze plaats in beeld. Onderwerpen die aan bod komen zijn o.a. veenafgraving, huisnijverheid, industrialisatie, middenstand, cultuur en geloof, Tweede Wereldoorlog en watersnood.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De Ritmeester sigarenfabriek (anno 1887), die op enig moment 1.900 werknnemers telde, is in 2007 gesloten. Binnen Veenendaal is de Ritmeesterfabriek het enige niet-gesloopte complex uit het lokale industriële verleden, dat gekenmerkt wordt door de wol- en sigarenproductie. Sinds 2013 wordt het voormalige fabriekscomplex, gelegen tussen Kerkewijk en Tubantia, herontwikkeld. Het terrein gaat, met respect voor de cultuurhistorie, plaats bieden aan functies als commerciële dienstverlening, kinderdagopvang, grand café, ontmoetingsruimte voor ondernemend Veenendaal (Ondernemerskamer), wonen (startersappartementen en begeleid wonen), sport, leisure en wellness, culturele en maatschappelijke functies. Nadere informatie kun je vinden op de site Ritmeesterkwartier.

- De gemeente Veenendaal geeft (max. 60) bouwkavels uit aan de rand van natuurgebied De Groene Grens. Zij claimt de eerste gemeente te zijn die hierbij een blijvend vrij uitzicht-garantie afgeeft.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Veenendaal heeft 19 rijksmonumenten.

- Veenendaal heeft 108 gemeentelijke monumenten.

- De Nieuwe Molen.

- Molen De Vriendschap.

- Fort aan de Buurtsteeg is in 2013 gerestaureerd.

- Begraven in Veenendaal.

- Gevelstenen in Veenendaal.

- Een wisselende collectie vingerhoeden en naaigerei, van de 18e eeuw tot heden. Niet de vingers van één hand, maar van 8000 handen zijn nodig om de collectie van het Vingerhoed Museum te tellen. Dat zijn er dus 40.000 en het is daarmee de grootste collectie vingerhoedjes ter wereld. De afbeeldingen zijn zeer divers. Dat geldt ook voor de materialen, variërend van blik en porselein tot goud, zilver en zelfs kunstwerkjes gemaakt van een haaientand. Julianastraat 28. Tel. 0318-555038.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Waterschap Vallei & Eem heeft in 2010 een ecologische verbindingszone aangelegd langs het Valleikanaal in Veenendaal. Door de oevers langs het Valleikanaal meer natuurvriendelijk in te richten en faunapassages onder bruggen aan te brengen, krijgen planten en dieren meer ruimte en kunnen ze zich gemakkelijker verplaatsen van het ene naar het andere natuurgebied. Bijna al het water uit de Gelderse Vallei stroomt via het Valleikanaal en de Eem het gebied van Waterschap Vallei & Eem uit. Het Valleikanaal heeft dus een belangrijke functie; het afvoeren van water. Zonder Valleikanaal zou de Gelderse Vallei regelmatig onder water staan.

De laatste jaren heeft het Valleikanaal er een belangrijke functie bij gekregen, namelijk natuur verbinden. Het Valleikanaal is aangewezen als ecologische verbindingszone. Door de herinrichting van de oevers wordt het steeds aantrekkelijker om langs het kanaal te fietsen, te wandelen en te kanovaren. Het traject loopt van de Rode Haan, op de Grebbelinie, tot de oostelijke ringweg van Veenendaal. De totale lengte van het traject beslaat 4,9 kilometer. Hierin is circa 2.760 meter ecologische oever aangelegd en circa 570 meter faunapassage. Door de herinrichting van de oevers neemt de variatie in begroeiing op de oevers toe, zoals moerasplanten en riet. Daarnaast worden er meer paaiplaatsen gecreëerd door inhammen in de oevers aan te leggen. Bruggen, die een obstakel vormen voor de passage van fauna, worden passeerbaar gemaakt door middel van faunapassages, die amfibieën en kleine zoogdieren goede en veilige mogelijkheden bieden om drukke wegen te passeren. Waar mogelijk is de beschoeiing in het kanaal verlaagd of vervangen.

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Veenendaal.

- Zorg: - Zorgboerderij de Havezathe. - Zorgboerderij De Eekhoeve.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Veenendaal en - idem RK.

Reactie toevoegen