Twisk

Plaats
Dorp
Medemblik
West-Friesland
Noord-Holland

twisk_collage.jpg

Twisk, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Twisk, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

twisk kerk ca 1910 [640x480].jpg

Twisk, enkele inwoners poseren voor de fotograaf bij de Hervormde kerk, 1900-1910.

Twisk, enkele inwoners poseren voor de fotograaf bij de Hervormde kerk, 1900-1910.

Twisk..JPG

In Twisk aangekomen, helaas niet met de trein. Het fraaie oude station van de spoorlijn Hoorn-Medemblik is gelukkig bewaard gebleven en is nu station van de museumstoomtram Hoorn-Medemblik.

In Twisk aangekomen, helaas niet met de trein. Het fraaie oude station van de spoorlijn Hoorn-Medemblik is gelukkig bewaard gebleven en is nu station van de museumstoomtram Hoorn-Medemblik.

Twisk.JPG

Mooi daar in Twisk.

Mooi daar in Twisk.

Twisk. (3).JPG

De Hervormde kerk in Twisk in het voorjaar.

De Hervormde kerk in Twisk in het voorjaar.

Twisk. (2).JPG

Twisk in de voorjaarszon.

Twisk in de voorjaarszon.

Twisk (3).JPG

In Twisk kijk je je ogen uit, zo veel monumentale panden, alleen al meer dan 100 stolphoeven in alle soorten en maten. Het hele 5 km lange dorpslint is een beschermd dorpsgezicht en als je het ziet snap je gelijk waarom dat zo is en moet blijven.

In Twisk kijk je je ogen uit, zo veel monumentale panden, alleen al meer dan 100 stolphoeven in alle soorten en maten. Het hele 5 km lange dorpslint is een beschermd dorpsgezicht en als je het ziet snap je gelijk waarom dat zo is en moet blijven.

Twisk (2).JPG

Nog zo'n juweeltje in Twisk, waar ze er dus nog véél meer van hebben.

Nog zo'n juweeltje in Twisk, waar ze er dus nog véél meer van hebben.

twisk_ot_en_sien_festival_2016.jpg

In mei kun je bij het Ot & Sien Festival Twisk voor redelijke prijzen een heel weekend uit je dak  met topartiesten, in de sfeervolle ambiance van de museumstoomtram en het station.

In mei kun je bij het Ot & Sien Festival Twisk voor redelijke prijzen een heel weekend uit je dak met topartiesten, in de sfeervolle ambiance van de museumstoomtram en het station.

NH gemeente Twisk in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Twisk in ca. 1870 kaart J. Kuijper. Hier is goed te zien dat Twisk vóór het gereed komen van de Wieringermeerpolder in 1930 nog aan de Zuiderzee lag. Twisk werd voordien beschermd door de Noorderkogge Zeedijk, deel van de Westfriese Omringdijk.

gemeente Twisk in ca. 1870 kaart J. Kuijper. Hier is goed te zien dat Twisk vóór het gereed komen van de Wieringermeerpolder in 1930 nog aan de Zuiderzee lag. Twisk werd voordien beschermd door de Noorderkogge Zeedijk, deel van de Westfriese Omringdijk.

Twisk

Terug naar boven

Status

- Twisk is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de streek West-Friesland, gemeente Medemblik. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1978. In 1979 over naar gemeente Noorder-Koggenland, in 2007 over naar gemeente Medemblik.

- Wapen van de voormalige gemeente Twisk.

- Onder het dorp Twisk valt ook de buurtschap Bennemeer. Volgens (1) zou vóór de herindelingen van 1979 ook de buurtschap Westeinde (van buurdorp Opperdoes) onder deze gemeente hebben gevallen. Volgens de oude gemeenteplattegronden echter (waarvan je er op deze pagina één afgebeeld ziet), liep de grens met Opperdoes altijd al langs de Noorderweg en Zuiderweg, en heeft de buurtschap Westeinde, in ieder geval de weg Westeinde, ook altijd onder Opperdoes gevallen. De buurtschap Westeinde valt daardoor slechts voor een klein deel onder het dorp Twisk, namelijk voor de huizen aan de W zijde van de Zuiderweg, die aan de O zijde van die weg vallen onder het dorp Opperdoes.

Volgens dezelfde bron heeft ook een deel van de buurtschap en dijk Broerdijk ooit onder Twisk gevallen. In ieder geval vandaag de dag valt die bebouwing alleen nog onder deels Midwoud, deels Oostwoud (en is er ook geen sprake - meer? - van 3 verschillende postcodes voor de respectievelijke dorpen, zoals genoemde bron stelt, maar 2, zijnde voor de delen onder Midwoud en Oostwoud).

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
In 1255 komt de plaatsnaam voor het eerst in de archieven voor, en wel in een bul, waarin Paus Innocentius IV (1243-1254) bevestigt dat het nonnenklooster in Hemelum (Fryslân) bezittingen heeft in o.a. "Lambertschagen en Twisca". 1311 Tvisken, 1345 Twisch, 1396 Twisca, 1639 Twiske.

Naamsverklaring
Hierin schuilt het Oudfriese twisk of twiska 'tussen'. De naam is te vergelijken met plaatsnamen als Halfweg en Bedaf (bij Uden), die de ligging van de plaats halverwege twee andere aangeven.(2) In dit geval gaat het dan om de ligging tussen Abbekerk in het W en Medemblik in het O.

Terug naar boven

Ligging

Twisk ligt N van Hoorn, ZW van Medemblik en Opperdoes. Het dorpsgebied grenst in het W aan de A7, in het N aan de Mijnsherenweg en de provincialeweg N239 (Medemblik - Winkel) die ter plekke Dijksweg heet (en deel uitmaakt van de Westfriese Omringdijk), in het O aan de wegen Noorderweg en Zuiderweg en in het Z aan de Broerdijk.

Twisk kenmerkt zich als een echt lintdorp van ca. 5 km lengte. Pas sinds de 20e eeuw zijn er enkele 'aftakkingen' met nieuwbouw verrezen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Twisk 113 huizen met 655 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 112/647 (= huizen/inwoners) en buurtschap Koppershorn (deels) 1/8. De buurtschap Koppershorn (= de bebouwing aan de Mijnsherenweg) valt tegenwoordig geheel onder het dorp Lambertschaag. Daarentegen valt de buurtschap Bennemeer (= de bebouwing aan de Bennemeersweg), die vóór de herindelingen van 1979 voor een W 1/3 deel onder Abbekerk viel (op de oude plattegrond op deze pagina is dat goed te zien), tegenwoordig geheel onder Twisk. In 1840 was die buurtschap voor het destijds al Twisker deel nog onbewoond, en in het destijds Abbekerker deel stond toen nog maar 1 pand.

- Tegenwoordig heeft het dorp ca. 450 huizen met ca. 1.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Kroniek van Twisk (= belangrijke gebeurtenissen uit de geschiedenis van het dorp, chronologisch weergegeven).

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Twisk, kun je terecht bij Stichting Twisca, die o.a. museum De Karckezolder (= de zolder van de Hervormde kerk) beheert. Of het museum daar kan blijven is de vraag, want de kerk staat anno voorjaar 2016 te koop (zie daarvoor verder bij Bezienswaardigheden).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Als openbaar vervoer-voorziening heeft het dorp sinds 2014 haltes van de Overstapper.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Twisk heeft 51 rijksmonumenten. Naast de Hervormde kerk en pastorie en de Doopsgezinde Vermaning zijn dat vooral monumentale woonhuizen en (stolp)hoeven. Het dorp heeft een van de hoogste concentraties van stolpboerderijen in Nederland: van de ca. 450 woonhuizen zijn er maar liefst ruim 100 van het type stolphoeve, in alle varianten, van eenvoudig tot rijk gedetailleerd. Mede hierdoor is de lintbebouwing aan de Dorpsweg in 1970, deels in 1974, benoemd tot beschermd dorpsgezicht.

- 14e-eeuwse Hervormde (PKN) kerk met toren uit ca. 1500 (Dorpsweg 121). In 1891 krijgt de kerk een orgel van orgelbouwers F. Leichel en Zoon uit Lochem. Een 5 jaar durende restauratie van de kerk is in 1981 gereed gekomen. Als symbolische afsluiting van het project klimt inwoonster Trijntje Kay-Koster in de torenspits om de windhaan terug te plaatsen. De foto van deze 'heldendaad' is voor kleindochter Guda Kay aanleiding om haar voorouders eens te gaan uitpluizen (= genealogie). Ze heeft al meer dan 4.000 familieleden in haar computer verzameld.

Inmiddels 35 jaar na de vorige restauratie, begint in 2016 hier en daar het voegwerk van de toren los te laten. Om dit, voorafgaand aan een restauratieplan, goed te kunnen inspecteren, is gekozen voor inspectie met een drone, in plaats van de 'klassieke' tijdrovende en kostbare manieren (steigerbouw of hoogwerker) (mocht je zelf een drone overwegen voor hobby of werk, dan kun je hier een daarin gespecialiseerde webwinkel vinden, en hier hét boek over dronefotografie). - De kerk maakt tegenwoordig deel uit van Protestantse Gemeente Thomas (wat staat voor "Twisk, Hauwert, Oostwoud en Midwoud Allen Samen"), die de diensten in enkele kerken wil concentreren en daarom besloten heeft om de kerk van Twisk te verkopen (anno voorjaar 2016 staat de kerk te koop).

- Doopsgezinde Vermaning uit 1867 (Dorpsweg 149). - Beschrijving in tekst en beeld van het orgel in de Doorpsgezinde Vermaning.

- Van 1887 tot 1941 is er de spoorlijn Hoorn-Medemblik, met o.a. een station Twisk (dat aan 't Westeinde formeel net op grondgebied van buurdorp Opperdoes ligt). Het stationsgebouw is gelukkig behouden gebleven. Het pand is in 1999 gerestaureerd en heropend als onderdeel van de in dat jaar van start gegane Museumstoomtram Hoorn-Medemblik (zie verder bij Natuur en recreatie).

- Het pand op nr. 70/70a betreft de voormalige Nutskleuterschool.

- Gevelstenen in Twisk.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Bij de Paasloop kun je kiezen uit de afstanden 3, 5,5 en 11 km.

- Het Ot & Sien Festival (mei) is een heel weekend spektakel voor jong en ouder, vol cultuur, educatie, muziek, theater en plezier in de sfeervolle omgeving van het stoomtramstation. O.a. Meifair, fanfaremuziek, museumstoomtram, braderie met gezondheids- en streekproducten, culinaire proeverij, Stationsconcert en Swinging Nighttrain Concert met topartiesten. - Om een indruk te krijgen zie het filmpje Ot & Sien Festival 2015.

- Open Dorpskampioenschap Biljarten (mei), om de Piet Zee Bokaal, voor mannen en vrouwen, jong en ouder.

- Sinds 1973 organiseert Fanfare West-Frisia om de 5 jaar het muziekfestival HarKaFa (= HARmonie, KApel, FAnfare) (Pinksterweekend). Dit is een groot festijn met diverse orkesten en kapellen. De basis voor het muziekfestival is een muzikale uitwisseling met een buitenlands orkest. De eerstvolgende keer is in 2018.

- Terwijl een DJ de leukste hits draait geniet je op zomerfeest Twisk Outdoor (op een zaterdag in juli of augustus, in 2018 voor de 7e keer) van onbeperkt bier, wijn, Jillz, fris en gezelligheid voor slechts 20 euro!

- Tijdens het traditionele Twisker Ringsteken Concours (1e zondag van september) strijden de aanspanningen met koets om diverse prijzen zoals Schoonste geheel, Beste menner en Orginaliteit.

- Oktoberfest.

- De inwoners van de Beukenlaan in Twisk hebben in 2017 gevierd dat hun straat in dat jaar 40 jaar bestond. En dat hebben ze groots aangepakt; ze hebben een eenmalige glossy uitgegeven met foto's van alle bewoners, er was een feest op Burendag, 23 september, met o.a. een expositie in de school met foto's van de aanleg van de straat en van alle groepen 8 van de school van de afgelopen 35 jaar, en een optreden van gelegenheidsband de Beukennoten. En er is een prachtige vlag gemaakt met daarop een beuk en de kleuren van Twisk, die door veel bewoners is besteld en natuurlijk op de genoemde dag uithing, en ook later nog kan worden gebruikt voor feestelijke gelegenheden.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Museumstoomtram Hoorn-Medemblik heeft als halteplaatsen Hoorn, Wognum, Twisk, Opperdoes en Medemblik.

- Nut Twisk organiseert allerlei evenementen in het dorp door het jaar heen, en ondersteunt lokale verenigingen met raad en daad.

- Sinds 2009 is er het Dorpsservicepunt Toko Twisk, in de Doe-het-Zelf zaak van dhr. A. Rempt. Dit punt wordt gebruikt als sociaal trefpunt, voorziening voor kleine dagelijkse boodschappen e.a. dorpsvoorzieningen zoals een servicepunt van PostNL. Maar ook voor toeristen is het een ideaal rustpunt, waar je voor een vriendelijke prijs een hapje of drankje kunt nuttigen. Ook wordt er ijs, boerenkaasjes, wijn en honing verkocht. Zomers is er een klein buitenterras, in de winter is het mogelijk om binnen te zitten. En je kunt er een fiets huren of laten repareren bij de fa. Lakkie.

- Dat natuur en waterberging goed samen kunnen gaan, bewijst de waterberging Twisk / Oostermare. Inmiddels is het een belangrijk vogelkijkgebied geworden. Het gebied is 38 ha groot en kan bij hevige regenval circa 100.000 m³ water bergen. Daardoor overstroomt de rest van dit deel van West-Friesland niet. Dit volstromen zal één keer in de 5 à 10 jaar plaatsvinden. Om het water te beheren, kent het gebied een inlaatwerk en een uitlaatwerk. Naast de waterbergingfunctie is het gebied een stapsteen in de Provinciale Ecologische Hoofdstructuur in de verbindingszone Aartswoud -Medemblik. Het betreft een zone die kleine en grotere moerassen en natte percelen met elkaar verbindt. Voor bijvoorbeeld het baardmannetje is dat belangrijk.

Ook diverse soorten steltlopers en eendensoorten voelen zich hier thuis. Wulpen, zwarte ruiters, kemphanen, bonte strandlopers, watersnippen, kleine plevieren en grutto's zijn slechts een greep uit de soorten die hier zijn gezien. In 2006/2007 zat de zeer zeldzame grote grijze snip in het gebied. Vogelliefhebbers kunnen de vogels van achter het vogelkijkscherm bekijken zonder ze te storen. Voor toeristen en recreanten is er een fietspad, dat langs de natuurlijke oever van de eeuwenoude veenstroom de Oostermare slingert.

Terug naar boven

Beeld

- Compilatie van de interviews in de film: "Twisk een tijdsbeeld 2008-2009". Deze film van meer dan 90 minuten is gemaakt in opdracht van Stichting Twisca en is bij diverse winkels in het dorp te koop.

- Beeldbank met oude foto's en ansichtkaarten van Twisk van Stichting Twisca.

- Inwoner Govert Stoter heeft prachtige tekeningen gemaakt van enkele tientallen panden in Twisk.

- Diaserie van oude ansichtkaarten van Twisk.

- Diaserie van oude ansichtkaarten van Twisk deel 2.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Twisk (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Twisk maakt zich sterk voor verbetering van leefbaarheidsaspecten in het dorp zoals verkeer, veiligheid, zorg voor groenvoorziening, behoud van sociale functies in de kern zoals de Dorpswinkel, en nog veel meer.

- Dorpshuis: - Dorpshuis Twisk.

- Verenigingen: - Het kleine dorp Twisk heeft een rijk verenigingsleven met ca. 20 verenigingen e.a. instellingen.

- Onderwijs: - Basisschool De Klaverwoid heeft ca. 90 leerlingen. Het is een school waar, mede door de kleinschaligheid, de kinderen, leerkrachten en ouders elkaar goed kennen. Ze zijn gewend om te werken met gecombineerde groepen en houden daarbij rekening met individuele verschillen. Ze willen als school het beste uit een kind halen en vinden het belangrijk dat kinderen zich zo breed mogelijk kunnen ontwikkelen. Ook hechten zij veel waarde aan zelfstandigheid en welbevinden van het kind. Hun missie is dan ook: 'Vanuit een veilige omgeving samen bouwen aan een goede toekomst.' Hun kernwaarden zijn: uniek, respect, eigenaarschap, samenwerken en inspireren. Het schoolgebouw is de afgelopen jaren opgefrist, het geeft een open en opgeruimde indruk. De school geeft ook onderdak aan Peuterspeelzaal Berend Botje en aan de openbare jeugdbibliotheek voor 0 t/m 14 jaar.

- Muziek: - Koninklijk Fanfarekorps West-Frisia is opgericht in 1898. Enkele hoogtepunten: In 1961 heeft het orkest deelgenomen aan het defilé ter ere van de verjaardag van H.M. Koningin Juliana. Het optreden in “Het Dorpshuis” van André van Duin, Frans van Dusschoten en Ria Valk tijdens het eerste HarKaFa in 1973. In juni 1998 is de vereniging de gehele dag aanwezig geweest en heeft muzikaal de bruiloft opgeluisterd van Wibi Soerjadi en zijn (inmiddels ex) Marion Klijnsmit. Op 4 november 2005 mocht West-Frisia haar medewerking verlenen tijdens het bezoek van Koningin Beatrix aan Twisk. Uiteraard zijn er nog vele andere hoogtepunten. Denk aan de zeer goede resultaten tijdens de bondsconcoursen en op festivals.

Ook vandaag de dag is de vereniging nog enorm actief. Ze zijn altijd bereid - indien dit binnen hun mogelijkheden ligt - hun medewerking te verlenen. Er wordt door het jaar heen vaak een beroep op hen gedaan voor het geven van een serenade of het aanwezig zijn bij een feestelijke gebeurtenis. Verder hebben ze nog de jaarlijks terugkerende activiteiten. Denk hierbij aan de 1e zondag van het jaar het Nieuwjaarskoffiecocert, in maart het Voorjaarsconcert, en als afsluiting van het seizoen verblijden ze de inwoners van Twisk soms met een buitenconcert. Rond oktober / november nemen ze regelmatig deel aan een festival of concours.

- Sport: - TSV Twisk is opgericht in 1940, en is ontstaan als fusie tussen Gymnastiek Vereniging De Halter (1922) en de Twisker Football Club (TFC) (1930). De omnisportclub doet aan (zaal)voetbal, gymnastiek, streetdance, zumba en darts. - Koninklijke IJsclub De Schaats is opgericht in 1904. - Jeugdschaatsen T.O.M. is een gezamenlijk initiatief van de ijsclubs van dit dorp, buurdorp Opperdoes en buurstad Medemblik (dan heb je dus gelijk de betekenis van de afkorting :-) .

- Welzijn: - De Zonnebloem afdeling Twisk / Opperdoes is een relatief kleine afdeling met ca. 10 vrijwilligers, die zich inzetten voor het welzijn van mensen met een fysieke beperking. Dit doen zij door het organiseren en uitvoeren van activiteiten zoals Bezoekwerk, Kunst en cultuur, Buitenactiviteiten, Winkelen, en Bezoek aan dierentuinen en natuurparken.

- Zorg: - Zorgboerderij De Essenburg heeft haar deuren open staan voor kinderen in de leeftijd van 0 tot 18 jaar en jongvolwassenen die behoefte hebben aan een thuis, die deze in hun eigen leefomgeving door omstandigheden moeten missen. De Essenburg biedt in eerste instantie plaats aan pleegkinderen. Via Pleegzorg kan een kind bij hen terecht voor: weekendopvang en/of vakantieopvang; crisisopvang, op korte termijn voor een korte periode; de opvang-variant. Dit is een periode tot 6 maanden; de opvoed-variant. Dit werd voorheen perspectief biedende opvang genoemd. Het betreft periodes langer dan 6 maanden. Plaatsing van een pleegkind verloopt altijd in overleg, via de pleegzorgwerker van Parlan. - De Eijkenhoeve is een zorgboerderij waar dagbesteding wordt geboden aan mensen met een verstandelijke beperking en/of psychische problemen.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Twisk nieuw en - idem oud. - Doop-, trouw-, begraafregisters e.d. betreffende inwoners van Twisk ca. 1650 - ca. 1850.

Reactie toevoegen