Terborg

Plaats
Stad
Oude IJsselstreek
Achterhoek
Gelderland

gemeente_terborg_kadastraal_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Kaart van de in 1818 opgeheven gemeente Terborg (op de kaart staat gemeente Wisch, maar dat is een foutje van de kaartenmaker), situatie anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Kaart van de in 1818 opgeheven gemeente Terborg (op de kaart staat gemeente Wisch, maar dat is een foutje van de kaartenmaker), situatie anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Terborg

Terug naar boven

Status

- Terborg is een stad in de provincie Gelderland, in de streek Achterhoek, gemeente Oude IJsselstreek. T/m 2004 gemeente Wisch. En van 1812 t/m 1817 was het een zelfstandige gemeente.

- Wapen van de voormalige gemeente Terborg.

- Onder de stad Terborg valt ook de buurtschap Heuven.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1810 Ter Borg.

Terug naar boven

Ligging

Terborg ligt ZO van de stad Doetinchem en het dorp Wehl, ZZO van het dorp Velswijk, Z van de dorpen Gaanderen en Zelhem, ZW van de dorpen Westendorp, Varsseveld en Halle, W van het dorp Aalten, NW van de dorpen Silvolde, Sinderen, De Heurne en Dinxperlo, NNW van het dorp Megchelen, N van de dorpen Ulft, Varsselder en Gendringen, NNO van het dorp Netterden, NO van de dorpen Etten, Azewijn, Lengel en Stokkum en de stad 's-Heerenberg, ONO van de dorpen Zeddam en Beek en OZO van de dorpen Braamt, Kilder en Loerbeek.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Terborg 101 huizen met 709 inwoners. Tegenwoordig heeft de stad ca. 1.850 huizen met ruim 4.600 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In 2010 zijn bij opgravingen op Pleintje Kaak resten gevonden van bebouwing uit de 13e t/m 16e eeuw. Regioarcheoloog Marc Kocken was bij deze opgravingen zeer enthousiast over de historische waarde van Terborg. Hij noemt de stad al 'het Pompeï van de Achterhoek'. Er zijn onder meer constructieve houten delen en vlechtwerken met leemrestanten gevonden die de wanden van woningen bedekten.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Stadsplan Terborg 2020.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Terborg heeft 18 rijksmonumenten (waarvan er alleen al 9 betrekking hebben op Kasteel Wisch).

- Terborg heeft 26 gemeentelijke monumenten.

- De Hervormde (PKN) kerk van Terborg (Hoofdstraat 91), ook wel de Sint Joris en Barbarakerk, is door de eeuwen heen in delen gebouwd en vervangen. Oorspronkelijk was de kerk gewijd aan Joris en Barbara van Nicomedië. Het priesterkoor is het oudste gedeelte van de kerk en stamt uit 1517. Dit gedeelte is hoger dan het schip en is in de 19e eeuw gepleisterd. Het koor heeft een 3/8e sluiting en kent spitsboogvensters. In het koor zijn vier maniëristische grafzerken te vinden. Het huidige schip is in 1844 gebouwd en verving een schip uit het eerste deel van de 15e eeuw. Het schip met zadeldak heeft in de gevel steunberen met ertussen rondboogvensters. Aan de westzijde van de kerk staat een bakstenen toren uit 1746, opgebouwd uit drie geledingen. Deze toren nam de plaats in van de toren die in 1723 is afgebrand. De ontwerper van de toren is Gerrit Ravenschot. De toren heeft twee zandstenen entrees en wordt bovenop bekroond met een torenhelm inclusief koepel. Het orgel dateert uit 1847 en is gebouwd door Carl Friedrich August Naber.

- Kasteel Wisch (Laan van Wisch 4) is een particulier bewoond kasteel in Terborg. Het is ook bekend als Huis Wisch. De vroegst bekende vermelding van een "Castrum Wische" is afkomstig van een oorkonde uit het jaar 1285. Volgens sommigen heeft dat jaartal betrekking op het nieuwe huis Wisch, volgens anderen op het oude huis Wisch. Kasteel Wisch vormde sinds de 14e eeuw het centrum van de heerlijkheid Wisch, een van de vier bannerijen die vielen onder het graafschap Zutphen. Kasteel Wisch behield tot 1813 zijn heerlijke rechten.

Kasteel Wisch heeft een zeer ongebruikelijke plattegrond. Het bestaat uit een L-vormig complex, met een hoofdgebouw uit de 16e en 17e eeuw. De fundamenten van de ronde toren van het huidige huis stammen uit de 15e eeuw. In verband met een betere kwaliteit kanonnen is het aannemelijk dat het kasteel rond 1512 is versterkt met ronde bakstenen hoektorens en aarden wallen. De aarden wallen werden op strategische punten versterkt met extra aarden bolwerken, lage ronde bastions, waarop geschut werd geplaatst om eventuele aanvallers op veilige afstand van het kasteel te kunnen houden. Het hoofdgebouw draagt het jaartal 1648 en zal dus na het einde van de Tachtigjarige Oorlog zijn herbouwd. Toren en traptoren waren reeds in de 16e eeuw aan de buitenzijde gepleisterd, voorzien van geschilderde voegen die natuursteenblokken imiteren. De ruim 90 meter lange dienstvleugel wordt aan de oostzijde beëindigd door een vierkante toren, uit omstreeks 1700. In de kelder van de toren zijn gevangeniskelders aanwezig. In de 19e eeuw is het gehele gebouw wit gesausd. De buitenkant van kasteel Wisch is in 2012 gerestaureerd.

Het grondgebied van kasteel Wisch ligt ten zuiden van Terborg. Op het landgoed bevindt zich ook een boerderij. De uitgestrekte weidegronden grenzen aan natuurgebied de Paasberg. De Paasberglaan, die langs de Paasberg tot aan Silvolde loopt, biedt uitzicht op deze grond, die "de wei van Wisch" wordt genoemd. Kasteel Wisch ligt dicht tegen het stadscentrum aan, alleen het Gravenpad scheidt het landgoed van de huizen aan de Hoofdstraat. Door de groene omgeving, de afgesloten oprijlaan en de lange oprijlaan parallel aan de Hoofdstraat, ligt het kasteel toch zeer besloten. Rond het kasteel ligt een landschappelijk aangelegd park en tegen de lange dienstvleugel is een bloementuin aangelegd. Het gehele grondgebied is in particulier eigendom van de familie Vegelin van Claerbergen en daarom niet toegankelijk.

- Gevelstenen in Terborg.

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - "De in 1907 opgerichte vereniging Terborgs Belang met haar bestuur zet zich in voor het behartigen van belangen en het bevorderen van de leefbaarheid voor de inwoners van Terborg. Bij het behartigen staat het algemeen belang boven het individueel belang van de Terborgenaar. De vereniging stimuleert en maakt burgerparticipatie mogelijk in al haar vormen. We zetten vrijwilligers in het zonnetje, helpen burgerinitiatieven op weg en treden op als verbindingspersoon met gemeente Oude IJsselstreek. Terborgs Belang maakt daarbij gebruik van haar netwerk in de stad en daarbuiten. We willen onze contacten gebruiken om iedereen die wat voor de gemeenschap wil doen met elkaar te verbinden en vooruit te helpen. We ondersteunen initiatieven en behartigen belangen waar nodig. Op die manier willen wij de stad versterken en verbeteren."

Reactie toevoegen