Ter Idzard

Plaats
Dorp
Weststellingwerf
Stellingwerven
Fryslân

ter_idzard_collage.jpg

Ter Idzard, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Ter Idzard, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

ter_idzerd.jpg

Ter Idzard bereikt

Ter Idzard bereikt

ter_idzard_2.jpg

Dorpsgezicht van Ter Idzard

Dorpsgezicht van Ter Idzard

ter_idzard_3.jpg

Het kerkje van Ter Idzard, uit het noorden gezien

Het kerkje van Ter Idzard, uit het noorden gezien

ter_idzard_4.jpg

Het kerkje van Ter Idzard, vanuit het zuiden gezien

Het kerkje van Ter Idzard, vanuit het zuiden gezien

ter_idzard_5.jpg

Een statige boerderij in Ter Idzard

Een statige boerderij in Ter Idzard

Ter Idzard

Terug naar boven

Status

- Ter Idzard is een dorp in de provincie Fryslân, in de streek Stellingwerven, gemeente Weststellingwerf.

- De inwoners van het kleine dorp Ter Idzard werken op veel gebieden samen met de inwoners van de nog kleinere buurdorpen Oldeholtwolde en Nijeholtwolde. Zo is er bijv. een gezamenlijke dorpssite, Plaatselijk Belang en Dorpshuis. Ze worden dan ook als een 'drielingdorp' beschouwd.

Terug naar boven

Naam

In het Stellingwerfs
Der Izzerd.

In het Fries
Teridzert.

Oudere vermeldingen
Ter Idzerd, 1320 Ydzerde, 1399 kopie 18e eeuw Ydzert, 1408 Idzerde, 1499 Itzart, 1542-1543 Op ter Ydsaert, 1840 Idzard.

Naamsverklaring
De naam stamt vermoedelijk van de geslachtsnaam Idzerda 'van die van de persoon Idzerd'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Ter Idzard ligt NO van Wolvega, rond de Idzardaweg.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Ter Idzard 61 huizen met 446 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 120 huizen met ca. 300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- In het dorp heeft vroeger de Idzerda Stins gestaan. Rond 1740 is de oude zaalstins met uitbouw door de familie Ter Wisga vervangen door een moderner huis. Volgens een vermelding van de reizende verslaggever en krantenuitgever J. Hepkema uit Heerenveen rond 1920 zou het voorste deel van dit nieuwe huis met een luidklok op het dak en het jaartal 1741 in de voorgevel toen nog bestaan hebben. Der samensteller van het artikel onder de link, Kees Braaksma, heeft dit huis echter niet kunnen vinden. Op de plaats waar Eekhof in zijn atlas van ca. 1850 de Idzerda Stins vermeldt, staat nu een grote boerderij.

- Geschiedenis Ter Idzard e.o..

- Dorpsarchief van Ter Idzard, Oldeholtwolde en Nijeholtwolde.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De Run Bike Run Ter Idzard (op een zaterdag in april) was er in 2019 voor de 14e en laatste keer. "Na veertien edities wilde Jan van der Heide zijn deel overdragen aan een jongere opvolger. En dat was hem ook al gelukt voor de komende jaren. Ik wilde na de 15e keer ook stoppen met organiseren. In de vergadering waarin ik dat meldde, waren er nog meer commissieleden die aangaven ook te willen stoppen. Vervolgens kwamen er nog wat druppels in de emmer, die ons deden besluiten om de 14e editie als laatste te organiseren." Aldus Rob de Kan, t/m 2019 voorzitter RBR-Commissie van AVHeerenveen.

- Op initiatief van Suze Sanders is in 2009 het kleine openluchttheater Et Darreltien in Ter Idzard gebruik genomen. Op drie zondagmiddagen in de zomer werden hier voorstellingen verzorgd, veelal door inwoners uit de omgeving, op het gebied van muziek, cabaret, en voordrachten. In 2018 is Et Darreltien gestopt. Wegens het gebrek aan een opvolger om in het openluchttheater iets te organiseren, was in september 2018 vooralsnog het laatste optreden (tenzij er t.z.t. alsnog een opvolger komt).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het dorp heeft 2 rijksmonumenten, zijnde de arbeiderwoning uit ca. 1880 op Idzardaweg 80, en de Bonifatiuskerk (Idzerdaweg 61). Het vermoeden bestaat dat omstreeks 1100 al sprake was van een volwaardig dorp waar nu Ter Idzard ligt en dat er toen al een eenvoudig kerkje of een kapel is geweest voor 150 tot 200 parochianen. Voor de vestiging van een eigen kerk waren van oudsher 10 erven voldoende om een kerk te stichten. In iets latere tijd wordt geschreven dat er 30 erven zijn in het dorp. In een bewaard gebleven kerkelijke brief uit 1320 duikt voor het eerst de naam Ydzerde op. In dat jaar worden de Stellingwerfse parochies uit de ban gehaald die hen in 1309 was opgelegd i.v.m. ongehoorzaamheid aan de bisschop van Utrecht. De huidige kerk dateert uit de periode 1423-1455.

De bisschop van Utrecht, Rudolf van Diepholt, schonk in die tijd een aflaat van 40 dagen aan allen die binnen een jaar een bijdrage gaven aan het kerkbestuur van Idzardia voor de bouw van de kerk. Evenals andere kerken in Weststellingwerf had de kerk van Ter Idzard als dochter- of kleindochterkerk een bijzondere band met de aloude aan Sint Clemens gewijde moederkerk van Steenwijk. In 1903 is het gebouw grondig gewijzigd. De huidige toren is, toen nog zonder spits, aan de kerk gebouwd. Ook zijn toen de buitenmuren geheel bepleisterd. De klokkenstoel, die tegenover het toegangspad stond, is in die periode afgebroken. De spits is pas in 1926 op de toren geplaatst.

De muren worden gesteund door eenmaal versneden zware beren, zoals in het begin van de 16e eeuw bij de meeste kerken gebruikelijk was. Omstreeks 1985 is de bepleistering aan de zuidmuur gedeeltelijk verwijderd en is er noodherstelwerk verricht aan de gemetselde baksteen. Dit werk, dat in fasen zou worden uitgevoerd, is inmiddels stopgezet. De onderste lagen van de muren bestaan uit kloostermoppen die waarschijnlijk in het begin van de 13e eeuw door monniken zijn gebakken. De muren van het eenschepige laatgotische kerkje zijn opgetrokken uit oude friezen. In het Ryksargyf te Leeuwarden is over een gebrandschilderd glas-in-lood raam te vinden: "10 nov. 1596. Doede Juckes glaesenmaker binnen Leeuwarden ordonnantie gepasseert van XXX vl = 36 pond van een glas in lood raam in de kercke van Ter Idzard gemaakt." Het in de kerk aanwezige meubilair heeft weinig waarde. Wel waardevol zijn de drie gebeeldhouwde epitafen aan de zijmuren. Deze rouwborden zijn in 1991 gerestaureerd.

De kerk is sinds 1978 eigendom van Stichting Alde Fryske Tsjerken. Toen zij de kerk overnam, was het de verwachting dat de restauratie snel zou kunnen starten en binnen vijf jaar afgerond zou zijn. Vanwege het ontbreken van subsidies kon echter pas in 2009 met de restauratie worden gestart. De restauratie is in 2010 gereed gekomen. Het kerkje is tegenwoordig o.a. in gebruik als trouwlocatie. Er worden ook regelmatig concerten georganiseerd, die worden aangekondigd op de Facebookpagina van de Bonifatiuskerk.

- Ter Idzard heeft 2 gemeentelijke monumenten. Een daarvan is het voormalige stoomgemaal uit 1900 op Ruskemadenweg 5. In 2017 is dit complex gekocht door Herald Roelevink en Marieke van Ameijde, die het sindsdien restaureren en herbestemmen tot woonhuis. Hoe ze dat aanpakken, kun je lezen onder de link.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Op een zaterdag in september is er 1x in de 2 jaar - alleen in de even jaren - de Boerentrekkertrek Ter Idzard, met de categorieën old stock klasse, standaardklasse en sportklassen. - Filmpje Boerentrekkertrek 2014.

Terug naar boven

Beeld

- Foto's van Ter Idzard in de vorm van een diaserie/animatie.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Ter Idzard en de buurdorpen Oldeholtwolde en Nijeholtwolde.

- Dorpshuis: - "In de leefgemeenschap die de drie dorpen Ter Idzard, Oldeholtwolde en Nijeholtwolde vormen, neemt Dorpshuis De Bult in eerstgenoemd dorp een centrale plaats in. Eind jaren zestig van de vorige eeuw kwam het dorpshuis tot stand: een grote zaal, een vergaderzaaltje, keuken, toneel en kleedkamers. De realisatie van het dorpshuis lukte mede doordat de inwoners bereid waren een flink bedrag op tafel te leggen. Op het dorpshuis is het begrip 'multifunctioneel' zeker van toepassing. Vrijwel alle plaatselijke verenigingen vinden er met enige regelmaat een goed onderkomen. Er zijn bestuursvergaderingen met vijf aanwezigen, maar ook toneelavonden met een overvolle zaal. En dan is er over bruiloften, recepties en broodmaaltijden nog niet gesproken. Het is dus heel divers allemaal. In 2000 onderging het gebouw een complete metamorfose. De zaal is groter gemaakt, de keuken gemoderniseerd. Er kwam nieuw meubilair, een uitstekende geluidsinstallatie, een groter toneel met professionele belichtingsmogelijkheden. Bovendien is het aanzien van het dorpshuis gemoderniseerd. Een gedurfd project, dat alleen maar kon slagen met heel veel uren vrijwilligerswerk en een zeer geslaagde actie in renteloze aandelen. Resultaat: een prachtig dorpshuis in onze dorpen en van onze dorpen!" Blijkens deze pagina is er in 2013 kennelijk wederom een verbouwing geweest.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Ter Idzard en nog een dergelijk overzicht, nu met foto's van de grafzerken. De inhoud en aantallen van beide overzichten zijn nogal verschillend, dus kennelijk is er sprake van 2 begraafplaatsen in dit dorp. Hier nog een overzicht, met locatie-aanduidingen van de graven.

Reactie toevoegen