Swichum

Plaats
Dorp
Leeuwarden
Fryslân

swichum_3.jpg

Het dorp Swichum onder de rook van Leeuwarden.

Het dorp Swichum onder de rook van Leeuwarden.

swichum_2.jpg

Het zeer oude kerkje van Swichum op een terprestant.

Het zeer oude kerkje van Swichum op een terprestant.

swichum_5.jpg

 Deel van de kerkmuur van de kerk van Swichum. Dat kleine steentje met afbeelding, wat zou dat betekenen?

Deel van de kerkmuur van de kerk van Swichum. Dat kleine steentje met afbeelding, wat zou dat betekenen?

swichum_4.jpg

De kerk van Swichum van wat verder gezien.

De kerk van Swichum van wat verder gezien.

swichum.jpg

Het verhaal van Swichum.

Het verhaal van Swichum.

Swichum

Terug naar boven

Status

- Swichum is een dorp* in de provincie Fryslân, gemeente Leeuwarden. T/m 1943 gemeente Leeuwarderadeel.

* Hoewel Swichum geografisch gezien een dorp is (want een kerk heeft), heeft het geen echte kern en is het zodanig klein van omvang dat het in de praktijk beschouwd wordt als buurtschap van het nabijgelegen Wirdum, waar het voor voorzieningen en verenigingsleven op is aangewezen. De plaats heeft ondanks de geringe omvang wel een 'bebouwde kom' en heeft daarom blauwe plaatsnaamborden.

- Swichum heeft een dorpswapen.

Terug naar boven

Ligging

Swichum ligt Z van Leeuwarden, NO van Wirdum.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Swichum 15 huizen met 104 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 25 huizen met ca. 60 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Swichum is oorspronkelijk een natuurlijke verhoging te midden van moerassen en meren. In de 10e eeuw komt er dankzij dijkenbouw een vaste verbinding met Goutum en Leeuwarden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Nikolaestsjerke, tegenwoordig ook bekend als 'het kerkje van Swichum', is zowel van binnen als van buiten een van de mooiste middeleeuwse Friese kerkjes. Op de deels afgegraven dorpsterp torent het uit boven het omringende weidse landschap. Het kerkhof is door leilinden en een stenen muur omgeven en biedt, op zijn aan de rand van het dorp gelegen terp, een pittoreske aanblik. Op het kerkhof zijn oude en moderne grafmonumenten te bewonderen met uiteenlopende voorbeelden van grafsymboliek.

Uit wetenschappelijk onderzoek van de gebruikte materialen is gebleken dat de kerk omstreeks het jaar 1234 is gebouwd. Het is een van de vroegste bakstenen kerken in Fryslân. De kerk is een voorbeeld van de Romaanse stijl. Ze heeft prachtige rondboogvensters, een piscina (een nis in de muur waarin de priester zijn handen kon wassen), een hagioscoop (een lager gebouwd venster waardoor mensen die niet ter kerke wilden toch naar binnen konden kijken) en een weggewerkt poortje (de vroegere vrouweningang). In 1998 is een restauratie gereed gekomen.

Kerk en toren laten allerlei sporen zien van de historie, waarin de familie van Wigle van Aytta een belangrijke rol speelde. Naar deze familie verwijzen graf- en gevelstenen en een aantal prachtige gebrandschilderde ruitjes uit 1626 met onder andere afbeeldingen van een narcis, een tulp en een papagaai. Deze ruitjes komen uit het achter de kerk gelegen Aytta-godshuis, dat in 1912 is afgebroken. De boerderij tegenover de kerk draagt nog altijd de naam Aytta-state (naar de Aytta State die er voorheen heeft gestaan) en de kerk zelf staat aan de Ayttadyk. In de toren hangen twee klokken, eentje uit 1438 en eentje van Geert van Wou jr. uit 1548. Dankzij de opschriften op deze klokken is bekend dat de heilige Nicolaas en Catharina, de patrones van maagden en filosofen, de patroonheiligen van deze kerk waren.

Sinds de kerk een van de trouwlocaties van de gemeente Leeuwarden is worden er in Swichum veel huwelijken gesloten. Niet alleen burgerlijk maar ook kerkelijk. Ook doop- en rouwdiensten kunnen in de kerk worden gehouden. Het kerkje van Swichum is ook voor allerhande activiteiten te huur voor zowel particulieren als bedrijven, instanties, muziekgroepen enz. Er is ruimte voor zo’n 85 gasten, wat indien mogelijk nog enigszins kan worden uitgebreid. Er is een geluidsinstallatie, een beamer, zomers is het er lekker koel en ’s winters behaaglijk warm. De kerk staat bekend om z’n prima akoestiek. Vele musici hebben dat al ondervonden.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Swichum (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Swichum Kerk.

Reactie toevoegen