Suwâld

Plaats
Dorp
Tytsjerksteradiel
Fryslân

suwald_collage.jpg

Suwâld, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Suwâld, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Suwald kerk JD [640x480].JPG

Bij de uitbreiding in 1922 van de Hervormde (thans PKN) Gregoriuskerk te Suwâld is het westelijke deel, met - gepleisterd - tufsteen uit de 12e eeuw, gespaard gebleven. De huidige toren dateert uit 1889.

Bij de uitbreiding in 1922 van de Hervormde (thans PKN) Gregoriuskerk te Suwâld is het westelijke deel, met - gepleisterd - tufsteen uit de 12e eeuw, gespaard gebleven. De huidige toren dateert uit 1889.

Suwald dorpsgezicht met kerk JD [640x480].JPG

Toen de Hervormde en Gereformeerde gemeente van Suwâld 'samen op weg' gingen, werd de Georgiuskerk de 'SoW-kerk' en is de Gereformeerde kerk uit 1864 afgestoten. In februari 2000 was de laatste dienst. Direct aansluitend is de kerk herbestemd tot woning.

Toen de Hervormde en Gereformeerde gemeente van Suwâld 'samen op weg' gingen, werd de Georgiuskerk de 'SoW-kerk' en is de Gereformeerde kerk uit 1864 afgestoten. In februari 2000 was de laatste dienst. Direct aansluitend is de kerk herbestemd tot woning.

Suwald omg mooi wandelen over smalle paadjes JD [640x480].JPG

In de omgeving van Suwâld is het mooi wandelen over smalle paadjes.

In de omgeving van Suwâld is het mooi wandelen over smalle paadjes.

Suwald omgeving karakteristiek huisje voor de Friese Wouden JD [640x480].JPG

Omgeving Suwâld, een voor de Friese Wouden karakteristiek huisje

Omgeving Suwâld, een voor de Friese Wouden karakteristiek huisje

Suwâld

Terug naar boven

Status

Suwâld is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Tytsjerksteradiel.

Terug naar boven

Naam

In het Nederlands
Suawoude. Overigens zijn de plaatsnamen in deze gemeente sinds 1989 officieel Friestalig.

Oudere vermeldingen
1481 en 1504 Suwald, 1511 Zuwawolt, Suuold, 1541 Zuwold, 1579 Sunadt, 1617 Suawold, 1786 Zuwoude.

Naamsverklaring
Betekent het zuidelijk gelegen woud, wold 'moerasbos, zompig bos', ten opzichte van de streek de Trynwâlden (Trijnwouden) 'de drie wouden', waarin o.a. de plaatsen Gytsjerk, Oentsjerk en Aldtsjerk liggen. Vergelijk Sumar. Gelegen op een smalle, langgerekte en vrij vlakke zandrug ten westen van de Wijde Ee.(1)

Terug naar boven

Ligging

Suwâld ligt ZW van Burgum en grenst in het Z aan de N31 (Wâldwei).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Suwâld 38 huizen met 263 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 250 huizen met ca. 650 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Suwâld heeft 2 rijksmonumenten, zijnde de Gregoriuskerk (Kerkbuurt 23) en boerderij It Bakkershûs uit 1814 op Zuidereind 31. Dit is een voormalige bakkerij, herberg en cichorei-drogerij. Bakker Daniël Bouwes van der Meulen nam het door zijn vader in 1814 gebouwde Bakkershûs van hem over, als herberg gunstig gelegen aan het water. Zijn nakomelingen hielden de bakkerij in stand tot 1920 en wijdden zich vervolgens alleen aan de boerderij.

- Bij de uitbreiding in 1922 van de Hervormde (PKN) Gregoriuskerk (Kerkbuurt 4) is het westelijke deel, met - gepleisterd - tufsteen uit de 12e eeuw, gespaard gebleven. De huidige toren dateert uit 1889. In 1884 besluiten de kerkvoogden de oude zoldering door een plafond te vervangen, de ingang van de kerk niet meer opzij, maar van voren onder de toren te maken, en het kerkgebouw van een orgel te voorzien, te vervaardigen door orgelfabrikant Bakker & Timmenga te Leeuwarden. Het orgel is in 1889 gereed gekomen. Klokkenstoel met klok van H. Falck, uit 1617, diameter 89 cm. Mechanisch torenuurwerk van B. Eijsbouts (Asten), uit 1920, later voorzien van elektrische opwinding.

- Toen de Hervormde en Gereformeerde gemeente van Suwâld 'samen op weg' gingen, werd de Georgiuskerk de 'SoW-kerk' (later PKN-kerk) en is de Gereformeerde kerk (Kerkbuurt 53) uit 1864 afgestoten. In februari 2000 was de laatste dienst. Direct aansluitend is de kerk herbestemd tot woning. Het in 1787 in Westfalen gebouwde rijksmonumentale orgel is in 2005 verhuisd naar de Maranathakerk in Alphen aan den Rijn, als opvolger van het orgel dat door brand verloren is gegaan.

- De voormalige Christelijke Gereformeerde Kerk is als zodanig opgeheven in 1948 en herbestemd tot woning (weet iemand daar het adres van?, red.).

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Toanielselskip 'Kom mar op!' brengt jaarlijks in maart een nieuw stuk op de planken.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Suwâld en Garyp beschikken - naar eigen zeggen - over het (ten tijde van de inproductiename) eerste autonooom op zonne-energie varende fiets- en voetveer ter wereld; Zonnepont Schalkediep, een veerdienst over het Prinses Margrietkanaal. Het dak van de pont bestaat uit zonnepanelen, die het licht van de zon omzetten in elektriciteit. Deze stroom voedt de accu’s.

- Wetterskip Fryslân heeft 4 Friese zandwinplassen aangewezen om baggerslib en grond te storten die vrijkomt uit het beheersgebied. Het gaat om de zandwinplassen ZW van Suwâld, Wijde Ee ten westen van Burgum, Eesterzanding bij Drachten (Smalle Ee) en Eesterga ten noorden van Lemmer. Door het baggerslib en de grond te concentreren in 4 plassen verbetert de kwaliteit van de rest van het Friese water. Er wordt bespaard op maatschappelijke kosten, er wordt een nuttige inrichting van de zandwinplassen mogelijk en deze worden veiliger. Het gaat om plassen die erg diep zijn waardoor ze gevaarlijk zijn voor zwemmers en schaatsers. Door de maatregelen stijgt de ecologische waarde van de plassen. Zo krijgen andere planten- en diersoorten een kans. Er ontstaat bijvoorbeeld een verbinding tussen de natuurgebieden de Groote Wielen en het nationale park Alde Feanen door het opvullen van de zandwinplas bij Suwâld. (bron: Wetterskip Fryslân, 10-3-2010)

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's, ansichtkaarten, krantenartikelen e.d. van Suwâld op Facebook. "Diel hier foto's fan het âlde doarp sadat oaren hjir ek fan genietsje kinne", zo luidt de oproep op de pagina.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Suwâld.

- Nieuws: - Het laatste nummer van de maandelijkse (behalve juli en augustus) doarpskrante 'Mei Inoar' is via de link ook online te lezen.

- Belangenvereniging: - Dorpsbelang Suwâld.

- Dorpshuis: - Dorpshuis Suderfinne.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool Dûbel-Ien is een school waar veiligheid en een goed pedagogisch klimaat de basis vormen van alle leren. Het team heeft hoge verwachtingen van alle leerlingen en biedt onderwijs op maat. Vanuit hun christelijke identiteit vragen zij in ieder geval deze identiteit te respecteren, maar bieden zij ook ruimte aan andersdenkenden. De kinderopvang wordt georganiseerd door Kind Vandaag.

- Jeugd: - Jeugdsoos It Pypke.

- Muziek: - Voor een indruk van Brassband Speelt-Wel uit Sûwald, zie en beluister hun optreden op het Gouden Spiker Festival 2017. - Shantykoor De Pypkesjongers is kennelijk bezig met de realisatie van een website. Ondertussen kun je in dit YouTube-filmpje vast een indruk van hen krijgen.

- Sport: - Sportvereniging SV Suwâld (die daarnaast ook nog de naam SV Suawoude gebruikt...) is opgericht in 1974. Je kunt er terecht voor voetbal en volleybal. - Biljartclub Keu’s Genoeg. - Dam- en schaakclub ‘Gezellig Samenzijn’.

- Zorg: - Driestroomhuis In Nij Begjin in Suwâld biedt begeleiding, verblijf en behandeling voor kinderen van 7 t/m 14 jaar met een beperking. Binnen dit gezinshuis kijken zij altijd naar de mogelijkheden van het kind, en niet naar de onmogelijkheden. Kijken wat de kinderen kunnen en niet naar wat ze niet kunnen. Ze geven de kinderen daarom ook de vrijheid om dingen te proberen en dingen te ondervinden. Dit kan resulteren in vallen en weer opstaan. Dat maakt het kind sterk en bewust van zijn of haar handelen.

- Ontwikkelingswerk: - "Het is hier in Nederland heel gewoon; naar school kunnen gaan, onderwijs kunnen krijgen. Onderdak hebben bij je ouders, ouders die voor je kunnen zorgen. Maar zo gewoon is dat niet voor ieder kind op deze wereld. Er zijn nog veel plekken op de wereld waar kinderen in de goot liggen, moeten bedelen, wees zijn en waar niemand naar ze omkijkt. Deze ervaring had Jan Visser uit Suwâld in de jaren vijftig ook, toen hij als soldaat in Indonesië diende. Hij kwam daar in zijn diensttijd in aanraking met kinderen die geen eigen thuis hadden. Daar is de eerste aanzet geboren tot de mission zoals deze nu op de Filipijnen werkt; de Grace Mountain Mission. Wij als Jan Jochums Visser Stichting ondersteunen daar nu ca. 80 jongeren op hun weg naar volwassenheid en een betere toekomst." Extra donateurs zijn uiteraard altijd welkom om dit goede werk te steunen.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Suwâld.

Reactie toevoegen