Strijensas

Plaats
Dorp
Strijen
Hoeksche Waard
Zuid-Holland

strijensas_ophaalbrug.jpg

Strijensas, met de rijksmonumentale ophaalbrug over de eveneens rijksmonumentale schutsluis ('sas'), waar het dorp naar genoemd is.

Strijensas, met de rijksmonumentale ophaalbrug over de eveneens rijksmonumentale schutsluis ('sas'), waar het dorp naar genoemd is.

Strijensas

Terug naar boven

Status

- Strijensas is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Hoeksche Waard, gemeente Strijen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1811. In 1812 opgegaan in de gemeente Strijen, per 1-4-1817 weer afgesplitst van de gemeente Strijen tot een zelfstandige gemeente, per 1-9-1855 weer opgegaan in de gemeente Strijen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Sas van Strijen, Strijensche Sas, Striensche Sas, 1840 Strijensas, 1856 Strijen Sas.

Naamsverklaring
Genoemd naar de in 1647 in de monding van het toegangskanaal naar Strijen gelegde sas 'sluiskolk, schutsluis'. Voor het naamdeel Strijen- zie Strijen.(1)

Terug naar boven

Ligging

Strijensas ligt ZO van Strijen en grenst in het Z aan het Haringvliet. Aan de overkant ligt het Industrieterrein Moerdijk.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Strijensas, die slechts het dorp omvat, 48 huizen met 301 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 180 huizen met ca. 450 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Oorspronkelijk, en tot begin 19e eeuw, viel Strijensas onder het nu Brabantse Klundert, aan de overzijde van het Hollands Diep. Dat lijkt nu vreemd, maar vóór de 2e Sint Elisabethsvloed van 1421, als gevolg waarvan het Hollands Diep is ontstaan, waren Holland en Brabant nog één aaneengesloten gebied. Ook Klundert viel overigens tot begin 19e eeuw nog onder Holland.

Om de Moerdijkbruggen goed te kunnen verdedigen is in 1937 te Strijensas een kazemat gebouwd, die ook de Dordtsche Kil kon afsluiten voor scheepvaart.

Het dorp is o.a. bekend van het feit dat prins Johan Willem Friso hier in 1711 verdronk in het Hollands Diep, op weg naar het dorp vanuit Moerdijk. In 2011 is in Strijensas herdacht dat dat toen 300 jaar geleden was. Ook is in 2011 een biografisch boek verschenen over deze prins (zie verder de link).

- Nadere informatie over de geschiedenis van Strijen en Strijensas.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Basisschool De Hooistoof heeft helaas na afloop van schooljaar 2014-2015 de deuren moeten sluiten, omdat er te weinig leerlingen waren om nog verantwoord door te kunnen gaan. De school is gesloten en gefuseerd met basisschool De Meerwaarde in Strijen, waar de Strijensasse kinderen nu naar school gaan. Deze school is overigens in 2009 zelf ontstaan uit fusie van de basisscholen De Striene en De Patrijspoort tot een Brede School.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Strijensas heeft 5 rijksmonumenten, zijnde boerderij Ora et Labora uit ca. 1875 met 4 schuren op Land van Esseweg 6, de schutsluis uit 1848, de ophaalbrug daarbij uit 1908, en het havenlicht uit 1870.

- De Hervormde kerk maakt deel uit van de Hervormde Gemeente Strijen. De indijking van de Strijense polder in 1647 is het begin van de nederzetting Strijensas. Naarmate de bevolking groeit, ontstaat de behoefte aan een eigen kerk. Deze komt er in 1879, en staat dan aan de Achterweg, nu Nieuweweg geheten. In februari 1945 raakt de kerk door beschietingen zodanig beschadigd dat deze niet meer hersteld kan worden. Daarom komt er in 1952 een geheel nieuwe kerk, aan het Kerkplein.

Het interieur van de kerk kenmerkt zich door een sober karakter, en is nog vrijwel in de originele staat. Het orgel is geplaatst in 1976 en gebouwd door J.L. van den Heuvel te Dordrecht. De kerk heeft 230 zitplaatsen. In de aangebouwde consistoriekamer wordt zondagsschool gehouden en kunnen kerkelijke bijeenkomsten worden gehouden. Iedere zondag wordt er een dienst gehouden. De ene week om 10.00 uur (zomertijd om 9.30 uur) en de andere week om 18.00 uur.

- De luchtwachttoren langs het Hollands Diep bij Strijensas is in 2012 gerestaureerd. Het in 1953 op een bunker uit 1937 gebouwde verdedigingswerk is de nog enige overgebleven luchtwachttoren van Zuid-Holland. De toren verkeerde al langere tijd in slechte staat. Voordat de restauratie kon beginnen moesten de gemeente, de erfpachter van de grond en de eigenaar van de luchtwachttoren eerst een instandhoudingsovereenkomst tekenen. De overeenkomst geldt voor een periode van 15 jaar.

Het bouwwerk is militair erfgoed en van belangrijke krijgshistorische waarde. De luchtwachttorens zijn volgens een standaardontwerp gebouwd, waarbij de torens in wisselende hoogten zijn opgetrokken uit rasterblokken van beton, volgens het syteem 'Raat'. De toren van Strijensas is met ca. 6,50 meter hoogte een van de laagste torens van ons land. Momenteel staan er nog zo’n 16 torens in Nederland. Gedurende de Koude Oorlog zijn er ongeveer 130 van gebouwd als uitkijkpost voor het afzoeken van het luchtruim naar Russische vliegtuigen. De toren is na de restauratie vooralsnog niet open voor publiek, maar het streven is om dat uiteindelijk wel te realiseren.

- De schutsluis en ophaalbrug, eigendom van Waterschap Hollandse Delta, zijn in 2010 gerestaureerd. De schutsluis is onderdeel van het sluiscomplex in het in 1647 verlengde havenkanaal van Strijen. In dat jaar is het havenkanaal verlengd tot aan het huidige Strijensas, waar het kanaal ten behoeve van de scheepvaart is voorzien van een sas (schutsluis), waar het daarbij ontstane dorp naar is genoemd. De oude waterkering is in 1848 vervangen door de huidige schutsluis, die is voorzien van 4 paar sluisdeuren.

De sluisdeuren zijn zogenaamde puntdeuren, waarvan de hoogste bij hoog water als vloeddeuren fungeren. De uit giet- en welijzer samengestelde, dubbele ijzeren ophaalbrug over de sluiskolk vervangt in 1908 zijn houten voorganger. De sluis is gerestaureerd en verlengd in 1926 door bouwkundige C.F. Sepmeyer en opnieuw gerestaureerd in 1960. In dat laatste jaar zijn ook de houten vloeddeuren vervangen door stalen deuren. Deze schutsluis is de laatse overgebleven historische schutsluis van de Hoeksche Waard.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- ´t Sassedurpsfeest (op een zaterdag eind juni of begin juli).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Sinds 2016 exploiteert schipper Jan Blokland de veerverbinding Strijensas - Moerdijk met de Lucretia, een ruime vlet uit 1973 van bijna 15 meter lang. Neem lekker plaats en geniet van de prachtige tocht over het Haringvliet. Het pontje vaart van eind april tot eind september. Voor dagen, tijden en tarieven zie de link. Voorheen werd de veerverbinding geëxploiteerd door Hans de Zwart, met motorsleepboot de Nieuwe Vaart, een zogeheten Amsterdammertje uit 1948.

- Op de site Ontdek Strijensas kun je lezen welke mogelijkheden je hebt om het dorp en de omgeving ervan te verkennen. Dat kan wandelend, fietsend, kanoënd, met een elektrische scooter, met een fluisterboot, en met de step.

- Wandeling Strijensas 5 of 8 km.

- Watersportvereniging Strijensas.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Strijensas door Kees Wittenbols uit Breda.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Strijensas (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Strijensas, met foto's van alle grafzerken.

Reactie toevoegen