Strijbeek

Plaats
Dorp
Alphen-Chaam
West-Brabant Baronie en Markiezaat
Noord-Brabant

Strijbeek plaatsnaambord [640x480].jpg

Strijbeek is een langgerekt dorpje zonder duidelijke kern, het heeft dan ook formeel geen bebouwde kom en daarom een wit en geen blauw plaatsnaambord.

Strijbeek is een langgerekt dorpje zonder duidelijke kern, het heeft dan ook formeel geen bebouwde kom en daarom een wit en geen blauw plaatsnaambord.

Strijbeek cafe restaurant De Douanier [640x480].jpg

Strijbeek strekt zich 4 km lang uit langs de Strijbeekseweg, van Ulvenhout tot aan de Belgische grens. Nabij de grens ligt café-restaurant De Douanier.

Strijbeek strekt zich 4 km lang uit langs de Strijbeekseweg, van Ulvenhout tot aan de Belgische grens. Nabij de grens ligt café-restaurant De Douanier.

DK 20110216-1549 St Hubertus kapel, Strijbeek.jpg

Strijbeek, Sint Hubertuskapel.

Strijbeek, Sint Hubertuskapel.

Strijbeek Heistraat [640x480].jpg

Strijbeek, Strijbeekse Heide vanaf de Heistraat.

Strijbeek, Strijbeekse Heide vanaf de Heistraat.

strijbeek_strijbeekse_heide_vanaf_de_goudbergseweg_640x480.jpg

Strijbeek, Strijbeekse Heide vanaf de Goudbergseweg.

Strijbeek, Strijbeekse Heide vanaf de Goudbergseweg.

strijbeek_strijbeekse_heide_ven_hondsdonkseweg_640x480.jpg

Strijbeek, Strijbeekse Heide, ven aan de Hondsdonkseweg.

Strijbeek, Strijbeekse Heide, ven aan de Hondsdonkseweg.

Strijbeek

Terug naar boven

Status

- Strijbeek is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio West-Brabant, en daarbinnen in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Alphen-Chaam. T/m 1941 gemeente Ginneken en Bavel. In 1942 over naar de nieuwe gemeente Nieuw-Ginneken, in 1997 over naar de nieuwe gemeente Alphen-Chaam (zie ook hierna).

- Dorpswapen van Strijbeek.

- Door de gemeentelijke herindeling van 1997 is het gebied ten zuiden van de A58, waaronder Strijbeek, opgegaan in de nieuwe gemeente Alphen-Chaam. Als gevolg daarvan is de kern Strijbeek vergroot met de noordelijk van het dorp gelegen buurtschap Notsel, die voorheen onder de kern Ulvenhout viel.

- Onder het dorp Strijbeek vallen ook de buurtschappen Grazen, Heerstaaien, Kerzel (een heel klein deel ervan) en (sinds 1997 dus) Notsel.

Terug naar boven

Naam

Naamsverklaring
- Gaat vermoedelijk terug op strijdbeek ‘beek waar om gestreden is’. De naam hoort dan thuis bij namen als Krakeelakker, Kijfmoer, Cabauw, Hebrecht enzovoort. (1)

- Strijbeek ligt op de grens van het Land van Hoogstraten en het Land van Breda. Hier zal ooit strijd of onenigheid geweest zijn (mogelijk alleen over het onderhoud van de beek?) (aldus C. Buiks in 102, nr. 118).

- En (21, 1998) stelt: “Aan de eerdergenoemde beek*, die thans de begrenzing vormt tussen Nederland en België, heeft Strijbeek waarschijnlijk zijn naam ontleend. Niet bekend is echter hoe deze beek aan zijn naam is gekomen. Thomas Ernst van Goor, schrijver van ‘Beschryving der Stadt en Lande van Breda’, meende in 1744 dat het element ‘Strij’ stromend water of strijd aanduidt.”

- Beek komt in de Baronie algemeen voor ter aanduiding van waterlopen, maar ook in nederzettingsnamen en toponiemen. In deze laatste twee gevallen is de naam van het water overgedragen op het aanliggende gebied (vergelijk Strijbeek, Prinsenbeek). (2)
* Zie bij Geschiedenis.

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heten Strijbeek en Galder Maerkrattenland.

Terug naar boven

Ligging

Strijbeek ligt 5 km Z van Ulvenhout, aan de Strijbeekseweg (Ulvenhout-Strijbeek-Meerle (België)). Z grenzend aan België, W aan Galder.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Strijbeek 22 huizen met 139 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 130 huizen met ca. 320 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

“Strijbeek kende reeds duizenden jaren geleden een min of meer permanente bewoning. Het bewijs hiervoor werd geleverd door het urnenveldje dat in 1937 ten oosten van de Goudberg werd gevonden. In dat jaar werden tijdens ontginningswerkzaamheden urnenscherven aangetroffen, die een invloed uit de Noord-Franse Marnecultuur lieten zien. Zij tonen aan dat al in de 5e eeuw vóór onze jaartelling mensen op dit hooggelegen terrein hebben gewoond.

In dit verband mag ook de vondst, die H. Peeters in 1979 in Strijbeek deed, niet onvermeld blijven. Het betreft een fragment van een prachtig bewerkte schaaf uit lang vervlogen tijden. Het stuk is tussen de 10.000 en 40.000 jaar oud en tevens het fraaiste midden-paleolithische artefact dat ooit in onze gemeente werd gevonden.

In zijn huidige vorm is Strijbeek vermoedelijk in de 13e eeuw ontstaan door ontginning van bos op de hogere terreingedeelten langs de nabijgelegen beek. Als typische beekdalnederzetting werd het gesticht op het punt waar de Goudbergseweg, eens onderdeel van een eeuwenoude heerbaan, uitkwam op de belangrijke verbindingsweg Hoogstraten-Breda. Ondanks deze gunstige ligging is Strijbeek nooit tot een groot dorp uitgegroeid. Toch telde het in vroeger eeuwen een relatief groter aantal inwoners dan tegenwoordig” (21, 1998).

Een nog tamelijk onbekend feit is dat op 2 januari 1814 bij dit dorp, in de beemden van de Goudbergse Loop, een heuse cavalerieslag, de Slag bij Strijbeek, is geleverd tussen de Franse legers van Napoleon en de Pruisische troepen. Een reeks van gevechten die zijn hoogtepunt zou krijgen in de slag om Hoogstraten op 11 januari 1814.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Strijbeek, kun je terecht bij Heemkundekring Paulus van Daesdonck.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Sint Hubertuskapel staat op slechts 100 meter van de Belgische grens. Dergelijke kapelletjes werden gebouwd voor de gelovigen die te ver van de parochiekerk in het ‘hoofddorp’ woonden. De eerste kapel dateerde uit 1518 en was aanzienlijk groter dan de huidige, namelijk 22 meter lang en 15 meter hoog. Dat lijkt vandaag de dag overdreven voor zo’n klein dorpje, maar Strijbeek was vroeger groter dan nu. Sterker nog, in de 16e en 17e eeuw was dit dorp zelfs aanzienlijk groter dan Ulvenhout! Zo vermeldt de volkstelling van 1672 157 inwoners in Strijbeek tegen 95 in Ulvenhout. Doordat de onderhoudskosten te hoog werden, is in 1872 besloten de kapel af te breken. Van de oude stenen is het huidige kapelletje opgebouwd. In 1979 is het gerestaureerd. Sint Hubertus, de eerste bisschop van Luik, is de patroon van de jagers. De feestdag van deze heilige is 3 november. De Sint Hubertuskapel heeft in 1999 een nieuwe kerststal gekregen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Kermis (oktober).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Heemkundekring Paulus van Daesdonck heeft de Wandelroute Strijbeek uitgegeven. Dit boekje met beschrijving van de route en achtergrondinformatie, is bij de heemkundekring*1, zolang de voorraad strekt, verkrijgbaar. Het boekje beschrijft onder meer de geschiedenis van Strijbeek, de vroegere en huidige Sint Hubertuskapel*2, de ‘tankval’ langs de Bergweg ter bescherming van Breda die de inwoners er in 1944 op last van de Duitsers moesten aanleggen*3, het Kamp Bisam, waar radarinstallaties voor de luchtverdediging stonden opgesteld*5, het Goudbergven*4, en de standerdmolen De Korenbloem in het dorp, die in 1835 is opgevolgd door de huidige gelijknamige molen te Ulvenhout*6. Een encyclopedie van Strijbeek in een notendop dus, en zeer de moeite waard om door te lezen en eens ‘in het echt’ te gaan bekijken!

*1 Zie voor nadere gegevens bij Ulvenhout.
*2 Zie verder bij Bezienswaardigheden.
*3 En waar thans geen spoor meer van te ontdekken is. Een bord ter plekke met de beschrijving van de geschiedenis van dit voor Strijbeek destijds ingrijpende object zou op zijn plaats zijn!
*4 Zie verder bij Natuur.
*5 En waarvan dankzij inspanningen van heemkundekring Paulus van Daesdonck nog een betonnen sokkel van een radarkoepel weer herkenbaar is gemaakt.
*6 Zie verder aldaar.

- Het grondgebied van Strijbeek grenst in het W aan de (Boven-)Mark. Aan de andere kant van de Mark ligt het grondgebied van buurdorp Galder. Vereniging Markdal duurzaam en vitaal is opgericht om van het Markdal ten zuiden van Breda een gebied te maken waarin ecologie, economie en samenleving in evenwicht zijn. Zij streven naar een levendig Markdal waar volop ruimte is voor natuur en water, waar men graag wandelt en fietst en waar tegelijkertijd een goede boterham kan worden verdiend. De komende jaren wordt het gebied heringericht aan de hand van een Uitvoeringsprogramma.

In december 2016 hebben Vereniging Markdal en Waterschap Brabantse Delta een nieuwe samenwerkingsovereenkomst ondertekend. Hiermee komt de realisatie van een natuurlijkere inrichting van het Markdal weer een stap dichterbij. De Mark wordt weer een vrijstromende beek, het water wordt schoner, er wordt meer dan 100 hectare natuur ingericht, de recreatieve infrastructuur met voet- en fietspaden verbetert en agrarische bedrijven kunnen milieuvriendelijker gaan werken.

Vereniging Markdal duurzaam en vitaal, Waterschap Brabantse Delta, gemeenten Alphen-Chaam en Breda, provincie Noord-Brabant, bewoners, grondeigenaren en andere betrokkenen werken op deze manier samen aan een voorkeursalternatief voor een nieuwe loop van de Mark. Deze nieuwe loop moet ruimte bieden aan de waterdoelen van Waterschap Brabantse Delta, de natuurdoelen van de provincie Noord-Brabant en de doelen van de bewoners, gebruikers en grondeigenaren.

- O van Strijbeek, aan de Goudbergseweg richting Chaam, ligt het (volgens (21)) Goudbergven (in (27) wordt het Patersmoer genoemd). (80) verklaart deze verwarring als volgt: “Ten zuiden van de Strijbeekse Heide ligt het mooiste ven van Brabant. Mooi, omdat het landschappelijk fraai is gelegen in het centrum van een bijzonder gave paraboolduin (ook wel sikkelduin genoemd, red.). Uniek, omdat het een echt veeneiland bezit en de ven- en heidevegetaties zo goed bewaard zijn gebleven. En aantrekkelijk, omdat het er stil is en er een mystieke sfeer hangt, doortrokken van folklore en geschiedenis.

Het al in 1958 door Staatsbosbeheer verworven reservaat wordt aangeduid met de naam ‘Goudberg’, hetgeen vanzelfsprekend slaat op het tot wel vijf tot zes meter boven het omringende landschap uitstekende hoefijzervormige stuifduin. Het toponiem ‘Patersmoer’ heeft waarschijnlijk betrekking op het ven zelf, wat afgaande op oude historische kaarten nooit als een echt ven werd beschouwd, maar als een venig, moerassig stuk woeste grond. In sommige geschriften wordt de naam Patersmoer overigens meer toegekend aan het heideterreintje met moerasvennetje dat tussen de Goudberg en de Strijbeekse Beek is gelegen.”

Het natuurreservaat Goudberg bestaat uit een ringveen (ven met veeneilandjes) waarin levend hoogveen voorkomt. De duin is begroeid met heide, eiken, berken en vliegdennen, waarin de geologische formaties nog ongestoord zijn. Door de toekenning van de status ‘staatsnatuurreservaat’ is voorkomen dat het ven tot cultuurgebied zou worden omgevormd. Het twintig hectare grote reservaat is toegankelijk via wandelpaden.

- De Strijbeekse Heide is een bos-, heide- en vennengebied NO van Strijbeek, 8 km ZO van Breda. Oppervlakte ca. 600 ha. Het gebied wordt beheerd door Staatsbosbeheer.

“Staatsbosbeheer wil het waterpeil verhogen door het onderhoud aan sloten en greppels stop te zetten. Er zijn zelfs schotjes voor de duikers geplaatst om het water zo lang mogelijk vast te houden. Rond de vennen worden de spontaan opgekomen bomen gekapt. Hierdoor zal de verdamping met ongeveer 100-200 millimeter per jaar afnemen.

Voor de amfibieën zijn op enkele plekken poelen uitgegraven. De poelen brengen meer eenheid in het vennengebied; zij vormen een essentiële schakel in de onderlinge uitwisseling van planten- en dierenleven. De poelen liggen maximaal 500 meter uit elkaar, een afstand die gelijk staat aan de actieradius van een kleine watersalamander. De kleine waterplassen trekken ook andere dieren aan, zoals libellen en andere insecten. Bovendien kunnen in het wild levende zoogdieren en vogels er water drinken.” (23)

Ook zijn stukken bos op de Strijbeekse Heide gekapt. Zodoende ontstaat er weer een open, hogergelegen heidegebied, dat grenst aan het iets oostelijker gelegen natte beekdal van de Chaamse Beek. Daardoor ontstaat er op termijn een prachtig, afwisselend natuurgebied met veel meer soorten planten en dieren” (809).

Alle aandacht gaat hier uit naar natuurgerichte recreatie; wandelaars, fietsers en ruiters die in alle rust willen genieten van de natuur. Voor deze recreanten zijn er verschillende routes; voor wandelaars is er een gemarkeerde wandelroute van 5 kilometer langs het Langven en Rondven. Fietsers kunnen gebruikmaken van het fietspad dat voor het grootste deel loopt over de Ericaweg en een onderdeel vormt van de gemarkeerde Baronieroute, een fietsroute met een totale lengte van 35 kilometer. Voor ruiters zijn er ruiterpaden, die ook toegankelijk zijn voor aangespannen wagens. Buiten de ruiterpaden is het paardrijden niet toegestaan” (23). Er zijn voorzieningen voor gehandicapten. Excursies over deze ‘grote stille heide’ worden georganiseerd door de Baroniegidsen. Tel. 076-5646649.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Strijbeek door Kees Wittenbols.

- Fotoreportage van Strijbeekse Heide door Kees Wittenbols uit Breda.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Galder en Strijbeek.

- Belangenvereniging: - In 2011 is Dorpsraad Galder en Strijbeek opgericht, die zich inzet voor behoud en bevorderen van de leefbaarheid in de dorpen. - Interview Dorpsraad Galder en Strijbeek.

Reactie toevoegen