Staphorst

Plaats
Dorp en gemeente
Staphorst
Salland
Overijssel

staphorst groeten uit 1961 [640x480].jpg

Staphorst Groeten uit 1961

Staphorst Groeten uit 1961

OV gemeente Staphorst in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Staphorst in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Staphorst in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Staphorst

Terug naar boven

Status

- Staphorst is een dorp en gemeente in de provincie Overijssel, in de streek Salland.

- De gemeente Staphorst omvat naast de gelijknamige hoofdplaats verder nog de dorpen IJhorst, Punthorst en Rouveen, en de buurtschappen De Leijen, De Lichtmis (deels), De Maat (deels), Halfweg, Hamingen, Lankhorst, Leenders (deels), Rollecate (grotendeels), Slingenberg (deels) en Westerhuizingerveld (deels). Dit zijn 4 dorpen en 10 buurtschappen in totaal.

- Wapen van de gemeente Staphorst.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Staphorst.

- Onder het dorp Staphorst vallen ook de buurtschappen De Leijen, Halfweg (grotendeels), Hamingen, Lankhorst, Leenders (deels) en Slingenberg (deels). In totaal zijn dit 6 buurtschappen.

Terug naar boven

Naam

In het dialect
Stappest, Stappers.

Oudere vermeldingen
1217 / 1263 / 1283 kopie Staphorst, 1402 Staphurst, 1539 Stapporst, 1665 Staphorst.

Naamsverklaring
Betekent het Middelnederlandse stap 'trede, kleine verhevenheid, vonder' en horst 'begroeide hoogte'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Staphorst ligt Z van Meppel en grenst in het W aan de A28.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Staphorst, kun je terecht bij de volgende instanties en site:

- Historische Vereniging Staphorst.

- Museum Staphorst is gevestigd in een van de traditionele boerderijen waardoor dit dorp bekend is geworden. In de museumboerderij krijgt de bezoeker aan de hand van specifieke voorwerpen, sieraden en kleding een uitgebreide uitleg over het leven, de tradities en de gebruiken van de plaatselijke bevolking. De museumboerderij bezit een uitgebreide collectie plaatselijke volkskunst, sieraden en streekdracht.

In het woongedeelte is het houtwerk nog voorzien van oorspronkelijke kleur ossenbloed met hierop de appelbloesemmotieven. De in het zand liggende plavuizen zijn gelegd in een patroon wat kenmerkend was voor de rijke boer. De wanden zijn betegeld met achttiende-eeuwse bijbelse voorstellingen en taferelen uit het boerenleven. De traditionele huwelijkscadeaus van de boer en boerin versieren de wanden evenals de bekende Staphorster vogelkooi welke rijkelijk is voorzien van oude Germaanse motieven.

Tot in 1995 zijn er op de weefgetouwen uit de zeventiende-eeuw nog rokken voor de streekdracht geweven. Deze getouwen, evenals de complete inventaris, staan als stille getuigen van voorgaande generaties als wachters in de weefkamer.

- Staphorst is o.a. bekend als het laatste dorp waar - tot 1998 - nog met melkbussen werd gewerkt. Zie daarvoor de videoreportage over de laatste 'melkbus-boeren' van Nederland in Staphorst.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Staphorst heeft als plaats 189 rijksmonumenten.

- Molen De Leijen.

- Haarmolen / Molen Agtersmid te Staphorst / Halfweg.

- Molen Museumboerderij Staphorst.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Stichting Wandel Organisatie Staphorst (S.W.O.S.) is in 2005 begonnen, met het organiseren van een Avondvierdaage, op verzoek van de gemeente, die dat een goede zaak vond om mensen te stimuleren tot meer bewegen. En dat is vandaag de dag nog altijd van belang. De S.W.O.S. heeft een trouwe schare vaste deelnemers. Daar zijn ze dankbaar voor en trots op. Jaarlijks organiseren ze naast de Avondvierdaagse in mei (waar je kunt kiezen uit de afstanden 5 en 10 km) ook nog de Reestdaltocht in maart en een wandeltocht in september. Bij beide evenementen kun je kiezen uit de afstanden 10, 20, 30 en 40 km.

- Triathlon (begin mei).

- De 4 Mijl van Staphorst (prestatieloop, eind augustus).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Een eeuw geleden waren elzensingels net zo typisch Nederlands als klompen. Nu behandelen we deze boompjes langs de sloot als erfgoed. Tot aan de ruilverkaveling was het gebied rond Staphorst / Rouveen bijkans overwoekerd met elzen. Nu moet flink worden geïnvesteerd om deze karakteristieke singels te onderhouden, herstellen en zelfs opnieuw aan te leggen. Een samenwerkingsverband van de provincie Overijssel, de gemeente Staphorst en netwerkbeheerder Tennet heeft anderhalf miljoen euro opgeleverd voor herstel van de elzen. In 2010 is hiermee bijna 50 kilometer aan elzensingels hersteld.

- Ook de van 2004 tot 2008 uitgevoerde groenprojecten 'Boeren planten bomen' en 'Bossies an de Diek' van de gemeente Staphorst zijn succesvol geweest. Met de twee projecten wilde de gemeente het dorp en het buitengebied weer voorzien van streekeigen boom- en struiksoorten of ouderwetse hoogstamfruitbomen. "Als gevolg van veranderingen in het gebruik van de erven is veel van de oorspronkelijke beplanting zoals fruitbomen en hagen verdwenen. Maar je ziet het steeds meer terugkomen", zegt gemeentelijk medewerker groenbeheer Suzan Brand. Veel inwoners van de 'Diek' maar ook van het buitengebied, hebben van de regeling gebruik gemaakt om met subsidie hun erf weer met streekeigen bomen en struiken te beplanten.

- Ieder jaar in maart geven wilde narcissen weer kleur aan veel tuinen in Staphorst en Rouveen. Deze gemeente is een van de weinige plekken in Nederland waar deze soort nog te vinden is. Net als de klederdracht en de karakteristieke boerderijen, hoort de wilde narcis hier bij het straatbeeld. Om te voorkomen dat deze soort uit de tuinen verdwijnt, heeft Landschap Overijssel samen met Natuurbeschermingsvereniging IJhorst-Staphorst e.o. en de gemeente in 2017 een Bollenbank opgericht. In de Bollenbank kunnen bollen, waar bij de herinrichting van tuinen geen plek meer voor is, tijdelijk worden opgeslagen om deze later op een andere geschikte locatie weer een plaats te geven. Zo wordt voorkomen dat bollen verloren gaan. Ook wordt binnen de bollenbank geëxperimenteerd met het vermeerderen van bollen en het opkweken van narcissen uit zaad. Zo kunnen bewoners met een daarvoor geschikte tuin de bollen een nieuwe plek geven en kan de soort aan de streek weer de prominente plek in het straatbeeld in gaan nemen. Iets waar ook de gemeente Staphorst zich sterk voor maakt, onder andere door bij het beheer van bermen, waar de wilde narcissen nog spaarzaam groeien, rekening te houden met de soort.

Van oorsprong groeide de wilde narcis in Overijssel in beekdalen en aan de randen van veengebieden. Omdat de mooie lichtgele bloemen al vroeg in het voorjaar bloeien, werd de plant in het verleden vaak uitgestoken om vervolgens in de tuin te worden aangeplant. Op de oorspronkelijke groeiplaatsen is de soort tegenwoordig verdwenen, maar in tuinen in de regio komt de wilde narcis nog voor. Ook in de tuinen staat de soort echter steeds meer onder druk. Door herinrichting en modernisering van tuinen en erven, en de opkomst van steeds meer gekweekte populairdere varianten, verdwijnt de wilde narcis uit steeds meer tuinen. De Bollenbank moet ervoor zorgen dat de soort voor de streek behouden blijft.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Staphorst (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Staphorst.

- Nieuws: - Neejs an De Diek is sinds 2014 de digitale krant betreffende de kernen in de gemeente Staphorst.

- Jongeren: - KOC Rouveen / Staphorst e.o. organiseert kalverkeuringen voor de jeugd in haar werkgebied.

- Sport: - Wieler Toerfiets Club (WTC) Staphorst-Rouveen is in 2005 opgericht uit de behoefte aan een vereniging waar je samen kunt fietsen, samen kunt trainen, informatie kunt krijgen en eventueel nóg beter kunt worden. De vereniging heeft ruim 260 leden en richt zich op alle fietsliefhebbers, van beginnende fietser tot gevorderde renner, van fietsers met een racefiets of met een mountainbike; iedereen is welkom voor een wekelijkse fietsronde en trainingen. Ook is er een ‘dikkebanden’ groep. Zowel op de weg als in het bos worden er verschillende groepen gemaakt wat betreft snelheid, zo is er altijd een groep die bij jouw tempo past. Naast het fietsen worden er door en voor leden diverse activiteiten georganiseerd. Denk hierbij aan het gezamenlijk deelnemen aan tochten in de regio, workshops, clinics, lezingen en nog veel meer.

- De in 1967 opgerichte Ponyclub De Vlugge Viervoeters (VVV) Rouveen e.o. heeft ca. 45 rijdende leden. De lessen worden gegeven in de manege van de Landelijke Rijvereniging in Staphorst.

- Ondernemen: - Ondernemersvereniging Staphorst - Rouveen (OSR) behartigt de belangen van ondernemers in de gemeente in de meest brede zin. Door het jaar heen houden ze regelmatig acties waarmee ze aankopen in de gemeente willen stimuleren. Nog belangrijker is dat ze een gezamenlijke stem hebben naar officiële instanties en gezamenlijk optreden naar buiten, als spreekbuis en vertegenwoordiging van de ondernemers.

- Zorg: - Zorgboerderij Pro Faktoor.

Reacties

(2)

Op deze site staan interessante verklaringen van plaatsnamen.
Ik mis dat bij de naam Staphorst. Kan dat toegevoegd worden?

Dat is inderdaad een van de nog af te maken klussen op de actielijst (dat hoofdstuk nog vullen bij alle plaatsen voor zover nog niet gebeurd). Ik heb deze zojuist toegevoegd.

Reactie toevoegen