Sondel

Plaats
Dorp
De Fryske Marren
Gaasterland
Fryslân

Sondel-MSD-20110222-227250.jpg

Sondel, Gaasterân-Sleat

Sondel, Gaasterân-Sleat

Sondel-MSD-20110222-227260.jpg

Sondel, Gaasterlân-Sleat, de Nederlands Hervormde kerk

Sondel, Gaasterlân-Sleat, de Nederlands Hervormde kerk

Sondel-MSD-20110222-227282.jpg

Sondel, Gaasterlân-Sleat, boerderij met de wapenstenen van Beuckenswijk

Sondel, Gaasterlân-Sleat, boerderij met de wapenstenen van Beuckenswijk

Sondel-MSD-20110222-227285.jpg

Sondel, Gaasterlân-Sleat

Sondel, Gaasterlân-Sleat

Sondel

Terug naar boven

Status

- Sondel is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente De Fryske Marren. T/m 1983 gemeente Gaasterland. In 1984 over naar gemeente Gaasterlân-Sleat, in 2014 over naar gemeente De Fryske Marren.

- Onder het dorp Sondel valt ook de buurtschap Delburen. Onder dit dorp viel oorspronkelijk ook de gehele buurtschap Tacozijl. Door een grenscorrectie in 1944 valt deze nu grotendeels onder Lemmer.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1482 kopie Sindelra, 1503 Syndel, 1505 Sindell, 1514 kopie Sendera land, 1529 Sondel.

Naamsverklaring
Wordt door sommigen opgevat als een lo-naam, waarin sind, ontstaan uit sende*, ontstaan uit sandja, een afleiding is van sand 'zand', met als betekenis 'bos op een zanderige plaats'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Sondel ligt ZW van Balk, NW van Lemmer en grenst, via het buitengebied, in het Z aan het IJsselmeer.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Sondel 34 huizen met 239 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 180 huizen met ca. 450 inwoners.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De Toekomstvisie Sondel verwoordt de door de dorpelingen wenselijk geachte ontwikkelingen voor het dorp in de komende jaren.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Sondel heeft 5 rijksmonumenten.

- De Hervormde (PKN) kerk Us Haven (Beuckenswijkstraat 2) uit 1870 is in 2013 gerenoveerd. Bijzonder is dat de kerktoren wegens rot houtwerk in 1956 2 meter is verlaagd, en dat door de renovatie van 2013 de toren weer in oude staat is teruggebracht, waardoor de toren sindsdien weer als voorheen vanaf Urk te zien is.

- In Sondel stond ooit het slot Beuckenswijk. Tegenwoordig is dit een boerderij met twee grote wapenstenen (Beuckenswijkstraat 11).

- Gevelstenen in Sondel.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Z van Sondel ligt natuurgebied De Sondeler Leien, NW van het dorp ligt het loofbos de Bremerwildernis.

- In mei 2014 is achter het dorpshuis een nieuw speelterrein gerealiseerd. Dit is mogelijk gemaakt dankzij bijdragen van de provincie Fryslân, de gemeente, Stichting Dorpshuis Sondel, Dorpsbelangen, en in het bijzonder de vele vrijwilligers. Gedeputeerde Jannewietske de Vries heeft het speelterrein in mei 2014 feestelijk geopend.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Sondel.

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Bining in Sondel is gerealiseerd in 2012.

- Onderwijs en kinderopvang: - De naam van Basisschool Op ‘e Terp in Sondel staat symbool voor dat de school een veilige plaats wil zijn voor de leerlingen. Een plaats waar zij zich thuis voelen en waar zij het beste uit zichzelf kunnen halen. Het is een echte dorpsschool, waar enthousiaste en betrokken leerkrachten zich inzetten voor een goede sfeer. Ze vinden het niet alleen belangrijk dat je kind veel leert, ze besteden ook veel aandacht aan de omgang met elkaar. Elkaar respecteren en accepteren zoals hij of zij is. Ze streven ernaar dat je kind na 8 jaar een zo breed mogelijke ontwikkeling heeft doorgemaakt. Ze richten zich daarom op de totale ontwikkeling van het kind; hoofd, hart en handen. Alleen dan kan het kind zich ontwikkelen tot een zelfstandige volwassene die vol vertrouwen de wijde wereld in stapt. - Peuterspeelzaal Hummelterp.

- Agrarisch: - Sierd Deinum en Joke Ensing van de Graasboerderij uit Sondel hebben hier hun boerenbedrijf sinds 1987. Ze besloten niet mee te doen aan de 'race' naar almaar groter groeien, en vonden dat het met hun ca. 100 koeien wel groot genoeg is. Sinds 2001 zijn ze omgeschakeld naar een biologische bedrijfsvoering, en in 2014 zijn ze 'doorgegroeid' naar biologisch-dynamisch, in welk kader ze het Demeter-keurmerk hebben behaald. Na een aantal jaren van biologisch boeren, grazen de koeien nu met een beweidingsysteem, waardoor de koeien jaarlijks ongeveer 8 maanden buiten zijn.

Hoe zorgt Sierd het jaar rond voor een maximale hoeveelheid gras in het voer voor de koe, zodat het bijvoeren - bijvoorbeeld met luzernebrokken - beperkt kan blijven?: 1) Stripbegrazing: stel steeds een nieuwe strook gras ter beschikking. Tot wel vijf keer per dag wordt de draad verzet. De koeien grazen het gras dan met elkaar snel en kort af. De ‘achterdraad’ zorgt ervoor dat de koeien niet terug op het reeds afgegraasde stuk kunnen. De hergroei kan meteen beginnen. 2) Gevarieerd gras: door bij het maaien of beweiden strips over te slaan, kunnen grassen tot bloei en zaadvorming komen. Zo zorg je voor natuurlijke herinzaai van grassen - 'zelfzaaiend grasland' noemt Sierd dat - en kruiden die bij de grond en bedrijfsvoering passen. 3) Lang gras: doorgegroeid gras heeft qua voedingswaarde een gevarieerdere samenstelling dan kort gras. Door de langere groeitijd krijgen ook de wortels de kans sterk te worden. Dat is goed voor de hergroei en voor de draagkracht van de zode. 4) Kalven in het voorjaar: als de koe net melk begint te geven is de behoefte aan (eiwit)rijk voer het hoogst. Dat valt dan samen met de uitbundige grasgroei in het voorjaar. 5) Lang buiten: door de koeien het gras kort af te laten grazen, krijg je veel licht op de bodem. Dat zorgt voor een sterke uitstoeling van het gras. Daardoor krijg je een stevige, dichte zode. De koeien kunnen dan tot laat in het najaar buiten blijven zonder het weiland stuk te trappen.

Joke verwerkt rauwe melk tot yoghurt en kefir voor in de boerderijwinkel. Bijzonder is dat de ca. 150 kippen in een verplaatsbare ren voor eieren zorgen. De wagen wordt om de drie dagen verplaatst. Bijkomend voordeel is dat ze met hun poten de koeienmest gelijkmatig over het weiland verspreiden. Ze worden tegen vossen en buizerds beschermd door twee Pyrenese berghonden, die al als pup bij de kippen in de ren zijn gezet, het eerste jaar met een muilkorf. Bijzonder is ook hun ‘openlucht-potstal’. De omschakeling naar biologisch-dynamisch daagde Sierd uit om meer met vaste mest te gaan doen - hij had voorheen vooral drijfmest uit hun ligboxenstal - door de koeien een deel van de dag buiten op het erf op stro te laten lopen. Met schrikdraad heeft hij een deel van het erf afgezet en met stro bestrooid. (bronnen en voor nadere informatie zie de reportage met Sierd en Joke in agro-vakblad Veldpost, 2001, t.g.v. hun kennelijke verkiezing tot Boer en Boerin van het Noorden 2001, en de reportage met o.a. Sierd en Joke n.a.v. hun omschakeling naar biologisch, in tijdschrift Dynamisch Perspectief van de BD-Vereniging, 2014)

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Sondel.

Reactie toevoegen