Someren-Eind

Plaats
Dorp
Someren
Zuidoost-Brabant Peelland
Noord-Brabant

someren-eind_sint_lambertuskapel_kopie.jpg

In Someren-Eind is in 1995 de Sint Lambertuskapel gebouwd. Op zich al bijzonder in deze tijden van ontkerkelijking. Nog bijzonderder is dat de kapel geheel uit tweedehands - maar heel bijzondere - materialen is opgebouwd. Zie kopje Bezienswaardigheden.

In Someren-Eind is in 1995 de Sint Lambertuskapel gebouwd. Op zich al bijzonder in deze tijden van ontkerkelijking. Nog bijzonderder is dat de kapel geheel uit tweedehands - maar heel bijzondere - materialen is opgebouwd. Zie kopje Bezienswaardigheden.

someren-eind_einderplein_2014_kopie.jpg

Someren-Eind, het Einderplein is na de afbraak van de RK kerk in 2013 heringericht. Op de achtergrond de gehandhaafde kerktoren, rechts het voormalige klooster Huize St. Antonius, herbestemd tot woonhuizen.

Someren-Eind, het Einderplein is na de afbraak van de RK kerk in 2013 heringericht. Op de achtergrond de gehandhaafde kerktoren, rechts het voormalige klooster Huize St. Antonius, herbestemd tot woonhuizen.

someren-eind_carnavalsvereniging_de_plattevonder.jpg

Het is een prachtig verhaal over hoe het carnaval en de carnavalsvereniging in Someren-Eind tot stand zijn gekomen. Dat verhaal kun je vinden onder het kopje Jaarlijkse evenementen.

Het is een prachtig verhaal over hoe het carnaval en de carnavalsvereniging in Someren-Eind tot stand zijn gekomen. Dat verhaal kun je vinden onder het kopje Jaarlijkse evenementen.

someren-eind_koningsfestival.jpg

Een feestje bouwen kunnen ze wel in Someren-Eind. Niet alleen met carnaval, maar bijv. ook met het Koningsfestival op en rond Koningsdag, met sport, spel en diverse live bands.

Een feestje bouwen kunnen ze wel in Someren-Eind. Niet alleen met carnaval, maar bijv. ook met het Koningsfestival op en rond Koningsdag, met sport, spel en diverse live bands.

someren-eind_einder_muzikanten_kopie.jpg

En muzikaal zijn ze ook in Someren-Eind. Er zijn diverse muziekgezelschappen. D'Einder Muzikanten is er daar een van.

En muzikaal zijn ze ook in Someren-Eind. Er zijn diverse muziekgezelschappen. D'Einder Muzikanten is er daar een van.

someren-eind_gilde_sint_lambertus.jpg

Ook het Gilde Sint Lambertus in Someren-Eind - dat al in 1895 is opgericht en nog altijd alive and kicking is - heeft een bijzondere ontstaansgeschiedenis, waarover je kunt lezen onder het kopje Links.

Ook het Gilde Sint Lambertus in Someren-Eind - dat al in 1895 is opgericht en nog altijd alive and kicking is - heeft een bijzondere ontstaansgeschiedenis, waarover je kunt lezen onder het kopje Links.

Someren-Eind

Terug naar boven

Status

- Someren-Eind is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio Zuidoost-Brabant, en daarbinnen in de streek Peelland, gemeente Someren.

- Het dorp Someren-Eind heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Someren.

- Onder het dorp Someren-Eind vallen ook de buurtschappen Sluis 13 (deels) en Vlas (grotendeels).

Terug naar boven

Naam

In het Brabants
Zummere-End of kortweg d'End.

Oudere vermeldingen
Eynde-Schoot, 1840(1) Emdeschot, 1865 Eind. Op de kaart van 1906 is er nog sprake van 2 nederzettingen, ieder met een eigen naam, resp. Het Eind en Nieuwe Parochie. Later krijgen deze kernen gezamenlijk de naam Someren-Eind.

Naamsverklaring
Samenstelling van het vooral in Brabant frequent voorkomende toponiem eind 'eind, uiteinde, laatste stuk van iets' (zie ook Eind gem. Bergeijk) en dus: het bij Someren gelegen Eind.(2)

Terug naar boven

Ligging

Someren-Eind ligt ZO van Someren en grenst in het O aan de N266 (Lierop-Nederweert) en de daarlangs lopende Zuid-Willemsvaart.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft het dorp (althans wat in de Volkstelling van dat jaar Emdeschot wordt genoemd, wat o.i. synoniem is met het huidige Someren-Eind) 202 huizen met 1.464 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.500 huizen met ca. 3.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Halverwege de 19e eeuw bestond Someren uit een aaneenschakeling van gehuchten en kleine bebouwingsconcentraties. In deze periode bevond zich in het gebied een groot akkercomplex, omsloten door de beekdalen van de Aa en de Kleine Aa, met daarin verspreid nederzettingen. Er was sprake van een zogenaamd kransakkerdorp, bestaande uit een krans van nederzettingen met elk hun eigen akkers. In het begin van de 20e eeuw was dit beeld al niet meer herkenbaar. Vanaf Someren-Dorp (de omgeving van het huidige Wilhelminaplein) liepen er in deze periode linten naar de Schans / de Kievit, en van daaruit naar de ophaalbrug over de Zuid-Willemsvaart. Dit lint, waarvan de huidige Boerenkamplaan en Brugstraat deel uitmaken, was aan weerszijden voorzien van lintbebouwing. Ten zuiden van het lint, ter plaatse van het huidige Someren-Eind, was aan het eind van de 19e eeuw sprake van verspreide bebouwing langs een aantal wegen.

Rond 1900 is er sprake van een begin van buurtschapsvorming in het uiterste zuiden van het akkercomplex. De topografische kaart van 1906 laat zien dat er in de ‘Nieuwe Parochie’ een school, kerk en begraafplaats aanwezig zijn. Er is een kleinschalige en verspreide bebouwingsontwikkeling op de uiterste grens van het akkerbouwgebied, daar waar de akkers overgaan in de heidevelden van de Somerense Heide.

Hoofdassen binnen deze buurtschap waren de Boerenkamplaan / Sluisstraat en de Nieuwendijk. Deze laatste weg was een nieuwe ontsluitings- en ontginningsweg in zuid-westelijke richting, waar enkele boerenhoven aan waren gesitueerd. Een tweede ontsluitings-/ontginningsas, in zuidelijke richting, werd gevormd door de Goord Verbernedijk. Langs deze weg werd de ontginning van de zuidelijke (natte) gronden richting Diepenhoek en Groote Heide begonnen.

In de periode tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog begon de grootschalige ontginning van de heidegebieden. De Nieuwe Parochie was de nederzetting van waaruit (via de Nieuwendijk) het zuidwestelijk gelegen gebied werd ontgonnen (= het huidige dorp Someren-Heide). In deze periode is ook de naam van de nederzetting veranderd: van Nieuwe Parochie in Someren-Eind, afkomstig van de naam van het noordelijk gelegen lint. Uitbreiding van bebouwing in de kern vond voornamelijk plaats langs de bestaande wegen, in het ruime verkavelingspatroon. Na de Tweede Wereldoorlog werd de kern geleidelijk uitgebreid tot de huidige omvang. Ruimtelijk gezien is er voornamelijk sprake van inbreiding tussen de bestaande wegen met verspreid liggende bebouwing. De oorspronkelijke hoofdwegen (Boerenkamplaan, Brugstraat, Sluisstraat en Nieuwendijk) zijn behouden gebleven als de voornaamste structuurlijnen van het dorp. In de loop van de 20e eeuw is het stratenpatroon in de kern verder verdicht. Alleen in het centrale middendeel, rond de kerk en de pastorie aan de Nieuwendijk, zijn nog grotere open terreinen aanwezig. (bron: Bestemmingsplan)

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Van 2005 tot eind 2019 is het aantal leerlingen van de basisschool in het dorp bijna gehalveerd: van 331 naar 174. Percentueel de hoogste daling van alle kerkdorpen. Gemeenteraadslid Bart de Groot stelde dat de gemeente moet zorgen voor voldoende woningen en bouwgronden voor jonge mensen in 't Eind. "Anders gaat Someren-Eind langzaam maar zeker een 'slaapdorp' worden." De wethouders stelden tijdens een informatieavond in het dorp in november 2019 echter dat er op korte termijn geen starterswoningen komen. De bouw van woningen in het plan St. Anthoniushof start in het voorjaar van 2020, maar daar zijn geen starterswoningen gepland. Op de eerste starterswoningen, die gebouwd worden in het nieuwe plan 'De Goede Vaart’, zal toch nog enkele jaren gewacht moeten worden. Een lagere grondprijs voor starters komt er ook niet. En er is overwogen om de grondprijzen in de kerkdorpen niet te verhogen, maar de gemeenteraad koos ervoor om de prijzen in de hele gemeente Someren gelijk te houden.

- Bestemmingsplan Someren-Eind.

- Virtuele rondleiding nieuwbouw aan de Esdoornstraat.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Someren-Eind heeft 11 gemeentelijke monumenten.

- Someren-Eind wordt in 1878 een zelfstandige parochie en krijgt in dat jaar de RK Lambertuskerk. De kerk, die al na enkele decennia veel te klein is geworen, wordt pas in 1957 opgevolgd door een de nieuwe grotere kerk O.L. Vrouw ten Hemelopneming (Nieuwendijk 36), die in 2013 is afgebroken in verband met de fusies van de RK parochies in de gemeenten Someren en Asten tot de nieuwe Franciscusparochie. Alleen de toren op het Torenplein, die los stond van de kerk, is gehandhaafd.

- De thans voormalige Pastorie op Nieuwendijk 37 is in 1931 gebouwd, onder architectuur van F.J. Vervest uit Eindhoven. Het pand is gebouwd in de vorm van een villa met siertuin rondom, deels afgesloten door een bakstenen muur en deels met een ligusterhaag. Grote siertuin achter met in het midden een grote rode beuk. Kenmerkend zijn de monumentale dubbele rondboogdeur met glas-in-lood omlijsting en het siermetselwerk onder een halfronde betonnen luifel. Verder een hardstenen brievenbus, een rechthoekige erker met gekoppelde vensters, glas-in-lood bovenlichten en geglazuurde onderdorpels, een driedubbel gekoppeld venster met dito bovenlichten, die op de eerste verdieping worden herhaald. In de topgevel bevinden zich twee kleine zolderlichten en een daklijst van siermetselwerk. Het pand is een gemeentelijk monument.

Het pand is in 2019 verkocht aan Stichting Pastorie Someren-Eind. Deze stichting bestaat uit ruim 100 burgers die geld hebben gestort om de aankoop mogelijk te maken. Het bestuur heeft besloten te streven naar een Herbergmodel, waarin diverse functies kunnen worden ondergebracht. Hierbij wordt gedacht aan overnachten, (flex)werkplekken, horeca, toerisme, terrasfunctie, recreatie, educatie, zorg in de vorm van dagbesteding en activiteiten in de grote tuin. In oktober 2019 is gestart met het onderdeel groepsaccommodatie. In de tussentijd wordt gezocht naar iemand die de herberg verder vorm wil geven.

- Het voormalige klooster Huize St. Antonius (Nieuwendijk 30) is verbouwd tot een complex woonhuizen.

- In 1995 bouwt het Sint Lambertusgilde t.g.v. haar 100-jarig bestaan de Lambertuskapel (Brugstraat), met tweedehands onderdelen maar daarom niet minder interessant (voor nadere informatie zie de link). In 1998 is een bronzen beeld van een vendelzwaaier voor de kapel geplaatst.

- In 1950 is de Sint Jozekapel (Boerenkamplaan) gebouwd uit dankbaarheid voor een genezen kind.

- Een monumentje aan de Nieuwendijk, voorstellende een kruiwagen met turf, herinnert aan de activiteiten van de vroegere Peelwerkers.

- Op het Torenplein een in 1989 geplaatst monument t.g.v. het 33-jarig bestaan van carnavalsvereniging De Plattevonder.

- Aan de Kanaaldijk-Zuid een oorlogsmonument ter herdenking van de burgemeesters van Someren en Asten die hier op 15 augustus 1944 omkwamen als slachtoffers van het verzet.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. Carnavalsvereniging De Plattevonder. Op de site van de carnavalsvereniging staat een prachtig verhaal over het ontstaan van het carnaval en de carnavalsvereniging in Someren-Eind. Wij vatten dat hier samen: De oude kerk uit 1878, gebouwd voor 120 zitplaatsen, is reeds na enkele decennia al veel te klein geworden en daarom worden er vóór de Eerste Wereldoorlog al plannen gemaakt voor een nieuwe. Pas in 1956 is het zover dat met de bouw gestart kan worden. Helaas is er geen geld om bij de kerk een toren te bouwen. Heel de parochie komt dan in opstand, want een kerk zonder toren, dat kan toch niet! Die toren moet er kost wat kost komen. Er wordt een torenfonds opgericht, maar dat schiet niet erg op...

Daarom wordt in 1956 carnavalsvereniging De Plattevonder opgericht, met als doel de eventuele geldelijke winst voor de helft beschikbaar te stellen aan het Torenfonds. Door deze garantie kan de toren worden gebouwd en uiteindelijk ook worden gefinancierd. Om de betrokkenheid van de mensen met de toren tot uitdrukking te brengen, krijgen de inwoners de naam Rotten en Rottinnen, afgeleid van de afkorting R.O.T. = Red Onze Toren. Op deze vergadering wordt tevens besloten om een optocht te houden en wordt de parochie ingedeeld in buurten en buurtschappen, die tot op de dag van vandaag nog steeds bestaan en een heilzame uitwerking hebben gehad, niet alleen voor de Carnaval maar voor heel de parochie.

De eerste Carnavalsviering wordt een enorm succes. In drie dagen tijd komen er zo'n 5000 betalende bezoekers in d'n Haspel (de volksmond-naam voor de voormalige garenfabriek die eigenhandig was verbouwd tot feestzaal), die daar allemaal een entree van f.1,- voor betalen. Dat komt omdat er in die tijd in de omgeving nog nergens officieel Carnaval werd gevierd. Van heinde en verre komt men naar Someren-Eind, ondanks het feit dat de pastoor van Someren-Dorp op Carnavalszondag in de Hoogmis zijn onderdanen laat bidden voor die afvallige ketters in -Eind...

- Koningsfestival (Koningsdag). - Beschrijving Koningsfestival 2017.

- Muziekfeesten (Pinksterweekend).

- Zum Schluss Outdoor (1e weekend van de bouwvak), is hét festival om je vakantie mee te beginnen!

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Speeltuin Prinses Irene met dierenparkje is in 1959 gestart en in 2009 heringericht zodat zij weer geheel aan de eisen des tijds voldoet. Het is een mooie, ruime (5.000 m2) en veilige speeltuin met 28 toestellen, die geheel door vrijwilligers draaiende wordt gehouden. Niet alleen inwoners van Someren-Eind maar ook toeristen met hun kinderen zijn van harte welkom voor een dagje uit. De prijzen van toegang en consumpties zijn bescheiden.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's, ansichtkaarten e.d. van Someren-Eind op Facebook.

- Film van 1 u. 20 min. over Someren-Eind anno 1957, waarbij je o.a. de kerk en toren gebouwd ziet worden!

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Someren-Eind (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Someren-Eind.

- Nieuws: - Nieuws m.b.t. Someren-Eind op de site van lokale omroep SIRIS. - Nieuws m.b.t. het dorp op de site van weekblad 't Contact. - "Samen ‘t Eind is het gratis dorpsblad voor Someren-Eind. Het blad heeft een oplage van 1430 stuks en wordt 11x per jaar gemaakt en door vrijwilligers verspreid. Wij bedanken al onze adverteerders en vrijwilligers waardoor het blad gratis gemaakt en verspreid kan worden."

- Buurtverenigingen: - Someren-Eind heeft een 10-tal buurtverenigingen.

- MFA: - Dankzij de afbraak van de kerk in 2013 is in 2014 op het Einderplein de nieuwe multifunctionele accommodatie (MFA) De Einder gebouwd kunnen worden in plaats van het oude gemeenschapshuis - dat aan de kerk vast was gebouwd - op te knappen. Het nieuwe pand voldoet weer geheel aan de eisen des tijds en wordt door vele verenigingen e.a. instanties uit het dorp gebruikt.

- Onderwijs / kinderopvang / jeugd: - Basisschool De Vonder. - Kinderdagverblijf ZieZo. - Kinderopvang Farmkids. - Peuteropvang Tuimel In. - Jongerencentrum KomOkUs. - Scouting Titus Brandsma.

- Muziek: - Muziekvereniging Juliana. - D'Einder Muzikanten. - Big Fun Band. - Zanggroep Timeless.

- Sport: - Voetbalvereniging SSE. - Paardensportvereniging Someren-Eind. - Nu het Eind in 1878 een zelfstandige parochie was geworden diende er eigenlijk ook wel een fanfare te komen. De winst van de door de dorpelingen opgerichte 'clubwinkel' zou worden aangewend voor de oprichting van de fanfare. Echter die winst bleek na een aantal jaren niet toereikend voor de oprichting van een fanfare. Men besluit dan maar een 'schut' op te richten. Op 26 september 1895, tijdens de lokale Kermis, wordt Schutterij Wilhelmina - Gilde Sint Lambertus opgericht. - Tennisvereniging.

- Zorg: - In 2015 heeft zorginstelling Zorgboog in het centrum van Someren-Eind 3 groepswoningen voor ouderen gerealiseerd.

- Politiek: - Het dorp heeft net als buurdorp Someren-Heide zijn eigen lokale politieke partij: de in 1962 opgerichte Gemeenschapslijst Someren-Eind.

Reactie toevoegen