Soestduinen

Plaats
Buurtschap
Soest
Eemland Utrechtse Heuvelrug
Utrecht

Soest Soestduinen wit bord HF [640x480].jpg

Soestduinen (buurtschap van Soest) heeft sinds medio 2009 komborden Soest met een wit onderbord Soestduinen, ten teken dat het een buurtschap is van de formele woonplaats Soest.

Soestduinen (buurtschap van Soest) heeft sinds medio 2009 komborden Soest met een wit onderbord Soestduinen, ten teken dat het een buurtschap is van de formele woonplaats Soest.

Soestduinen-Lange-Duinen-MSD-20100407-195037.jpg

Soestduinen, de Lange Duinen, aardkundig monument

Soestduinen, de Lange Duinen, aardkundig monument

soestduinen_de_paltz_landhuis_kopie.jpg

Soestduinen, het landhuis van landgoed De Paltz

Soestduinen, het landhuis van landgoed De Paltz

soestduinen_de_paltz_huis_kopie.jpg

Soestduinen, nog een fraai optrekje op landgoed De Paltz

Soestduinen, nog een fraai optrekje op landgoed De Paltz

Soestduinen

Terug naar boven

Status

- Soestduinen is een buurtschap in de provincie Utrecht, in de streken Eemland en Utrechtse Heuvelrug, gemeente Soest.

- De buurtschap Soestduinen valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Soest.

- Tot medio 2009 heeft de buurtschap blauwe plaatsnaamborden (komborden) met haar plaatsnaam erop gehad. Sinds die tijd heeft het komborden met de naam Soest, met eronder een wit bord met de naam Soestduinen. Dat geeft inderdaad beter weer dat men in de formele woonplaats Soest woont, en daarbinnen in de buurtschap Soestduinen.

Terug naar boven

Ligging

Soestduinen ligt Z van Soest, N van Soesterberg.

Terug naar boven

Statistische gegevens

De buurtschap Soestduinen omvat ca. 50 huizen met ca. 125 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Soestduinen heeft 1 rijksmonument, zijnde het Pompstation uit 1902 met bijbehorende kolenloods en economiser* (Van Weerden Poelmanweg 2). Het pompstation is in 1902 in opdracht van de Utrechtse Waterleiding-Maatschappij gebouwd ter vervanging van een ouder pompstation uit 1882. Het terrein waarop het pompstation gebouwd is, moet daartoe eerst worden afgegraven om dichter bij het grondwater te komen. Dit is nodig omdat de pompen uit die tijd nog niet over het vermogen beschikken om het water onder een bepaalde diepte naar boven te pompen. De nieuwe behuizing van 1902 moet onderkomen bieden aan een krachtiger stoommachine om aan de steeds groter wordende vraag naar leidingwater te kunnen voldoen. Deze nieuwe stoommachine is in staat om 1000 m3 water per uur naar boven pompen.
* Een economiser was een installatie die stoom hergebruikte voor het opwarmen van het water in de stoomketels.

Pompstation Soestduinen voorzag o.a. de stad Utrecht van drinkwater. Het drinkwater werd vanuit Soestduinen door een leidingstelsel over een afstand van ongeveer 15 km naar Utrecht getransporteerd. Het verval van ca. 50 meter was in de beginjaren samen met een stoomaangedreven pompstation genoeg om voldoende waterdruk op de waterleiding te houden. Het aantal watergebruikers steeg echter snel. Om de druk in het waterleidingnet constant te houden, wordt uiteindelijk in 1896 besloten om de eerste Utrechtse watertoren te bouwen (aan de Lauwershof).

Het pompstation is eind jaren zestig buiten bedrijf gesteld. Na jarenlange relatieve leegstand is eind jaren tachtig besloten het station te restaureren en de naoorlogse uitbreidingen te slopen. De schoorsteen naast het ketelhuis was begin jaren tachtig al gesloopt. Ten behoeve van een museale functie als waterleidingmuseum is het interieur nauwgezet gerestaureerd. De machinehal heeft een museale opstelling gekregen. De opgestelde collectie bestaat uit een aantal pompmachines, waaronder een dieselmachine die nog in werking kan worden gesteld. Tegen de achtergevel van de uitbreiding uit 1923 is een nieuwe vleugel aangebouwd ten behoeve van een regiokantoor. Het voormalige pompgebouw, waar oorspronkelijk een dieselpomp in stond, fungeert thans als hoofdentree. Het Waterleidingsmuseum was t/m 2010 gevestigd in de in de vorige alinea vermelde Utrechtse watertoren. De collectie is daarna overgenomen door en geïntegreerd in het Watermuseum in Arnhem. Wij vermoeden dat Pompstation Soestduinen een dependance was van het Waterleidingmuseum en dat het Pompstation sinds de sluiting van het Waterleidingmuseum ook niet meer te bezichtigen is. (is er iemand die hier meer van weet?, red.)

Pompstation Soestduinen is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde als typologisch goed voorbeeld van een utiliteitsgebouw uit het begin van de 20e eeuw, dat deel uitmaakt van de ontwikkeling van de drinkwatervoorziening in Nederland. Het gebouw is een zeldzaam en relatief gaaf voorbeeld van een pompgebouw met neorenaissance detailleringen uit het begin van de 20e eeuw, waarvan tevens de hoofdindeling en diverse interieuronderdelen bewaard zijn gebleven. Het object is beeldbepalend gelegen aan een open gazon en als zodanig markant gesitueerd.

Grondwaterwinning Soestduinen als zodanig is nog altijd in functie en is de oudste winning van drinkwaterbedrijf Vitens. De winning is gelegen tussen Soestduinen en Soest, voornamelijk binnen de gemeente Soest. De winning ligt op de flank van de Utrechtse Heuvelrug in een bosrijk gebied (EHS) en deels in stedelijk gebied. De maaiveldhoogte in het intrekgebied is +3 tot +40 m NAP. De winning is in 1881-1883 aangelegd ten behoeve van de drinkwatervoorziening van de
stad Utrecht. Het wingebied van de winning ligt in een uitgegraven laagte waar in het verleden het grondwater in vijvers aan de oppervlakte kwam van waaruit het uit de heuvel werd opgepompt. Van daaruit kon het water onder vrij verval naar de stad Utrecht stromen. Momenteel wordt het water uit de grond opgepompt. De vijvers zijn nog wel aanwezig.

De winning Soestduinen is een freatische, aerobe winning. Het grondwater wordt onttrokken uit het freatische pakket op een diepte van -7 tot -57 meter NAP (1e  watervoerende pakket). Van het onttrokken grondwater wordt drinkwater gemaakt met slechts één zuiveringsstap, namelijk intensieve beluchting (torenbeluchting). De beluchting is met name gericht op het verwijderen van sporen gechloreerde koolwaterstoffen (VOCl) en het toevoegen van zuurstof. Waterwinning Soestduinen is gebouwd in 1883 en heeft momenteel een vergunningscapaciteit van 9 miljoen m3/jaar sinds 1998. Er is ook vergunning verleend voor infiltratie van 10 miljoen m3/jaar en onttrekking van 19 miljoen m3/jaar; echter de infiltratievoorziening is nooit uitgevoerd. De winning is zeer belangrijk; een groot gebied is voor de drinkwatervoorziening afhankelijk van dit pompstation. Het voorzieningsgebied van de winning Soestduinen is behalve de omgeving van Soest ook Utrecht-stad. Rondom Utrecht ligt de zogeheten ‘ringleiding’ waar diverse winningen in eindigen. Leidingwater in Bilthoven, De Bilt en Utrecht Noord zal daarom ook water uit pompstation Soestduinen bevatten.

In 2010 is in het Nationaal Wateroverleg (NWO) afgesproken om vóór 2015 voor alle winningen voor de openbare drinkwatervoorziening zogeheten ‘gebiedsdossiers’ op te stellen. In deze gebiedsdossiers wordt informatie over de winning beschreven en worden de risico's voor de grondwaterkwaliteit op een overzichtelijke manier in beeld gebracht. Op basis van het dossier worden maatregelen opgesteld om de kwaliteit van het grondwater te beschermen, zodat kan worden voldaan aan de eisen voortkomend uit de Kaderrichtlijn Water (KRW). In 2012 is ook voor Waterwinning Soestduinen een gebiedsdossier opgesteld.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Landgoed De Paltz ligt tussen Soestduinen en Soesterberg. Het is een prachtig landgoed, dat in 1876 werd ontworpen door de landschapsarchitecten Copijn en Springer. Op het circa 80 hectare tellende terrein, met beukenlanen, zichtassen en waterpartijen, verrezen een statige villa, een koetshuis en een herderswoning. De gronden van landgoed De Paltz zijn in 2011 overgedragen van de provincie Utrecht aan Het Utrechts Landschap. De op het landgoed aanwezige gebouwen blijven in eigendom van de provincie tot het moment dat Het Utrechts Landschap hier een koper voor gevonden heeft. "De Paltz heeft een veelzijdige betekenis; behouden van natuur, zorgen voor een goede verbinding van natuurgebieden en mensen laten genieten van zowel de natuur als de geschiedenis ervan. Dat is de waarde van dit landgoed. Het Utrechts Landschap kan hiervoor zorgen", aldus gedeputeerde Bart Krol bij de overdracht van het landgoed.

De particulieren die in de loop der jaren eigenaar zijn geweest, hebben allen hun signatuur nagelaten. Dit maakt van De Paltz een afwisselend landgoed met verrassende details. Het landgoed ligt in het hart van de Heuvelrug en heeft een grote natuurwaarde. Landgoed De Paltz draagt bij aan de groene verbinding binnen het programma Hart van de Heuvelrug en vormt een aaneengesloten gebied met de voormalige Vliegbasis Soesterberg. Het landgoed is sinds 2014 opengesteld voor publiek. Er loopt een gemarkeerde wandelroute van 3,4 km. Regelmatig vinden er rondleidingen met een gids plaats. De lanenstructuur op De Paltz is in 2013 hersteld.

Reactie toevoegen