Sneek

Plaats
Stad en gemeente
Súdwest-Fryslân
Fryslân

sneek_collage.jpg

Sneek, collage van stadsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Sneek, collage van stadsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

sneek marktstraat 1904 [640x480].jpg

Sneek Marktstraat 1904

Sneek Marktstraat 1904

Sneek (5).JPG

Nou ja je bent niet in Sneek geweest als je de Waterpoort niet hebt gezien, vandaar dan maar.

Nou ja je bent niet in Sneek geweest als je de Waterpoort niet hebt gezien, vandaar dan maar.

Sneek.JPG

De Grote of Martinikerk in Sneek met de bijzondere klokkenstoel.

De Grote of Martinikerk in Sneek met de bijzondere klokkenstoel.

Sneek (2).JPG

Tekst en uitleg bij de Martinikerk in Sneek.

Tekst en uitleg bij de Martinikerk in Sneek.

Sneek (6).JPG

Stadsgezicht Sneek.

Stadsgezicht Sneek.

Sneek (3).JPG

Het uitbundig versierde Stadhuis in Sneek.

Het uitbundig versierde Stadhuis in Sneek.

Sneek (4).JPG

Tekst en uitleg bij het Stadhuis in Sneek.

Tekst en uitleg bij het Stadhuis in Sneek.

Sneek..JPG

In het historische centrum van Sneek, Hoogend.

In het historische centrum van Sneek, Hoogend.

FR arrondissement Sneek in ca. 1870 kaart B. Behrns [1024x768].gif

arrondissement Sneek in ca. 1870 kaart B. Behrns

arrondissement Sneek in ca. 1870 kaart B. Behrns

Sneek

Terug naar boven

Status

- Sneek is een stad en voormalige gemeente in de provincie Fryslân. Behalve de hoofdplaats Sneek omvatte de gemeente nog de dorpen Ysbrechtum, Offingawier en Loënga. De gemeente is in 2011 opgeheven en opgegaan in de nieuwe gemeente Súdwest-Fryslân. Sneek is de hoofdplaats van deze gemeente.

- Wapen van de voormalige gemeente Sneek.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Snits.

Oudere vermeldingen / naamsverklaring / het Snekers
De oorspronkelijke naam van Sneek was Ter Snake, wat “op de landtong” betekent. Die landtong lag in de voormalige Middelzee, een zeearm die was ontstaan in de 3e eeuw na Christus, toen het zeewater grip op de veengebieden kreeg. Omstreeks 500 maakte de Marne contact met de Middelzee en werd Westergo een eiland. Na het ontstaan van de Zuiderzee verlandden de Marne en de Middelzee en door diverse inpolderingen ontstonden tussen 1000 en de 1800 de Nieuwlanden en Het Bildt.

Snekers is het dialect van de stad Sneek in Friesland. Het is geen variant van het Fries, maar van het Hollands. Het dialect komt sterk overeen met dat van de steden Leeuwarden, Bolsward, Harlingen, Franeker, Stavoren, Dokkum en de dorpen Kollum en Heerenveen, die gezamenlijk als ‘Stadsfries’ bekend staan. Sterk hierop gelijkende dialecten zijn het Bildts, Midslands op Terschelling en het Amelands, die net als het Stadsfries terug te voeren zijn op Hollandse spreektalen van voor 1700, waarschijnlijk al van voor 1600. (bron: Sneeknieuws)

Terug naar boven

Ligging

De stad Sneek ligt ZO van de stad Bolsward en de dorpen Nijland, Tjalhuizum, Ysbrechtum, Tirns en Easterein, ZZO van het dorp Reahûs, Z van de dorpen Scharnegoutum, Lytsewierrum, Rien en Itens, ZZW van de dorpen Boazum en Dearsum, ZW van de dorpen Loënga, Goënga, Gauw, Sibrandabuorren, Tersoal en Poppenwier, W van het Sneekermeer en het dorp Terherne, WNW van de dorpen Goingarijp, Terkaple en Akmarijp, NW van de dorpen Oppenhuizen, Uitwellingerga, Broek, Snikzwaag en Joure, NNW van de dorpen Langweer en Dijken, N van het tweelingdorp Jutrijp-Hommerts, NNO van het dorp Woudsend, NO van de stad IJlst en de dorpen Oosthem en Heeg, ONO van de dorpen Abbega, Westhem, Blauwhuis en Greonterp en O van de dorpen Folsgare en Wolsum.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Sneek 1.250 huizen met 7.613 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 1.059/6.358 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Buiten de voormalige Oosterpoort 45/310, Buiten het Hoogeind 112/673 en Buiten de voormalige Noorderpoort 34/272. Tegenwoordig heeft de stad ca. 13.000 huizen met ca. 33.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Sneek en omgeving, kun je terecht bij de volgende instanties:

- Het Fries Scheepvaart Museum is gevestigd in 4 monumentale grachtenpanden met daarachter gelegen galerijen en gebouwen die een fraaie binnentuin omsluiten. Specialismen van het museum zijn de geschiedenis van 1) de scheepvaart van Friesland, 2) de water- en ijssport en 3) de stad Sneek en de Friese Zuidwesthoek. De ruggegraat van de collectie wordt gevormd door zo'n 300 scheepsmodellen en enkele echte schepen. Behalve scheepsmodellen toont het museum in zijn afdeling Sneker Oudheidkamer de woon- en leefcultuur van kooplieden uit Sneek en de Friese Zuidwesthoek. In stijlkamers zijn diverse interieurs uit de 18e en 19e eeuw te zien: van chique eetkamer tot de opkamer van een boerderij (1783) uit Ypecolsga. Ook bijzonder is de ijszaal, waarin aandacht voor de vervaardiging van Friese schaatsen, de ijssport en de Elfstedentocht in het bijzonder. De originele wisselprijzen van de Elfstedentocht zijn er geëxposeerd.

- Vereniging Historisch Sneek e.o..

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Sneek heeft 103 rijksmonumenten.

- Sneek heeft 52 gemeentelijke monumenten.

- Stichting Oud Sneek stelt zich ten doel om monumentale panden in Sneek aan te kopen, te restaureren en te herbestemmen.

- De RK St. Martinuskerk (Singel 62) is gebouwd in 1869-1871 ter vervanging van een waterstaatskerk uit 1834. De oorspronkelijk ontworpen westpartij met hoge toren en de achterste travee van het schip zijn wegens geldgebrek niet uitgevoerd. De kerk geldt als een belangrijk werk uit de eerste periode van de bekende architect Pierre Cuypers, en bevat een rijk aangekleed en gaaf bewaard interieur en inventaris uit atelier Cuypers & Stolzenberg te Roermond.

- Na de fusie van de lokale Hervormde en Gereformeerde kerken en gemeenten tot Protestantse Gemeente Sneek (PGS), is in 2007 de Ichtuskerk afgestoten (waarvoor zie verder het kopje Links > Zorg). Om op termijn financieel gezond te blijven, adviseert een adviesbureau eind 2016 in haar rapport 'Kerkgebouwen Sneek' dat één kerk genoeg is, dat de Oosterkerk (1955, Leeuwarderkade 18) en Zuiderkerk (1889, Rienck Bockemakade 7) het beste kunnen worden afgestoten, en dat dan alleen de Grote Kerk of Martinikerk (Grote Kerkstraat 5) nog overblijft. De Oosterkerk en Zuiderkerk zijn beter verkoopbaar dan de Martinikerk, die weliswaar de hoogste verbruiks- en onderhoudskosten heeft maar ook de meeste kans op een exploitatie die positiever wordt. De Martinikerk heeft volgens het rapport bovendien de minste mogelijkheden voor herbestemming en geeft de laagst verwachte verkoopopbrengst, mede omdat het een rijksmonument is.

De wensen/eisen van de PGS voor inpassing van de (eigen) activiteiten conform het programma van eisen, kunnen bouwkundig in de Martinikerk worden gerealiseerd, zonder dat de gebouwstructuur en functionaliteit wordt verstoord. En de Martinikerk biedt ruimtelijk nog flexibiliteit richting toekomst. Door de verwachte verkoopopbrengst van de Oosterkerk en Zuiderkerk kan de aanpassing van de iconische Martinikerk (grotendeels) worden bekostigd, zo is de bedoeling.

- De voormalige Noorderkerk (Kerkgracht 10) uit 1881, van de Gereformeerde Kerken in Nederland, is in 2001 aan de eredienst onttrokken. Volgens de beschrijving onder de link zijn er vanaf eind 2004 12 appartementen in gerealiseerd, en zou het tevens in gebruik zijn als onderdeel van Theater Sneek.

- Het Witte Kerkje (Julianastraat 5) is in 1907 gebouwd door de Christelijke Gereformeerde Kerk (CGK). In 2007 zijn ze samengegaan met de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt (GKv) tot CGKv; één kerkgenootschap, maar met twee kerkverbanden. De GKv heeft haar pand op Kleinzand 22 verkocht aan buur het Fries Scheepvaartmuseum, die het als expositieruimte in gebruik heeft genomen.

- De voormalige Vredekerk van de baptisten (Oppenhuizerweg 7-9) uit 1883 is herbestemd tot winkel. In 1953 is dit gebouw namelijk te klein geworden. Als opvolger koopt Baptisten Gemeente Sneek in dat jaar het voormalige Harmoniegebouw op Willem Lodewijkstraat 4, een interessant complex uit de jaren twintig, dat zij verbouwt tot kerk. Het pand vergt echter veel onderhoud en zou voor veel geld verbouwd moeten worden om het weer aan de eisen des tijds te laten voldoen. De kerk stond voor een dilemma om hetzij ca. 5 ton in onderhoud te investeren, hetzij een ander pand te zoeken. Voor een soortgelijk bedrag heeft men nu in 2013 een voormalig postsorteercentrum gekocht van PostNLop Selfhelpweg 22, dat op dat moment pas 4 jaar oud was. Het pand is verbouwd tot o.a. een kerkzaal met 525 zitplaatsen.

- Doopsgezinde Kerk (Singel 26-28) uit 1842.

- Nieuw-Apostolische Kerk (Johan Willem Frisostraat 57) uit 1931. Wegens ruimtegebrek op die locatie is in 1974 tevens de Nieuw-Apostolische Kerk op Middelzeelaan 8 in gebruik genomen.

- RK begraafplaats.

- De 15e-eeuwse klokkenstoel op het Oude Kerkhof is in 2014 gerestaureerd.

- De gashouder uit 1905 (Korte Veemarktstraat) is in 2013 verbouwd en herbestemd tot hoofdkantoor voor de firma Snakeware.

- Gevelstenen in Sneek.

- Nationaal Modelspoor Museum. Met modeltreinen kun je spelen, manoeuvreren, variëren. En: je kunt ze verzamelen. Sommige mensen gaan daar heel ver in. Zoals de Sneeker antiquair Piet Scheltema. Hij bouwde een unieke collectie op die na zijn dood door Het Nationaal Modelspoor Museum is uitgebouwd tot meer dan 1.000 locomotieven, personenrijtuigen en goederenwagens. De enorme verzameling Nederlandse modellen op schaal 1:87 is zelfs een vermelding in het Guinness Book of Records waard. In het museum vind je in model een compleet overzicht van de spoorwegen in Nederland. Van de allereerste stoomlocomotief tot het moderne hogesnelheidsmateriaal. Daarbij zitten unieke door hobbyisten met veel liefde gebouwde exemplaren. Naast de statische modellen is er een aantal modelbanen. In verschillende schalen kan de bezoeker hier zelf met treinen rijden. Een van de topstukken is een bekolingsmodel. Hier wordt in het klein gedemonstreerd hoe in het groot de stoomlocomotieven van kolen en water werden voorzien.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Zandsculpturen Festival Friesland (augustus en september).

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Sneek (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Toeristische site van en over Sneek.

- Sport: - Duikteam Moby Dick.

- Zorg: - De voormalige Hervormde (PKN) Ichtuskerk (Jan van Nassaustraat 49) dateert uit 1960 en is in 2006 benoemd tot gemeentelijk monument. De Ichthuskerk kwam bij een inventarisatie van naoorlogse gebouwen naar voren als bijzonder gebouw met een waardevolle architectuur. Het gebouw was in de periode van de wederopbouw vernieuwend van vorm en constructie. Bovendien heeft de kerktoren een beeldbepalend karakter. De kerk is in 2007 aan de eredienst onttrokken. In 2013 is het pand verbouwd en herbestemd tot Thomashuis, een kleinschalige woonvorm voor 8 volwassenen met een verstandelijke beperking. Hiertoe is een tussenverdieping ingebouwd. Het exterieur is in 2013 gerestaureerd en grotendeels intact gebleven.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Sneek algemeen en - idem RK.

Reactie toevoegen