Sluiskil

Plaats
Dorp
Terneuzen
Zeeuws-Vlaanderen
Zeeland

sluiskil kanaalweg zuid [640x480].jpg

Sluiskil Kanaalweg Zuid

Sluiskil Kanaalweg Zuid

Sluiskil

Terug naar boven

Status

- Sluiskil is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Zeeuws-Vlaanderen, gemeente Terneuzen.

- Stroodorpe was vroeger een buurtschap, oorspronkelijk behorend tot de gemeente Westdorpe. Tegenwoordig opgegaan in (het Z deel van) het dorp Sluiskil. Onder het dorp viel ook een deel van de recentelijk grotendeels verdwenen buurtschap Axelse Sassing.

Terug naar boven

Ligging

Sluiskil ligt direct Z van Terneuzen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Sluiskil 19 huizen met 109 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.000 huizen met ca. 2.400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Cokesfabriek
De cokesfabriek was vele decennia een grote werkgever in het dorp. In 1911 bouwt een consortium van 5 ijzer- en staalfabrikanten uit België en Frankrijk een cokesfabriek aan de, vanuit Sluiskil gezien, overkant van het Kanaal van Gent naar Terneuzen; de Association Coopérative Zélandaise de Carbonisation (ACZC). Deze vestigingsplaats is gunstig, omdat de kolen uit Engeland en het Ruhrgebied door het Kanaal Gent-Terneuzen kunnen worden aangevoerd, en de cokes per spoor naar de Belgische en Franse hoogovens kunnen worden afgevoerd. De cokes gingen naar staalfabrieken, waar ze als brandstof dienden om ijzererts te smelten, zodat deze tot staal kon worden verwerkt. Ook werden de cokes in particuliere huishoudens gebruikt om kolenkachels te branden. Het is de tweede cokesfabriek in Nederland. De eerste is in 1907 in Maastricht van start gegaan. De Hoogovens in IJmuiden is pas in 1924 opgericht.

De cokesfabriek van Sluiskil lag in de zogeheten Kanaalzone, een strook langs het Kanaal Gent-Terneuzen waar veel industrie werd gevestigd. Ook in Terneuzen en Sas van Gent kwam chemische industrie. De cokesfabriek was bovendien aanleiding voor de komst van nog een chemische fabriek. Het gas dat bij de productie van cokes vrijkwam, kon namelijk worden benut voor de productie van kunstmest. Daarom werd in 1929 naast de cokesfabriek het stikstofbindingsbedrijf Compagnie Néerlandaise de l’Azote opgericht, later voortgezet als de Nederlandse Stikstof Maatschappij (NSM), nog weer later als  Hydro Agri en sinds 2004 als Yara Sluiskil. Tussen 1950 en 1967 is het gas uit de cokesfabriek ook gebruikt om vele huishoudens in Oost-Zeeuws-Vlaanderen, Walcheren en Zuid-Beveland van gas te voorzien. Dit stopt zodra er aardgas beschikbaar komt.

Begin jaren negentig gaan de resulaten achteruit wegens enerzijds een dalende vraag naar cokes met als gevolg dalende prijzen op de wereldmarkt, daarnaast komt China met goedkopere cokes op de markt waar niet tegenop valt te concurreren. In 1999 wordt de fabriek stilgelegd. Recyclingbedrijf Heros neemt het complex over. Componenten die zij goed kunnen gebruiken, zoals silo's en kranen, blijven staan. Andere componenten zoals de schoorstenen zijn gesloopt. De imposante elektrische installatie met stoomgenerator uit 1913 heeft een plek gekregen in Industrieel Museum Zeeland in Sas van Gent. Zie verder het artikel Geschiedenis cokesfabriek Sluiskil op de site Zeeuwse Ankers.

Ziekenhuis
In 1915 krijgt Sluiskil een eigen ziekenhuis, het RK St. Elisabeth Ziekenhuis. In de loop der jaren wordt het diverse keren verbouwd en uitgebreid. Aanvankelijk werden er daadwerkelijk alleen katholieken opgenomen (en in Terneuzen vermoedelijk alleen protestanten, want daar was een protestants ziekenhuis verrezen), maar door de goede reputatie wilden ook 'andersdenkenden' er opgenomen worden en dat gebeurde dan ook. Het ziekenhuis heeft het volgehouden tot in de jaren tachtig, toen door fusieprocessen van de ziekenhuizen in Zeeuws-Vlaanderen er één groot nieuw ziekenhuis kwam in Terneuzen, waardoor het ziekenhuis in Sluiskil niet meer nodig was en de deuren sloot. Voor nadere informatie over de geschiedenis van de genoemde ziekenhuizen zie de link.

- Museum Sluiskil is in april 2016 geopend en is gevestigd in de leeggekomen voormalige Oranje Nassauschool. In het museum vind je alles over de geschiedenis van dit dorp. Ieder half jaar is er een wisseltentoonstelling van een Sluiskilse of aan het dorp gerelateerde verzamelaar. Daarnaast wordt ieder half jaar een ander Sluiskils thema belicht. Ook is in het museum Brandweermuseum Sluiskil ondergebracht. Het betreft de collectie van Gerben Dijkstra.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2015 is de Sluiskiltunnel bij de Kanaalkruising Sluiskil in het Kanaal Gent-Terneuzen gereed gekomen. De Sluiskiltunnel was een lang gekoesterde wens. De 1100 meter lange tunnel vervangt de draaibrug over het drukbevaren kanaal. De brug was, toen hij in 1968 openging, een technisch hoogstandje. Het was de grootste draaibrug van Europa. Maar het werd vooral een obstakel, een doorn in het oog van de Zeeuws-Vlamingen. De brug is namelijk erg vaak open: 23 keer per dag, in totaal gemiddeld meer dan 5 uur per dag. En als je stilstaat, dan sta je lang stil; gemiddeld twintig minuten. Gevolg: lange files, vooral in de spits. Want de brug vormde de belangrijkste verbinding tussen Oost- en West-Zeeuws-Vlaanderen. De tunnel is er weliswaar voor het wegverkeer. Maar dankzij de tunnel kunnen nu ook grotere schepen dan voorheen door het kanaal. Het zal de komende jaren alleen maar drukker worden op het kanaal; Terneuzen krijgt een nieuwe zeesluis en dat betekent nog meer en nog grotere schepen die het kanaal gaan bevaren.

De tunnel is in 2014 geboord met een imposante, speciaal voor deze tunnel gebouwde boorinstallatie met een lengte van 80 meter en een doorsnee van ruim 11 meter. De brug is overigens ook na ingebruikname van de tunnel gehandhaafd, en wel voor langzaam verkeer, bestemmingsverkeer en de spoorverbinding. Voor nadere informatie zie de site van de Sluiskiltunnel, - de pagina over de Sluiskiltunnel van de provincie Zeeland en - de voorlichtingsfilm over de Sluiskiltunnel.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Sluiskil heeft 2 gemeentelijke monumenten.

- De protestantse kerk (PKN) kerk (Louisastraat 43) is gebouwd in 1964, nadat het oude kerkje aan het kanaal door de verbreding van dat kanaal was komen te vervallen. De kerk is gebouwd naast en tegen jeugdgebouw de Ark uit 1954. De kerk is modern van opzet, licht en heeft sinds enkele jaren de beschikking over een nieuw orgel. De kerk en kerkgemeenschap maken tegenwoordig deel uit van de Protestantse Gemeente te Philippine, Sas van Gent en Sluiskil. Deze fusiegemeente is in 1995 ontstaan uit de samenwerking van de (toen nog) Hervormde gemeenten van Sluiskil en de combinatie Philippine-Sas van Gent. Die combinatie was toen al bijna twee eeuwen oud. De gemeente ligt in het centrum van Zeeuws- Vlaanderen, in de Kanaalzone, dicht tegen de grens met Vlaanderen, een van oudsher voornamelijk katholiek gebied. Het is dan ook een kleine gemeente met leden die verspreid over een groot gebied wonen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsstichting de Zwartsnuvers. Deze voor buitenstaanders curieuze naam komt voort uit het feit dat aan de overkant van het kanaal tot 1999 een cokesfabriek is geweest. Het zwarte vuil van de cokesfabriek daalde tot in Sluiskil neer. Als de wind ongunstig stond, werd de was die buiten te drogen hing zwart. En als je als inwoner buiten liep op zo'n moment, snoof je dat op. - Carnavalsvereniging De Sluuskilse Leuters.

- Gildefeesten (4 dagen rond het laatste weekend van augustus). De Gildefeesten omvatten o.a. een Rommelmarkt en Braderie, een Gildewandeltocht, Krulbollen en Gaaibollen, de Gilderit Motortoertocht, Kinderspelen en een Familiebrunch.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Sinds 2015 is er in Sluiskil een wandelroute van 3 km, die deels over het tracé van de nieuwe Sluiskiltunnel loopt. Onderweg steek je met het trekvlotje met de toepasselijke naam De Sleurschuut de Westelijke Rijkswaterleiding over. Daarna sta je feitelijk op het dak van de nieuwe Sluiskiltunnel. Dat bijzondere feit is zichtbaar in het landschap: twee grondwallen symboliseren de tunnelbuizen, die 17 meter onder het maaiveld liggen.

- Dagelijks maken o.a. honderden scholieren gebruik van de veerpont over het kanaal Gent-Terneuzen richting Terneuzen. Anno 2017 is het voortbestaan van deze pont in gevaar. In 2012 heeft Rijkswaterstaat de pont met een bedrag van 350.000 euro overgedragen aan de ‘Stichting ter behoud van de pont te Sluiskil’. Met dat bedrag heeft de pont nog 5 jaren weten te varen, maar de kas loopt steeds verder leeg waardoor de stichting afhankelijk is geworden van financiering vanuit de gemeente. De partijen zijn in onderhandeling, maar het bedrag dat tot dusver vanuit de gemeente is geboden is niet genoeg om de pont te laten varen en onderhouden. Als de financiering voor de zomervakantie van 2017 niet rond is, is sluiting niet te voorkomen. Als de pont verdwijnt, zullen o.a. de scholieren ca. 10 km om moeten fietsen. Er is wel een brug, maar die staat volgens Meerten Dallinga – voorzitter van de genoemde stichting – vaker open dan dicht. En in de onder Recente ontwikkelingen vermelde, in 2015 gereed gekomen Sluiskiltunnel is geen voorziening voor fietsers opgenomen. (bron en zie verder ook het video-item op de site van Hart van Nederland, 21-4-2017)

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Sluiskil (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Dorpsraad: - Dorpsraad Sluiskil.

- Onderwijs / kinderopvang / jeugd: - Basisschool Het Mozaïek. - Het op dezelfde locatie gevestigde Kindercentrum Het Mozaïek omvat  een kinderdagverblijf, peuterspeelzaal en BSO. - Scouting Sluiskil heeft groepen voor Welpen (6-11jr), Scouts (11-14jr) en Explorers (15-18jr).

- Sport: - v.v. Sluiskil (voetbal).

- Veiligheid: - Brandweer Sluiskil.

- Bedrijfsleven / ondernemen: - Ondernemersvereniging Samen Sterk.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Sluiskil.

Reactie toevoegen