Sloten (Amsterdam)

Wijk
Dorp in de stad
Amsterdam
Noord-Holland

NH gemeente Sloten in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Sloten in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Sloten in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Sloten (Amsterdam)

Terug naar boven

Status

- Sloten is een wijk, voorheen dorp in de provincie Noord-Holland, in de streek Amstelland, gemeente Amsterdam. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1920 en omvatte toen tevens het voormalige dorp en tegenwoordig (voor het oude deel) 'dorp in de stad' Osdorp.

- Formeel en geografisch gezien is - naast de nieuwbouw-gedeelten - ook het oude dorp Sloten (rond de Sloterweg) een wijk, omdat het binnen de bebouwde kom van de stad Amsterdam ligt. Voor de postadressen ligt het dan ook in de woonplaats Amsterdam. Maar het heeft nog steeds een dorps karakter en ook de inwoners vinden het nog een dorp, getuige o.a. de benamingen Dorpshuis en Dorpsraad (waarvoor zie het hoofdstuk Links). Het oude deel van Sloten valt dus in de categorie 'dorp in de stad'.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Slooten, 1e helft 11e eeuw Sloton, 1063 kopie 12e eeuw en 1343 Sloten.

Naamsverklaring
Datief meervoud met plaatsaanduidende functie van de waternaam Slote met als betekenis 'nederzetting aan de Slote'. Het water was een veenriviertje, onderdeel van de afwatering van het veengebied boven de Oude Rijn, bij sloot 'gegraven lang en smal water dat tot afscheiding of voor afwatering dient'. Ook wel Slochter genaamd.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het oude dorp Sloten ligt in het ZW van Amsterdam, rond de Sloterweg.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Sloten 274 huizen met 2.275 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 39/325 (= huizen/inwoners), de dorpen Osdorp 12/101 en Sloterdijk 70/583, en de buurtschappen De Overtoom 101/841, De Drie Baarsjes of Baarsdorp 41/341 en Spieringhorn 11/84.

Terug naar boven

Geschiedenis

'Dorp in de stad'
"In 1981 wordt het stadsdeel Osdorp ingesteld. Sloten en Oud Osdorp gaan hier deel van uitmaken. Delen van het landelijke gebied worden in 1990 ingedeeld bij de stadsdelen Geuzenveld-Slotermeer (Eendrachtpolder) en Slotervaart (omgeving Sloterweg en Riekerpolder). In 2010 worden deze drie stadsdelen samengevoegd tot stadsdeel Nieuw-West.

In de jaren negentig wordt op de plaats van het in 1958 aangelegde Tuinbouwgebied Sloten de nieuwbouwwijk Nieuw Sloten gebouwd. Omdat deze wijk het oude dorp geheel zou gaan inklemmen wordt in 1995 een referendum georganiseerd om het 'Weilandje van Sloten' te redden van bebouwing. Dit is een van de weinige referenda waarin de Amsterdamse bevolking zijn gelijk bevestigd krijgt tegenover de immer bouwende gemeente Amsterdam. In 2003 wordt hier het Natuurpark De Vrije Geer geopend in een veenweidegebied met een eeuwenoud en nog geheel gaaf slotenpatroon. Aan de zuidkant van het dorp liggen de volkstuinparken Eigen Hof en VAT, aan de oostkant grenzend aan het oude dorp ligt Sportpark Sloten met de overdekte wielerbaan. Aan de andere kant van het dorp verschijnt in de jaren negentig nieuwbouwwijk De Aker, waar voordien tuinbouwbedrijven lagen. Zo dicht bij de (tuin)stedelijke bebouwing van de grote stad is het oude dorp nog altijd een oase van rust." (© Erik Swierstra)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze voormalige gemeente, kun je terecht bij de volgende artikelen:

- Geschiedenis van Sloten.

- Op de site van de Dorpsraad vind je een pagina met tientallen artikelen over de geschiedenis van Sloten en Osdorp.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- "Vorig jaar begon en eindigde mijn voorwoord met Panta Rhei, "alles wijkt en niets blijft", aldus de Griekse filosoof Heraldicus. Behalve de Dorpsraad dus, die blijft fier overeind in alle bestuurlijke drukte. Na het afgelopen jaar kunnen we met trots vaststellen dat er nog iets niet (veel) gaat bewegen, namelijk het uiterlijk van ons dorp Sloten. In oktober stemde de Bestuurscommissie unaniem in met het verlenen van de status Beschermd Dorpsgezicht. Deze status, samen met het bestemmingsplan, beschermt het dorp tegen grote veranderingen. Het unieke karakter blijft zo behouden. Het was met name Tamar Frankfurther die zich hiervoor jaren heeft ingezet, net als voor het behoud van het kleine Politiebureautje. Dat lukte via een geslaagde crowdfunding dit jaar.

Tegelijkertijd is er ook veel wél in beweging. Langs de Sloterweg is de start gemaakt met de ontwikkeling van drie zelfbouwlocaties. Er zijn concrete bouwplannen op de Ditlaar. Naast de Molen van Sloten verrijst brouwerij De Zeven Deugden. De plannen voor een nieuwe Sloterbrug krijgen vastere vorm. Het dorp kreeg een top Italiaans-ijstent en in de Tuinen van West verschenen hippe zomerhuisjes. Volop dynamiek te midden van de zekerheid dat het goede behouden blijft.

Behouden zijn vorig jaar ook weer onze vaste momenten van feest, viering of herdenking. De 4 mei-bijeenkomst kreeg een aparte lading door de onthulling van een plaquette ter nagedachtenis van piloot Dover Flemming, die in 1943 neerstortte nabij het Ma Braunpad. Het was de Consul Generaal van de VS, David McCawley, die de onthulling verrichtte. Hoog bezoek dus in ons gebied. De vrijwilligers vierden hun dag in de speeltuin onder het genot van een prima verzorgd buffet en net als in 2016 dirigeerde Jane Lang het kerstkoor tijdens het zingen op het plein. De Dorpsraad beleefde ook nog een primeur: de stadsdeeldichter kwam langs en wijdde een gedicht aan dorp en Dorpsraad", aldus Dorpsraad-voorzitter Sjoerd Jaasma in zijn voorwoord bij de Dorpengids 2018.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Nico Jansen pleit middels een ingezonden brief in het Parool d.d. 4-3-2018, "tussen alle verkiezingsgeweld" (t.b.v. de gemeenteraadsverkiezingen van 21 maart, red.) voor behoud van 3 oude kleine landarbeidershuisjes aan de Sloterweg. "Als Amsterdam diversiteit en bijzonderheid in het vaandel zegt te ­willen dragen, moet het juist deze bijzonderheden bewaren voor toekomstige generaties, zodat niet een amorf stedelijk gebied ontstaat waaraan geen geschiedenis meer is af te lezen. Nu willen de bestuurders van stadsdeel Nieuw-West de grond te gelde maken om de financiële positie van de stad te helpen verbeteren. Dat zal maar voor een heel klein deel helpen, ten koste van groot maatschappelijk verlies", aldus een citaat uit Jansen's pleidooi.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Vrije Geer is sinds 1954 de naam van een weg in Amsterdam N van het dorp Sloten. De naam is ontleend aan een driehoekig stuk land (een geer) rond het dorp waarvan de inwoners vrijgesteld waren van het betalen van bepaalde belastingen aan de graven van Holland. De Vrije Geer strekte zich uit van de zuidpunt van de Slotermeer (Sloterdijkermeerpolder) tot aan de Haarlemmermeer en het grondgebied van Rijk of Rietwijk. De driehoek in het gemeentewapen van de vroegere gemeente verwijst naar de Vrije Geer (de hangsloten naar Sloten, de os naar Osdorp en de ster naar Sloterdijk).

Na de bouw van de Westelijke Tuinsteden in de jaren vijftig blijft er van het oorspronkelijke landschap weinig over. Als in de jaren negentig ook het Tuinbouwgebied Sloten moet wijken voor de nieuwbouwwijk Nieuw Sloten, dreigt het dorp geheel ingebouwd te raken door nieuwbouwwijken. Tevens zou er een tramverbinding komen van Nieuw Sloten naar de Middelveldse Akerpolder, waar de nieuwe wijk De Aker is gebouwd. De dorpelingen, onder leiding van P. Hans Frankfurther, beijveren zich voor het behoud van het laatste groengebiedje. Om een referendum af te dwingen overhandigt het Comité Behoud Weilandje Vrije Geer 32.110 handtekeningen aan het gemeentebestuur van Amsterdam. Op 17 mei 1995 houdt de gemeente Amsterdam voor het eerst een referendum dat op initiatief van burgers is georganiseerd. Een grote meerderheid is voor behoud, en de bouwplannen vinden daarop geen doorgang.

Acht jaar lang werkt Stadsdeel Osdorp samen met betrokken inwoners hard aan een nieuwe bestemming van het weilandje; een natuurpark waar iedere Amsterdammer van kan genieten. In 2003 krijgt dat de naam Natuurpark Vrije Geer. Het beheer van het park wordt in samenwerking met het stadsdeel verzorgd door een groep vrijwilligers van de Dorpsraad (zijnde beheergroep Natuurpark Vrije Geer). Het natuurpark heeft een oppervlakte van ruim 4 hectare en is gelegen tussen de Plesmanlaan, de wijk Nieuw Sloten en het dorp Sloten.

- Veilig spelen in de grootste en groenste speeltuin van Amsterdam. Kinderen spelen samen in de speeltuin, terwijl jij met vrienden borrelt op het terras van de Tuin van Sloten. Dat kan in Speeltuin Sloten, gelegen midden in het oude dorp en dagelijks geopend van 09.00-18.00 uur. In de schaduwrijke omheinde speeltuin kunnen kinderen veilig spelen. De speeltuin is voorzien van vele speeltoestellen voor iedere leeftijd. Er zijn toiletten en een snoephuisje waar je wat lekkers kunt kopen. De speeltuinvereniging organiseert door het jaar heen vele activiteiten voor haar leden, zoals Halloween, de intocht van Sinterklaas, Sloten op z'n Kop, de Boefjesmarkt etc. Lid ben je al vanaf € 25 per gezin per jaar. Met je lidmaatschap help je mee de speeltuin te behouden en te onderhouden.

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - In 1962 is Dorpsraad Sloten - Oud Osdorp opgericht, die de belangen behartigt van deze oude dorpen en de bijbehorende landelijke gebieden. Het werkgebied is de Sloterweg met omgeving, de Noorderakerweg en Zuiderakerweg NW daarvan, en het oude deel van Osdorp NW dáárvan (Osdorperweg en Lutkemeerpolder).

De Dorpsraad geeft jaarlijks een Dorpengids uit. Deze wordt in papieren vorm verspreid onder de bewoners en is ook verkrijgbaar in het Dorpshuis. Via de link is hij ook online te lezen.

- Dorpshuis: - Dorpshuis (Nieuwe Akerweg 14).

Reactie toevoegen