Sint Jansklooster

Plaats
Dorp
Steenwijkerland
Kop van Overijssel
Overijssel

sint_jansklooster_vaarexcursie_natuurmonumenten_de_wieden.jpg

Vanuit het Bezoekerscentrum van Natuurmonumenten in Sint Jansklooster kun je allerlei wandel- en fietstochten maken, je kunt ook met een vaarexcursie van Natuurmonumenten de schoonheid van De Wieden ontdekken.

Vanuit het Bezoekerscentrum van Natuurmonumenten in Sint Jansklooster kun je allerlei wandel- en fietstochten maken, je kunt ook met een vaarexcursie van Natuurmonumenten de schoonheid van De Wieden ontdekken.

Sint Jansklooster

Terug naar boven

Status

- Sint Jansklooster is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Kop van Overijssel, gemeente Steenwijkerland. T/m 1817 gemeente Vollenhove, in 1818 over naar gemeente Ambt Vollenhove, per 1-2-1942 over naar gemeente Vollenhove, in 1973 over naar gemeente Brederwiede, in 2001 over naar gemeente Steenwijkerland.

- Onder het dorp Sint Jansklooster vallen ook de buurtschappen Barsbeek, Heetveld, Kadoelen, Leeuwte en Poepershoek.

Terug naar boven

Naam

In het Nedersaksisch
't Klooster.

Oudere vermeldingen
1409 Campus S. Joannis.

Naamsverklaring
Kamp 'een door wallen, heggen of greppels omgeven stuk land' komt in kloosternamen regelmatig voor, bijvoorbeeld in Klaarkamp, Bloemkamp etc. Gewijd aan de H. Johannes.(1)

Terug naar boven

Ligging

Sint Jansklooster ligt O van Vollenhove, W van Belt-Schutsloot, ZW van Meppel en grenst in het N aan het water Beulakerwijde, onderdeel van het natuurgebied De Wieden.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Sint Jansklooster 50 huizen met 250 inwoners (excl. de buurtschappen). Tegenwoordig heeft het dorpsgebied ca. 1.000 huizen met ca. 2.400 inwoners, waarvan de helft in de dorpskern en de helft in de omliggende bijbehorende buurtschappen.

Terug naar boven

Geschiedenis

De nederzetting Sint Jansklooster ontstaat in 1398. De blinde Johannes van Ommen komt met een paar andere monniken hierheen en zij stichten het klooster St. Janskamp. De 'Kloostermuur' is nog een restant van wat vroeger het klooster was. Na 1800 is Sint Jansklooster geleidelijk een dorp geworden. Het groeit en wordt onder de naam Ambt Vollenhove per 1-7-1818 met de bijbehorende buurtschappen een zelfstandige gemeente. Na 1900 wordt het dorp echt 'volwassen'. Vooral na de Tweede Wereldoorlog gaat de uitbreiding snel: nieuwe wegen, een dorpshuis, sportvelden, kerken etc. Het aantal inwoners is in 100 jaar nauwelijks gewijzigd. Dat ligt nog altijd rond de 2500 inwoners. Het huidige landschap is vooral vormgegeven door de ruilverkaveling in de jaren zestig, toen veel bouwland in grasland is veranderd.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsplan Sint Jansklooster / Heetveld.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Sint Jansklooster heeft 2 rijksmonumenten.

- Sint Jansklooster heeft 5 gemeentelijke monumenten.

- Gereformeerde (PKN) Johanneskerk (buurtschap Leeuwte).

- Christelijk Gereformeerde kerk (Molenstraat).

- De huidige Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt (Bergkampen 14, buurtschap Kadoelen) dateert uit 1953 en is de opvolger van de eerste kerk uit 1858.

- Hervormde kapel (PKN) (Molenstraat).

- Drinkwaterbedrijf Vitens heeft in 2011 de 45 meter hoge watertoren van Sint Jansklooster overgedragen aan de Nationale Maatschappij tot Behoud en Exploitatie van Industrieel Erfgoed (BOEi), die de toren heeft gerestaureerd. Tot 2003 had Vitens de watertoren in gebruik voor de drinkwatervoorziening van de Kop van Overijssel en de Noordoostpolder. Sinds 2014 is de toren te beklimmen. 4 grote ramen boven in de toren zorgen voor een grandioos uitzicht in alle 4 windrichtingen. Steenwijk, Meppel en Zwolle zijn vanuit de toren waarneembaar. Het is een unieke kans om natuurgebied De Wieden, onderdeel van Nationaal ParkWeerribben-Wieden vanuit vogelperspectief te bekijken. En het door ZECC Architecten gerealiseerde trappenstelsel dat je naar boven leidt, is op zich al een bijzondere ervaring want het is niet zomaar een trap:

De reis naar boven begint met een dichte trap, die je naar de eerste verdieping op 4 meter hoogte brengt. Hier sta je in een 24 meter hoge ruimte met een spectaculair samenspel van oude en nieuwe trappen. Waar de oude trap langs de wanden naar boven schiet gaat de nieuwe trap kris- kras naar boven ter versterking van de ruimtelijke ervaring. De trage wenteltrap loopt langs de wanden omhoog en versterkt de ruimtelijke ervaring van het waterreservoir, het hart van de toren. Je voelt je als bezoeker klein en krijgt een gevoel van de enorme watermassa, die hier vroeger voor de waterdruk in de hele regio zorgde. Helemaal bovenin bevindt zich het uitkijkpunt. Een deel van de 'deksel' van het watervat is verwijderd om zo een groot bordes te creëren voor groepen, een blik op het watervat te geven en overzicht te krijgen bij het uitkijkpunt. Kijk hier voor openingstijden en toegangsprijzen. Tip: Ga na de beklimming van de watertoren mee met een vaartocht en speur naar aalscholvers, (sporen van de) otter of geniet van prachtig bloeiende hooilanden vol orchideeën. De mensen van Bezoekerscentrum De Wieden helpen je graag!

- Monnikenmolen. - Site van de Monnikenmolen zelf.

- Molen De Foeke.

- De gerestaureerde Kloostermuur herinnert aan het klooster dat rond 1400 tot het ontstaan van het dorp heeft geleid.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Op Koningsdag is er de Kloostermarkt. Kooplieden, standwerkers, straatartiesten en diverse activiteiten voor jong en ouder zorgen voor een onvergetelijke dag.

- Avond4daagse Sint Jansklooster (juni).

- Het Bloemencorso Sint Jansklooster (3e vrijdag van augustus) is uitgegroeid tot een van de grotere corso's in ons land en trekt tienduizenden bezoekers. Het corso omvat 13 metershoge praalwagens met hoofdzakelijk dahlia's. Het aantal dahlia's per wagen varieert van 120.000 tot 350.000. - Videoreportage Bloemencorso 2015.

Stichting Bloemencommissie verzorgt de in- en verkoop van dahlia’s voor de corsogroepen. Voor de corsowagens zijn miljoenen dahlia's in alle kleuren nodig. Een groot deel daarvan is afkomstig van eigen velden van de groepen en van het centrale veld van de Bloemencommissie. Daar komen jaarlijks 3 miljoen dahlia’s vandaan. Daarnaast komen bloemen van andere Belgische en Nederlandse corsoplaatsen naar Sint Jansklooster. Bijvoorbeeld omdat die een bepaalde kleur kunnen leveren, of omdat de velden in het eigen dorp niet voldoende dahlia's opleveren. Uiteraard gaan er ook veel dahlia's vanuit het dorp richting de andere corso’s. Dit ingewikkelde logistieke proces neemt de Bloemencommissie voor haar rekening.

- Oogstdag en Molendag (op een zaterdag in september) met show oude tractoren en stationaire motoren bij de Monnikenmolen.

- Kerstmarkt (op een vrijdag in december) rondom het dorpshuis, met activiteiten voor het hele gezin. Natuurmonumenten presenteert zich, er zijn corsowagenbouwersgroepen, kraampjes met eten en drinken, live muziek.

- Als het in de winter hard genoeg vriest, kun je schaatsen op de ijsbaan van IJsclub Ons Genoegen. De club telt 11 leden en heeft de beschikking over een officiele 400 meter baan. Wanneer er ijs ligt organiseert de club op de ijsbaan altijd diverse activiteiten zoals ijsdisco en schoolschaatsen. Ook organiseert Ons Genoegen de Rond De Wiedentocht, waarbij je kunt kiezen uit de afstanden 15 en 40 km. De tocht gaat, zoals de naam al doet vermoeden, dwars door natuurgebied De Wieden. Verder is IJsclub Ons Genoegen als mede-organisator betrokken bij de Hollands-Venetiëtocht, de Noordwesthoekrit en de Overijsselse Merentocht.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Bezoekerscentrum De Wieden ligt bij Sint Jansklooster aan de Beulakerwijde, in een schilderachtig straatje van historische veenwerkershuisjes. De Wieden is een oer-Hollands landschap dat bestaat uit een wirwar van kleine slootjes en vaarten, wijde plassen en grote en kleine eilandjes. Natuurmonumenten koopt al vanaf de jaren dertig land en water aan om het bijzondere karakter van het gebied te behouden.

Veen en turf
Het verhaal van De Wieden is het verhaal van veen en turf. Met allerlei speciale gereedschappen werd in vroeger tijden veen uitgegraven en op de legakkers te drogen gelegd. Zo ontstond het brandbare turf. Wat nu rest is veel water en langgerekte legakkers. Op sommige plaatsen zijn deze weggeslagen door de storm en daar liggen nu grote meren zoals de Beulakerwijde en de Belterwijde. Wijde spreek je hier uit als wiede en daar komt dan ook de naam van het gebied De Wieden vandaan.

Verlanding
De natuur is dynamisch en altijd weer anders. Wat nu water is, is over een tijd bos. Hoe deze 'verlanding' in z'n werk gaat, is goed te zien in De Wieden. Kleine plassen en sloten groeien langzaam dicht met waterplanten. Door de resten van afgestorven planten ontstaat een dik pakket, waarbij het plantendek als een verende matras op modder drijft. Hier is zelfs over te lopen. Op dit zogenaamde trilveen komen veel interessante planten voor, waaronder diverse orchideeën en zeggensoorten. - Proefschrift van Ivan Mettrop (2015) over de mogelijke voor- en nadelen van herinvoering van een fluctuerend waterpeil als maatregel om doelvegetaties te behouden in verschillende typen basenrijke trilvenen.

- ‘Wiedekiek’ is de naam van de vogelkijkhut die in 2010 nabij het Bezoekerscentrum van Natuurmonumenten is gerealiseerd. De naam verwijst naar het ver kunnen kijken, de locatie aan de Beulakerwiede en de kiekendief die er in de toekomst naar verwachting kan worden gespot. Vanuit de hut hebben bezoekers een prachtig uitzicht over het nieuw aangelegde natuurgebied Beulakerpolder.

In de Beulakerpolder, dat onderdeel is van de Wieden, wordt 109 hectare natuur ingericht met rietland en ruigte, laagveenmoeras en open water. Het gebied is verdeeld in verschillende vakken die van elkaar gescheiden zijn door zogeheten ribben. De hoogte van het maaiveld verschilt van vak tot vak. In de vakken ontstaan verschillende droge en natte natuurtypen zoals moeras en rietland.

Naast het realiseren van nieuwe natuur wordt het gebied ook ingericht voor het tijdelijk kunnen bergen van circa 500.000 m3 water met het oog op een eventuele noodsituatie die eens in de 10 tot 100 jaar kan voorkomen. Wanneer het nieuwe natuurgebied zich de komende jaren ontwikkelt, verwachten Natuurmonumenten er verschillende riet- en moerasvogels te zien, zoals de kleine karekiet, de rietzanger, de purperreiger, de roerdomp en de lepelaar. (bron: Natuurmonumenten, 2010)

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Sint Jansklooster (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Plaatselijk Belang Sint Jansklooster / Heetveld.

- Dorpshuis: - Dorpshuis Sint Janskamp.

- Onderwijs en kinderopvang: - Peuterspeelzaal De Mannegies.

- Muziek: - Muziekvereniging Soli Deo Gloria.

- Sport: - s.v. VHK (VlugHeid en Kracht) (voetbal) is opgericht in 1954.

Terug naar boven

Beroemde inwoner

- De in Sint Jansklooster (buurtschap Leeuwte) geboren marathonschaatser Evert van Benthem wint in 1985 en 1986 de Elfstedentocht en zet zijn woonplaats daarmee op de kaart. In 1999 emigreert hij naar Canada. Eind 2017 wordt het plein voor de bibliotheek heringericht en op initiatief van Plaatselijk Belang omgedoopt tot Evert van Benthemplein.

Reactie toevoegen