Sint Jansklooster

Plaats
Dorp
Steenwijkerland
Kop van Overijssel
Overijssel

sint_jansklooster_plaatsnaambord_kopie.jpg

Op de plaatsnaamborden van het dorp Sint Jansklooster staan 3 spelfoutjes. Hoe dat zit, kun je lezen in het hoofdstuk Naam. (© H.W. Fluks)

Op de plaatsnaamborden van het dorp Sint Jansklooster staan 3 spelfoutjes. Hoe dat zit, kun je lezen in het hoofdstuk Naam. (© H.W. Fluks)

sint_jansklooster_vaarexcursie_natuurmonumenten_de_wieden.jpg

Vanuit het Bezoekerscentrum van Natuurmonumenten in Sint Jansklooster kun je allerlei wandel- en fietstochten maken; je kunt ook met een vaarexcursie van Natuurmonumenten de schoonheid van De Wieden ontdekken. (© https://afanja.com)

Vanuit het Bezoekerscentrum van Natuurmonumenten in Sint Jansklooster kun je allerlei wandel- en fietstochten maken; je kunt ook met een vaarexcursie van Natuurmonumenten de schoonheid van De Wieden ontdekken. (© https://afanja.com)

Sint Jansklooster

Terug naar boven

Status

- Sint Jansklooster is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Kop van Overijssel, gemeente Steenwijkerland. T/m 1817 gemeente Vollenhove, in 1818 over naar gemeente Ambt Vollenhove, per 1-2-1942 over naar gemeente Vollenhove, in 1973 over naar gemeente Brederwiede, in 2001 over naar gemeente Steenwijkerland.

- Onder het dorp Sint Jansklooster vallen ook de buurtschappen Barsbeek, Heetveld, Kadoelen, Leeuwte en Poepershoek.

Terug naar boven

Naam

In het Nedersaksisch
't Klooster.

Spelling
Men beschouwt zaken als wel of geen koppelteken in plaatsnamen of Sint wel of niet voluit vaak als kleinigheden in de categorie "waar maak je je druk om, we begrijpen toch wat er bedoeld wordt". Natuurlijk zijn er ergere problemen in de wereld om ons druk om te maken, maar anderzijds lijkt het ons toch een kleine moeite om te checken hoe een plaatsnaam gespeld wordt vóór je plaatsnaamborden gaat maken dan wel opdracht geeft om die te maken. Sint Jansklooster wordt namelijk officieel (bijvoorbeeld in de postadressen) zo gespeld, dus met Sint voluit en zonder koppelteken. Zoals overigens de meeste plaatsnamen in ons land die met Sint beginnen. Maar op de plaatsnaamborden staat "St-Jansklooster", dus afgekort, met koppelteken en ook nog zonder punt achter de t. Dat zijn dus 3 spelfoutjes. Maar ach wat maakt het uit, we begrijpen toch wat er bedoeld wordt...

Oudere vermeldingen
1409 Campus S. Joannis.

Naamsverklaring
Kamp 'een door wallen, heggen of greppels omgeven stuk land' komt in kloosternamen regelmatig voor, bijvoorbeeld in Klaarkamp, Bloemkamp etc. Gewijd aan de H. Johannes.(1)

Terug naar boven

Ligging

Sint Jansklooster ligt O van Vollenhove, W van Belt-Schutsloot, ZW van Meppel en grenst in het N aan het water Beulakerwijde, onderdeel van het natuurgebied De Wieden.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Sint Jansklooster 50 huizen met 250 inwoners (excl. de buurtschappen). Tegenwoordig heeft het dorpsgebied ca. 1.000 huizen met ca. 2.400 inwoners, waarvan de helft in de dorpskern en de helft in de omliggende bijbehorende buurtschappen.

Terug naar boven

Geschiedenis

De nederzetting Sint Jansklooster ontstaat in 1398. De blinde Johannes van Ommen komt met een paar andere monniken hierheen en zij stichten het klooster St. Janskamp. De 'Kloostermuur' is nog een restant van wat vroeger het klooster was. Na 1800 is Sint Jansklooster geleidelijk een dorp geworden. Het groeit en wordt onder de naam Ambt Vollenhove per 1-7-1818 met de bijbehorende buurtschappen een zelfstandige gemeente. Na 1900 wordt het dorp echt 'volwassen'. Vooral na de Tweede Wereldoorlog gaat de uitbreiding snel: nieuwe wegen, een dorpshuis, sportvelden, kerken etc. Het aantal inwoners is in 100 jaar nauwelijks gewijzigd. Dat ligt nog altijd rond de 2500 inwoners. Het huidige landschap is vooral vormgegeven door de ruilverkaveling in de jaren zestig, toen veel bouwland in grasland is veranderd.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsplan Sint Jansklooster - Heetveld e.o.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Sint Jansklooster heeft 2 rijksmonumenten, zijnde de Monnikenmolen en de watertoren.

- Sint Jansklooster heeft 5 gemeentelijke monumenten, zijnde de kloostermuur uit 1399 aan de Kloosterweg, de boerderij uit 1861 op Bergkampen 31, de boerderij uit 2e helft 19e eeuw op Halleweg 3, de laat-18e-eeuwse boerderij op Leeuwte 70, en de Gereformeerde Johanneskerk op Leeuwte 81. De laatstgenoemde 2 objecten bevinden zich dus in buurtschap Leeuwte.

- Christelijk Gereformeerde kerk (Molenstraat).

- De Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt (Bergkampen 14) bevindt zich in buurtschap Kadoelen en wordt daarom aldaar beschreven.

- Hervormde kapel (PKN) (Molenstraat).

- Drinkwaterbedrijf Vitens heeft in 2011 de 45 meter hoge watertoren van Sint Jansklooster overgedragen aan de Nationale Maatschappij tot Behoud en Exploitatie van Industrieel Erfgoed (BOEi), die de toren heeft gerestaureerd. Tot 2003 had Vitens de watertoren in gebruik voor de drinkwatervoorziening van de Kop van Overijssel en de Noordoostpolder. Sinds 2014 is de toren te beklimmen. 4 grote ramen boven in de toren zorgen voor een grandioos uitzicht in alle 4 windrichtingen. Steenwijk, Meppel en Zwolle zijn vanuit de toren waarneembaar. Het is een unieke kans om natuurgebied De Wieden, onderdeel van Nationaal ParkWeerribben-Wieden vanuit vogelperspectief te bekijken. En het door ZECC Architecten gerealiseerde trappenstelsel dat je naar boven leidt, is op zich al een bijzondere ervaring want het is niet zomaar een trap:

De reis naar boven begint met een dichte trap, die je naar de eerste verdieping op 4 meter hoogte brengt. Hier sta je in een 24 meter hoge ruimte met een spectaculair samenspel van oude en nieuwe trappen. Waar de oude trap langs de wanden naar boven schiet gaat de nieuwe trap kris- kras naar boven ter versterking van de ruimtelijke ervaring. De trage wenteltrap loopt langs de wanden omhoog en versterkt de ruimtelijke ervaring van het waterreservoir, het hart van de toren. Je voelt je als bezoeker klein en krijgt een gevoel van de enorme watermassa, die hier vroeger voor de waterdruk in de hele regio zorgde. Helemaal bovenin bevindt zich het uitkijkpunt. Een deel van de 'deksel' van het watervat is verwijderd om zo een groot bordes te creëren voor groepen, een blik op het watervat te geven en overzicht te krijgen bij het uitkijkpunt. Kijk hier voor openingstijden en toegangsprijzen. Tip: Ga na de beklimming van de watertoren mee met een vaartocht en speur naar aalscholvers, (sporen van de) otter of geniet van prachtig bloeiende hooilanden vol orchideeën. De mensen van Bezoekerscentrum De Wieden helpen je graag!

- Monnikenmolen. - Site van de Monnikenmolen zelf.

- Molen De Foeke.

- De gerestaureerde Kloostermuur herinnert aan het klooster dat rond 1400 tot het ontstaan van het dorp heeft geleid.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De COV (Christelijke Oranje Vereniging) houdt zich bezig met de organisatie van diverse evenementen en activiteiten in en rondom Sint Jansklooster. Van de jaarlijkse Feestweek in mei, tot het bekende Corso, Jeugdcorso en de Theaterwandeltocht.

- "De Nacht van Klooster is de traditie van het brommerrijden met een doorgeslepen uitlaat in de nacht voor Koningsdag. Deze traditie houden wij als jeugd van Sint Jansklooster graag in ere. Ook werken we samen met politie en Plaatselijk Belang om alles zo goed en veilig mogelijk te laten verlopen." Het evenement staat ook bekend als Decibelwedstrijd (de brommer die de meeste decibels weet te produceren wint een beker) en het is de lokale versie van wat elders bekend staat als Luilak (en waar het meestal op de zaterdag voor Pinksteren is).

- Op Koningsdag is er de Kloostermarkt. Kooplieden, standwerkers, straatartiesten en diverse activiteiten voor jong en ouder zorgen voor een onvergetelijke dag.

- Avond4daagse Sint Jansklooster (juni).

- Het Corso Sint Jansklooster (weekend half augustus) is uitgegroeid tot een van de grotere corso's in ons land en trekt tienduizenden bezoekers. Het corso omvat 13 metershoge praalwagens met hoofdzakelijk dahlia's. Het aantal dahlia's per wagen varieert van 120.000 tot 350.000. - Videoreportage Bloemencorso 2015.

Stichting Bloemencommissie verzorgt de in- en verkoop van dahlia’s voor de corsogroepen. Voor de corsowagens zijn miljoenen dahlia's in alle kleuren nodig. Een groot deel daarvan is afkomstig van eigen velden van de groepen en van het centrale veld van de Bloemencommissie. Daar komen jaarlijks 3 miljoen dahlia’s vandaan. Daarnaast komen bloemen van andere Belgische en Nederlandse corsoplaatsen naar Sint Jansklooster. Bijvoorbeeld omdat die een bepaalde kleur kunnen leveren, of omdat de velden in het eigen dorp niet voldoende dahlia's opleveren. Uiteraard gaan er ook veel dahlia's vanuit het dorp richting de andere corso’s. Dit ingewikkelde logistieke proces neemt de Bloemencommissie voor haar rekening.

- Oogstdag en Molendag (op een zaterdag in september) met show oude tractoren en stationaire motoren bij de Monnikenmolen.

- Barskopfeest (begin november, in 2019 voor de 9e keer).

- Kerstmarkt (op een vrijdag in december) rondom het dorpshuis, met activiteiten voor het hele gezin. Natuurmonumenten presenteert zich, er zijn corsowagenbouwersgroepen, kraampjes met eten en drinken, live muziek.

- Carbidschieten op oudjaarsdag (behalve als die op een zondag valt, dan is het kennelijk op een andere dag, zo begrijpen wij uit de pagina onder de link).

- Als het in de winter hard genoeg vriest, kun je schaatsen op de ijsbaan van IJsclub Ons Genoegen. De club telt 11 leden en heeft de beschikking over een officiele 400 meter baan. Wanneer er ijs ligt organiseert de club op de ijsbaan altijd diverse activiteiten zoals ijsdisco en schoolschaatsen. Ook organiseert Ons Genoegen de Rond De Wiedentocht, waarbij je kunt kiezen uit de afstanden 15 en 40 km. De tocht gaat, zoals de naam al doet vermoeden, dwars door natuurgebied De Wieden. Verder is IJsclub Ons Genoegen als mede-organisator betrokken bij de Hollands-Venetiëtocht, de Noordwesthoekrit en de Overijsselse Merentocht.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Bezoekerscentrum De Wieden ligt bij Sint Jansklooster aan de Beulakerwijde, in een schilderachtig straatje van historische veenwerkershuisjes. De Wieden is een oer-Hollands landschap dat bestaat uit een wirwar van kleine slootjes en vaarten, wijde plassen en grote en kleine eilandjes. Natuurmonumenten koopt al vanaf de jaren dertig land en water aan om het bijzondere karakter van het gebied te behouden.

Veen en turf
Het verhaal van De Wieden is het verhaal van veen en turf. Met allerlei speciale gereedschappen werd in vroeger tijden veen uitgegraven en op de legakkers te drogen gelegd. Zo ontstond het brandbare turf. Wat nu rest is veel water en langgerekte legakkers. Op sommige plaatsen zijn deze weggeslagen door de storm en daar liggen nu grote meren zoals de Beulakerwijde en de Belterwijde. Wijde spreek je hier uit als wiede en daar komt dan ook de naam van het gebied De Wieden vandaan.

Verlanding
De natuur is dynamisch en altijd weer anders. Wat nu water is, is over een tijd bos. Hoe deze 'verlanding' in z'n werk gaat, is goed te zien in De Wieden. Kleine plassen en sloten groeien langzaam dicht met waterplanten. Door de resten van afgestorven planten ontstaat een dik pakket, waarbij het plantendek als een verende matras op modder drijft. Hier is zelfs over te lopen. Op dit zogenaamde trilveen komen veel interessante planten voor, waaronder diverse orchideeën en zeggensoorten. - Proefschrift van Ivan Mettrop (2015) over de mogelijke voor- en nadelen van herinvoering van een fluctuerend waterpeil als maatregel om doelvegetaties te behouden in verschillende typen basenrijke trilvenen.

- ‘Wiedekiek’ is de naam van de vogelkijkhut die in 2010 nabij het Bezoekerscentrum van Natuurmonumenten is gerealiseerd. De naam verwijst naar het ver kunnen kijken, de locatie aan de Beulakerwiede en de kiekendief die er in de toekomst naar verwachting kan worden gespot. Vanuit de hut hebben bezoekers een prachtig uitzicht over het nieuw aangelegde natuurgebied Beulakerpolder.

In de Beulakerpolder, dat onderdeel is van de Wieden, wordt 109 hectare natuur ingericht met rietland en ruigte, laagveenmoeras en open water. Het gebied is verdeeld in verschillende vakken die van elkaar gescheiden zijn door zogeheten ribben. De hoogte van het maaiveld verschilt van vak tot vak. In de vakken ontstaan verschillende droge en natte natuurtypen zoals moeras en rietland.

Naast het realiseren van nieuwe natuur wordt het gebied ook ingericht voor het tijdelijk kunnen bergen van circa 500.000 m3 water met het oog op een eventuele noodsituatie die eens in de 10 tot 100 jaar kan voorkomen. Wanneer het nieuwe natuurgebied zich de komende jaren ontwikkelt, verwachten Natuurmonumenten er verschillende riet- en moerasvogels te zien, zoals de kleine karekiet, de rietzanger, de purperreiger, de roerdomp en de lepelaar. (bron: Natuurmonumenten, 2010)

Terug naar boven

Beeld

- Middels de video 'Rondje Heetveld, Sint Jansklooster en Zwartsluis' (2013) van RTV Oost kun je vanuit je luie stoel virtueel een rondje met de auto door deze kernen maken.

- Oude foto's van Sint Jansklooster op Facbook.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Sint Jansklooster (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Sint Jansklooster en Heetveld e.o. van Plaatselijk Belang op Facebook.

- Belangenvereniging: - Plaatselijk Belang Sint Jansklooster - Heetveld.

- Dorpshuis: - Dorpshuis Sint Janskamp.

- Muziek: - "In 1900 vindt er een bespreking plaats tussen het hoofd van onze dorpsschool en enkele vrienden en bekenden om tot oprichting van een muziekvereniging te komen. Onderwijzer Van der Meij, die Sint Jansklooster verkoos boven het Friese dorpje Hallum, wist wel iets van blaasmuziek af. Vandaar die bespreking met een paar timmerlieden, een winkelier en enkele landbouwers. Het duurt niet lang tot er 7 mooie koperen instrumenten arriveren, van de firma Kessels uit Tilburg. Op 2e Pinksterdag van het jaar 1900 vond het eerste optreden plaats van de pas opgerichte Muziekvereniging Soli Deo Gloria (S.D.G.). Als eerste werk werd het koraal Psalm 42 gespeeld. Deze bekende melodie over het hijgend hert, momenteel bekent als moede hinde, werd door bijna de hele bevolking van het Land van Vollenhove met bewondering en ontroering aangehoord. In het verslag van een der oprichters staat: "Velen, die deze muziek hoorden, kregen tranen in de ogen en vroegen zich af hoe het mogelijk was, dat uit deze instrumenten zulke mooie muziek kon komen." Er kwam al snel steeds meer animo voor de vereniging, want omstreeks 1905 was S.D.G. al een korps met 15 leden.

Enkele bijzonderheden uit de latere geschiedenis: Nadat in 1957 de Koninklijke goedkeuring voor onze vereniging verkregen was en verschillende leningen werden aangevraagd, werd in dat voorjaar een geheel nieuwe bezetting aangeschaft, die ons toen ruim f 8500,- kostte. Daar we ons korps ook graag in uniform zagen, besloot de Behartigingscommissie een fonds hiervoor op te richten. Op 22 juni 1964 vond de symbolische overdracht plaats van het eerste uniform, waarbij burgemeester Krol opmerkte, dat kleren nu werkelijk de man maakten. Een echte crisis heeft S.D.G. gelukkig nooit gekend. Natuurlijk waren er ups en downs, maar jaren lang bleef het ledental schommelen rond de dertig. We hopen dat dit ook in de toekomst zo mag blijven. Deze band onderling als korps, maar ook tussen publiek en korps. Als je ons hoort spelen, zul je wel niet meer met tranen in de ogen toeluisteren, zoals bij het eerste koraal van S.D.G., maar dat verwachten we ook niet. Toch hopen we ook in de toekomst op jouw meeleven en belangstelling voor onze vereniging te mogen rekenen."

- Sport: - Voetbalvereniging s.v. VHK (VlugHeid en Kracht) is opgericht in 1954.

- Veiligheid: - In 2017 is in Sint Jansklooster en Heetveld e.o. de WhatsApp Buurtpreventie van start gegaan, om onveilige situaties in de buurt te signaleren en daar snel op te kunnen handelen. Nog niet alle inwoners hebben zich hier voor aangemeld. Je kunt je aanmelden door een mail te sturen naar info@pbsintjanskloosterheetveld.nl, met vermelding van je naam, adres en 06-nummer. Je krijgt dan informatie toegestuurd en je wordt aangemeld bij een van de 4 wijken waar het dorpsgebied in is ingedeeld.

Terug naar boven

Beroemde inwoner

- De in Sint Jansklooster (buurtschap Leeuwte) geboren marathonschaatser Evert van Benthem wint in 1985 en 1986 de Elfstedentocht en zet zijn woonplaats daarmee op de kaart. In 1999 emigreert hij naar Canada. Eind 2017 is het plein voor de bibliotheek heringericht en op initiatief van Plaatselijk Belang omgedoopt tot Evert van Benthemplein.

Reactie toevoegen