Sint Antoniusbank

Plaats
Buurtschap
Eijsden-Margraten
Heuvelland
Limburg

DK_20110702_1327_Hoeve_St_Anthonisbank.jpg

Hoeve Sint Antoniusbank is een rijksmonument

Hoeve Sint Antoniusbank is een rijksmonument

RIT_20110702_5125_Europahuis_St_Anthonisbank.jpg

Het Europahuis in Sint Antoniusbank

Het Europahuis in Sint Antoniusbank

Sint Antoniusbank

Terug naar boven

Status

- Sint Antoniusbank is een buurtschap in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Eijsden-Margraten. T/m 4-8-1828 gemeente Heer en Keer. Per 5-8-1828 over naar gemeente Cadier en Keer, in 1982 over naar gemeente Margraten, in 2011 over naar gemeente Eijsden-Margraten.

- Hoewel de woningen van Sint Antoniusbank tegenwoordig voor de postadressen in Bemelen liggen, heeft de nederzetting vanouds nooit bij Bemelen gehoord. Verschillende toenmalige eigenaren van percelen grond in deze buurtschap zijn er de oorzaak van dat het in 1799 bij Heer en Keer is gekomen. Zij wilden bij deze gemeente behoren om gebruik te kunnen blijven maken van de gemeenteweide van de Mettenberg die al eerder (1794-1795) bij Heer en Keer was gekomen. De grenzen die tot de Franse tijd niet duidelijk waren, werden nu tot in detail vastgelegd. (bron: Historische Kring Cadier en Keer)

- De buurtschap Sint Antoniusbank valt dus zoals hierboven beschreven voor de postadressen onder het dorp Bemelen, en is inmiddels ook aan dat dorp vastgegroeid, maar gezien de historische banden hoort ze tot het werkgebied van de Historische Kring Cadier en Keer.

- De buurtschap Sint Antoniusbank heeft blauwe plaatsnaamborden en heeft dus een eigen 'bebouwde kom', maar ter plekke staan ook witte borden en die combinatie schijnt bordmatig niet helemaal te kloppen, aldus onze plaatsnaambordoloog Harry Fluks.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
De buurtschap wordt lokaal ook 't Gehuuch genoemd.

Oudere vermeldingen
Sint Anthonybank, Sint Anthoniusbank, 1840 Sint Antoniusbank.

Naamsverklaring
Uit de naam Antoniusbank ('bank van de Antonieten') valt af te leiden dat deze nederzetting een ‘vrije rijksheerlijkheid' is geweest. De toevoeging ‘bank' aan de plaatsnaam verwijst namelijk naar ‘rechtbank' en dat betekent waarschijnlijk dat de Antonieten niet alleen werden beleend met het land (de 'grondheerlijke rechten') van dit gebied, maar tevens mochten recht spreken over de inwoners. Als heer van de heerlijkheid stelden de Antonieten ook de schout (hoogste rechterlijke ambtenaar) en schepenen (rechters) aan. (bron: Historische Kring Cadier en Keer)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Sint Antoniusbank ligt rond de gelijknamige weg en ligt direct Z van het dorp Bemelen, O van de stad Maastricht en het 'dorp in de stad' Heer, N van het dorp Cadier en Keer, NW van het dorp Margraten, W van het dorp Sibbe, ZW van het dorp Vilt, ZZW van het dorp Berg en ZO van het 'dorp in de stad' Amby.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Sint Antoniusbank 8 huizen met 73 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 40 huizen met ca. 100 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Sint Antoniusbank wordt tijdens het leenstelsel een heerlijkheid, waarschijnlijk onder het commandeurschap van Anthonius van Maastricht. In 1828 is het met Keer afgescheiden van de toenmalige gemeente Heer en met Cadier verenigd in de nieuwe gemeente Cadier en Keer.

Bijzonder is dat Sint Antoniusbank officieel nooit bij de gemeente Bemelen heeft gehoord, terwijl het zowel geografisch als kerkelijk wél onder Bemelen hoorde, en de inwoners zich ook gevoelsmatig het meest met Bemelen verbonden voelden. Meer daarover lees je hierboven onder het kopje Status. Na de herindeling van 1982, waarbij zowel de gemeente Bemelen als Cadier en Keer opgingen in de gemeente Margraten, is deze situatie geformaliseerd, d.w.z. dat het daarmee mogelijk werd om de buurtschap voor de postadressen onder Bemelen te brengen.

- Geschiedenis van Sint Antoniusbank op de site van Historische Kring Cadier en Keer.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Sint Antoniusbank heeft 2 rijksmonumenten, beide fraaie voorbeelden van het gesloten Limburgse boerderijtype:

- De monumentale Hoeve Sint Antoniusbank op nr. 27 dateert oorspronkelijk uit de 17e eeuw, de huidige vorm is 19e-eeuws. De binnenplaats is te bezichtigen.

- Hoeve Beusdaelshof (huisnr. 10) is genoemd naar de bezitters uit 1750. Dit was het geslacht Colin de Beusdael. Op een kaart uit 1658 van de Sint Antoniusbank wordt Beusdaelshof aangeduid als Velsenhoff (ook Hoeff van den Veels). Het complex heeft ook Scheyffartshuis geheten, genoemd naar het geslacht Scheyffart van den Vels van Bemelen, dat reeds in 1414 wordt genoemd. In 1859 wordt een belangrijk deel van de hoeve geslecht door burgemeester Thomas Leessens. die de gronden verder onder de boeren verpachtte. In het weiland aan de westzijde van de huidige (in 2000 gerenoveerde) boerderij kun je nog de restanten zien liggen van een vierkante toren. Ook zijn er nog sporen van een oude draaiput, die onderin rond is en uit mergel bestaat. (3183)

- Sint Antoniusbank 42, het voormalig Europahuis (op de grens van Bemelen en Sint Antoniusbank) heeft allerlei functies gehad, van klooster tot volkshogeschool. Thans is het een appartementencomplex.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Paardrijvereniging Vrij en Blij organiseert op een zondag in augustus een oriëntatierit en koetsentocht. Nadere informatie bij Sandra Timmers, tel. 043-4073747 of Diana van Dijk, tel. 043-4072486.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Beschrijving van Sint Antoniusbank vanuit wielrenners-perspectief.

Reactie toevoegen