Sibculo

Plaats
Dorp
Hardenberg Twenterand
Salland Twente
Overijssel

sibculo_aquaklimcross_kopie.jpg

Jaarlijks is er in Sibculo op een zaterdag in augustus de Aquaklimcross. En die maakt kennelijk het beest in je los, dus je bent gewaarschuwd...

Jaarlijks is er in Sibculo op een zaterdag in augustus de Aquaklimcross. En die maakt kennelijk het beest in je los, dus je bent gewaarschuwd...

Sibculo Groeten uit [640x480].jpg

Sibculo Groeten uit

Sibculo Groeten uit

sibculo_waterput_klooster_kopie.jpg

Sibculo, deze waterput is het enige zichtbare dat nog rest van het beroemde voormalige Cisterciënzer klooster Galilea Major. Stichting Klooster Sibculo zet zich in om ook de funderingen en muren van het klooster weer zichtbaar te maken.

Sibculo, deze waterput is het enige zichtbare dat nog rest van het beroemde voormalige Cisterciënzer klooster Galilea Major. Stichting Klooster Sibculo zet zich in om ook de funderingen en muren van het klooster weer zichtbaar te maken.

Sibculo

Terug naar boven

Status

- Sibculo is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Hardenberg. T/m 30-4-1941 gemeente Ambt Hardenberg. Een handvol panden aan de O kant van de Bergweg en idem van de Kloosterstraat, valt onder de gemeente Twenterand (en ligt in de streek Twente; t/m 2000 gemeente Vriezenveen), omdat de gemeentegrens ter plekke langs die wegen loopt.

Terug naar boven

Naam

In het Nedersaksisch
Sibkullo.

Oudere vermeldingen
1253 Sebekeloe, 1406 Zebbekeloe, Zibbekeloe, 1431 Ziebekelo, Sibculo, Sibeculo, 1803 Sipkelo.

Naamsverklaring
Betekent lo 'licht, open bos' van de persoon Sibica.(1)

Terug naar boven

Ligging

Sibculo ligt NO van Vroomshoop en Westerhaar-Vriezenveensewijk, ZW van Kloosterhaar.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Sibculo 42 huizen met 249 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 600 huizen met ca. 1.450 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Klooster Galilea Major
Sibculo wordt als nederzetting weliswaar al in 1253 vermeld (daarom heeft men in 2003 ook het 750-jarig bestaan gevierd), maar veel kan het toen nog niet hebben voorgesteld. Voordat de Cistenciënzer monniken zich in 1406 vestigen op de stuwwal alhier, is het gebied namelijk nog overwegend "woest en ledig", zoals men zelfs tot in de 19e eeuw moeras- en heidegebieden nog noemt. Wat wij tegenwoordig natuur noemen, vindt men tot in de 19e eeuw maar nutteloos: 'woeste' grond moet worden ontgonnen tot landbouwgrond, dan heb je er tenminste wat aan... In de loop van de daaropvolgende decennia wordt het moerasgebied daarom stukje bij beetje ontgonnen door de monniken en hun lekebroeders.

Sibculo is in de geschiedenis vooral bekend geworden vanwege het Cisterciënzerklooster Galilea Major (Groot Galilea), waar in 1403 mee is begonnen. Een eerste deel kwam in 1406 gereed, later is het uitgebreid. In 1480 had het klooster 51 boerderijen in dorpen in de wijde omgeving. In deze tijd huisvestte het klooster 80 monniken en 110 lekenbroeders. Het klooster stond aan het hoofd van de Colligatie van Sibculo, die uitgroeide tot een gemeenschap binnen de Cisterciënzerorde met twintig kloosters in Nederland, Duitsland en België.

In 1579 ging Overijssel over tot de protestantse godsdienst, werden alle kloosters opgeheven en hun bezittingen door de overheid in beslag genomen. De gebouwen van Groot Galilea raakten in verval; bouwmateriaal werd verkocht of zomaar meegenomen. In ieder geval tot 1792* woonden er nog mensen in het vervallen kloostercomplex. Sindsdien heeft het terrein er ongebruikt bij gelegen. Alleen de waterput is nog intact. Het ondergrondse deel is van Bentheimer zandsteen. De huidige opbouw dateert uit ca. 1930 en was een idee van de toenmalige eigenaar van het terrein, textielfabrikant Ludwig van Heek. Van het water uit de put wordt beweerd dat het geneeskrachtig is. Op het terrein ligt ook de oudste grafsteen van de gemeente Hardenberg. Die stamt uit 1501. Het kloosterterrein is het enige rijksmonument van het dorp. Zie verder ook de geschiedenis van het klooster te Sibculo in de Canon van Vriezenveen.
* In het in deze alinea gelinkte artikel over de geschiedenis van het klooster in de Canon van Vriezenveen wordt het jaartal 1725 genoemd als vermeend laatste bewoningsjaar, maar dat klopt dus niet, gezien de reactie onderaan deze pagina, waar iemand meldt dat ze in de archieven een huwelijk uit 1792 heeft aangetroffen van personen die toen nog in het (vervallen) klooster woonden.

Sinds 2004 zet Stichting Klooster Sibculo zich middels het Museum Zichtbaar Verleden in om de restanten van het klooster weer zichtbaar te maken. In 2015 is de Kloostertuin in oude glorie hersteld. “De kloostertuin is één van de projecten. Daarna willen we graag de fundamenten en de muren van het klooster zichtbaar maken. En de bedoeling is om de spullen die gevonden zijn op het kloosterterrein tentoon te stellen. Eventueel wandelpaden aanmaken om op deze manier het gebouw inzichtelijk te maken. Ook zal er een gedeelte van de kloosterkerk nagebouwd worden met een plateau met een uitkijktoren.

Alles wat er gemaakt wordt krijgt een publieke bestemming. We willen graag de bevolking van Sibculo meer betrekken bij het dorp en het kloostergebeuren. Er zijn zoveel mogelijkheden om hier iets mee te doen. Het klooster moet een centrale plek krijgen binnen de Sibculose bevolking", aldus Henk Huisman van de stichting. Het museum verdiept zich ook in de geschiedenis van het dorp en buurdorp Kloosterhaar in bredere zin. Het museum heeft inmiddels een bibliotheek met een collectie van 200 boeken over Sibculo en omgeving. Ook heeft zij inmiddels veel gegevens over families die hier hebben gewoond (genealogie).

Tweede Wereldoorlog
Op 30 maart 1943 zijn 2 vliegtuigen in Sibculo neergestort: een Engelse bommenwerper en een Duitse nachtjager, die elkaar beschoten. Alle inzittenden, in totaal 9 personen, zijn omgekomen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Sibculo heeft 1 rijksmonument, zijnde een archeologisch monument, namelijk een terrein waarin overblijfselen van een cisterciënserklooster, waarvoor zie verder bij Geschiedenis.

- Sibculo heeft naast het kloosterrein als enige rijksmonument ook maar 1 gemeentelijk monument, zijnde woonhuis Biewenga op Kloosterstraat nr. 16.

- De huidige Hervormde (PKN) kerk heet De Horst (Schoolstraat 4) en dateert uit 1994. De vorige Hervormde kerk was gevestigd in het Verenigingsgebouw op Kloosterdijk 85, dat in 1991 is afgebroken. Maar dit pand is niet alleen een kerk. Het is nog véél meer. Zie daarvoor onder Links > MFC.

- De huidige Gereformeerde (PKN) Kloosterkerk (Kloosterdijk 105) dateert uit 1951. Voorheen werd gekerkt in een oud schoolgebouw aan de Gemeenteweg voorheen Zandweg. Over de geschiedenis van gereformeerd Sibculo kun je meer lezen onder de link, op de site van Hervormd & Gereformeerd Sibculo en Kloosterhaar.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Oranjevereniging Sibculo organiseert o.a. Koningsdag en de Feestweek (mei).

- Op tweede pinksterdag is er rondom de Spartelvijver het Festival of Fire, een evenement vol gospel, praise en worship. Een festival met christelijke artiesten, sprekers en sportieve activiteiten voor jong en oud op en rondom het water.

- De Aquaklimcross (op een zaterdag in augustus) is een hardloopwedstrijd in Sibculo op een parcours van een voormalige zandafgraving. Een ronde van 3 kilometer kent maar liefst 10 steile zandhellingen en 2 waterpassages van 100 meter. Al met al een heel pittige uitdaging. Je waant je op een trailrunparcours ergens in het buitenland. Het decor is ca. 4 ha groot, met beboste hellingen, water en strand, en ligt vlak naast het historische kloosterterrein met drooggevallen grachten die onderdeel van het parcours uitmaken. Het programma kent een 'pettercross' voor de kleintjes en 3, 6, 12 en 21 kilometer voor volwassenen. Tevens zijn er de Duo-run (met 2 personen op de 6 km) en de Quattro-run (met 4 personen op de 12 km). Nodig je vrienden, familie en collega`s uit en doe samen mee (tip: je kunt natuurlijk ook meedoen als je in deze tijd in de buurt op vakantie bent en sportief bent ingesteld).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Rondom Sibculo lopen diverse wandelroutes, waaronder van 2,5 en 5,5 km. Zeer de moeite waard om te bewandelen is ook het nabijgelegen 1.000 ha grote natuurgebied Engbertsdijksvenen, dat je beschreven vindt onder buurdorp Westerhaar-Vriezenveensewijk. "Dat gebied is enorm groot en vormt als het ware de brug tussen het Vechtdal en Twente. Je kunt daar echt uren wandelen zonder een mens tegen te komen”, aldus Riek Leemhuis van Stichting Klooster Sibculo.

- Bij Zandwinplas Lucasgat aan de Bergweg zijn mogelijkheden om te duiken.

- Recreatieplas Spartelvijver leek in 2015 te moeten sluiten wegens gebrek aan vrijwilligers. Gelukkig zijn deze toch weer gevonden, waardoor de recreatieplas voorlopig weer kan voortbestaan.

- Rondom recreatieplas Spartelvijver in Sibculo en het voormalige kloostercomplex Groot Galilea ligt het gemeentebos. Dit bos heeft vele unieke waarden op het gebied van (cultuur)historie, recreatie en natuur en kent een grote afwisseling in droog en nat, hoog en laag. Om meer samenhang in het totale gebied te verkrijgen, waar onder andere ook de Engbertsdijksvenen toe behoren, en vroegere overblijfselen van heide en moeras in het bos meer zichtbaar te maken, zijn in 2014 herstelwerkzaamheden uitgevoerd. De heide is vrijgemaakt van jonge bomen en struiken om zo het leefgebied voor de droge struikheide te herstellen en te vergroten. Verder wordt het moerasbos, dat ‘vol’ staat met bomen en struiken, nu blijvend als hakhout afgezet, waardoor het weer een groeikrachtig, vitaal bos wordt.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Sibculo (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Plaatselijk Belang Sibculo.

- MFC: - MFC De Horst in Sibculo ziet er op het eerste gezicht uit als een kerk. En dat is het óók (zie daarvoor hierboven onder Bezienswaardigheden). Maar dat is het niet alléén. Het is nog veel meer: het is ook een kinderdagverblijf, peuterspeelzaal, buitenschoolse opvang, bibliotheek en dagopvang voor ouderen. En een repetitielokaal voor harmonie, shantykoor, drumband en toneelvereniging. Vandaar: multifunctioneel centrum (MFC). Het eigenlijke kerkgebouw is gebouwd onder architectuur van architectenbureau Klunder uit Vriezenveen en geopend in december 1993. In 2009 is een aanbouw gemaakt, die dienst doet als dagopvang voor ouderen.

"De Horst is belangrijk voor de samenhang en eenheid in Sibculo. Dat is niet altijd zo geweest. Een koffietafelgesprek met de vrijwilligers levert een overzicht van kerkafscheidingen en kerkverplaatsingen. Sommige mannen hebben van dichtbij de verhalen meegemaakt, doordat schoonvader in het kerkbestuur zat, of vanwege het eigen huwelijksjaar. Opvallend is dat men elkaar toch weer wist te vinden, onder andere in het multifunctioneel gebruik van de beschikbare ruimtes. Men gebruikte vroeger het jeugdgebouw voor kerkdiensten en al decennia geleden repeteerden de toneel- en zangvereniging in de lagere school. De huidige bedrijvigheid rondom de Horst heeft waarschijnlijk de wortels in deze gewoonte.

Men is in het MFC van Sibculo gewend op te schikken en elkaar ruimte te gunnen. Zonder moeite verzet de kosteres het doopvont om plaats te maken voor de repetitie van de drumband. De buitenspeelplaats van BSO en kinderopvang dient zondags als parkeerplaats voor de kerkgangers. De bibliotheek schoof een eindje op voor de kinderopvang. Met de aanbouw uit 2009 heeft de achterwand van de kerk een bijzondere functie gekregen. Na het weghalen van de schuifwand die de achterwand vormt, komt er een nieuwe zaal vrij. Daar waar eerder de achteringang van de kerk was, ligt nu een houten vloer. Die komt met een druk op de knop 75 cm omhoog. Kerkstoeltjes omdraaien en de toneelzaal is klaar." Aldus een beschrijving van MFC De Horst op de site Herbestemde Kerken in Overijssel.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool Windesheim. - Peuteropvang Dol-fijn. - Kinderopvang Blije Voetjes.

- Muziek: - Muziekvereniging Concordia is opgericht in 1938 en is daarmee de oudste vereniging van Sibculo (aldus hun site). De vereniging omvat een fanfare, een jeugdorkest en een - in 1968 opgerichte - slagwerkgroep.

- Sport: - Voetbalvereniging SVV'56. - Hardloopgroep de Sibculoperz is opgericht in 2013. Ze zijn er voor iedereen; jong en ouder, en van elk niveau. Ze trainen 2x per week en wel op maandagavond en donderdagavond. Ze beginnen beide avonden om 19.00 uur, bij de ingang van de Spartelvijver in Sibculo, met een gezamenlijke loopscholing van ca. 20 minuten. Na de spieren opgewarmd te hebben starten ze met een training waaraan iedereen kan meedoen. Dit duurt zo'n 30 à 40 minuten. Daarna lopen ze voor de liefhebbers nog een rondje van een aantal kilometers. De afstand is afhankelijk van de groep van dat moment.

Reacties

(2)

Er woonden langer mensen "op 't Klooster Sijpculo" dan tot 1725. Ik vond deze huwelijksaankondiging in Hardenberg: Proclamaties 11, 18 en 25 maart, attestatie na 't Vriese-veen den 9 april 1792: Gerrit Hendriks J.M. uit Den Ham, wonende op 't Klooster Sijpculo met Jannigjen Hendriks J.D. van 't Klooster Sijpculo. Vader van bruidegom: Hendrik Alberts, moeder Jannigjes Hendriks, vader van de bruid: Hendrik BOERS, moeder Beene Janssen. NH Kerk Hardenberg.
De vrouw Jennigje/Jannigje BOERS werd in 1768 in het klooster Sibculo geboren en de man (Gerrit Hendriksz EKKEL) woonde er enige tijd voor hun huwelijk in 1792. Hartelijke groet, Ellen

Dank voor deze aanvulling! Het vervallen klooster is dus nog een stuk langer bewoond geweest dan in de Canon van Vriezenveen wordt gesteld. Dit feit was de opstellers kennelijk niet bekend. Ik heb het aangepast.

Reactie toevoegen