Schin op Geul

Plaats
Dorp
Valkenburg aan de Geul
Heuvelland
Limburg

schin op geul panorama [640x480].jpg

Schin op Geul panorama

Schin op Geul panorama

DK_20110817_3160_Wegkruis_te_Schin_op_Geul.jpg

Schin op Geul, fraai wegkruis

Schin op Geul, fraai wegkruis

DK_20110817_3163_Spoorweegviaduct_Schin_op_Geul.jpg

Schin op Geul, plaatsnaambord voor het spoortunneltje

Schin op Geul, plaatsnaambord voor het spoortunneltje

DK_20110817_3164_Station_Schin_op_Geul.jpg

Schin op Geul, heeft een station die de stoomtrein aandoet

Schin op Geul, heeft een station die de stoomtrein aandoet

schin_op_geul_st._mauritiuskerk.jpg

Schin op Geul, St. Mauritiuskerk

Schin op Geul, St. Mauritiuskerk

schin_op_geul_gerendal_wandelweg_naar_de_orchideeentuin.jpg

Schin op Geul, Gerendal, de wandelweg naar de Orchideeëntuin

Schin op Geul, Gerendal, de wandelweg naar de Orchideeëntuin

schin_op_geul_miljoenenlijn.jpg

Schin op Geul wordt aangedaan door de stoomtrein die op de 'Miljoenenlijn' pendelt.

Schin op Geul wordt aangedaan door de stoomtrein die op de 'Miljoenenlijn' pendelt.

LB gemeente Schin op Geul in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Schin op Geul in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Schin op Geul in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Schin op Geul

Terug naar boven

Status

- Schin op Geul is een dorp in de provincie Limburg, in de regio Heuvelland, gemeente Valkenburg aan de Geul. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-9-1940. Per 1-10-1940 over naar gemeente Valkenburg-Houthem, in 1982 over naar gemeente Valkenburg aan de Geul.

- De gemeente Schin op Geul is per 2-1-1879 vergroot met de gemeente Strucht.

- Onder het dorp Schin op Geul vallen ook de buurtschappen Engwegen, Keutenberg, Schoonbron, Strucht en Walem (in de praktijk, want Walem is een formele woonplaats, met onder andere een postale plaatsnaam en twee postcodes in het postcodeboek). Verder valt het dorp Oud-Valkenburg voor de postadressen onder het dorp Schin op Geul.

Terug naar boven

Naam

Lokale schrijfwijze en uitspraak
Sjin.

Oudere vermeldingen
Schin op Geulle, midden 11e eeuw kopie 18e eeuw de Schina, 1147 Sch(i)nna, 1152 Schinna, 1154 Skinam, 1603 Schin op de Geule, 1883 Schin op Geul.

Naamsverklaring
Betekenis onzeker, misschien Indo-Europees Skinion (gereconstreerde vorm) 'nederzetting aan de Schin (oude waternaam?)'. (1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Schin op Geul ligt ZO van de stad Valkenburg, O van het dorp Oud-Valkenburg, ZZW van het dorp Klimmen, ZW van het dorp Ransdaal, W van het dorp Ubachsberg, NW van het dorp Wijlre, NNO van het dorp Gulpen, NO van de dorpen Scheulder en Margraten en ONO van het dorp Sibbe.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Schin op Geul 67 huizen met 348 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 20/92 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Walem (deels) 25/123, Ransdaal (deels) 7/38, Opscheumert 6/24 en Sint Pieter 9/71.

- Per 2 januari 1879 (de wet dateerde van 8 augustus 1878) is de gemeente vergroot met de gemeente Strucht (303 hectare met ca. 60 huizen en ca. 325 inwoners).

- Per 1 oktober 1940 is de gemeente Schin op Geul opgeheven en opgegaan in de gemeente Valkenburg-Houthem met 691 hectare, ca. 400 huizen en 1.692 inwoners.

- Tegenwoordig heeft het dorp ca. 600 huizen met ca. 1.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De gemeente Schin op Geul omvat oorspronkelijk naast het dorp verder Valkenburg’s ‘voorstadje’ Sint Pieter, Oost op Geul, de Schaesberg en Walem. Koning Philips II verheft het dorp in 1557 tot een heerlijkheid met lage, middelbare en hoge rechtspraak. De eerste ‘heer’ was Jan van Strijthagen, voogd en stadhouder van het graafschap Valkenburg. De heerlijkheid is in 1661 bij de verdeling van het graafschap Valkenburg tussen de Staten-Generaal en Spanje van de hoofdbank Klimmen afgescheiden, omdat Klimmen toen aan de Republiek werd toegewezen. Schin op Geul bleef Spaans resp. Oostenrijks tot aan het Verdrag van Fontainebleau (1785). De Fransen verhieven het dorp tot een gemeente.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij Heemkundevereniging Schin op Geul.

- Pagina met beschrijving en tientallen afbeeldingen van het voormalige station Schin op Geul.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Schin op Geul heeft 19 rijksmonumenten.

- De St. Mauritiuskerk staat op een helling die al sinds de 9e eeuw ruimte biedt aan kerken. In de loop der eeuwen hebben de godshuizen hier uiteenlopende posities gehad. Op enig moment had de kerk van Schin op Geul de leidende rol in de regio - welke status later weer is veranderd en geworden tot parochiekerk van het dorp. De Mauritius laat aardig zien hoe de veranderende context waarin de kerk opereerde van invloed is geweest op de architectuur.

Eerdere bedehuizen gingen geheel verloren, maar het tegenwoordige gebouw nam toch een 11e- of 12e eeuwse kerk in zich op - ofschoon men kan zeggen dat deze romaanse kerk meer in de ruimte van de drie traveeën van het schip dan in de muurmassa behouden bleef. De toren en zijbeuken werden gebouwd in het laatste kwart van de 18e eeuw en de oostelijke delen - transept en koor - omstreeks 1925. Dat voor de laatstgenoemde toevoeging neoromaanse vormen werden gekozen, terwijl het oorspronkelijke romaans inmiddels bijna onherkenbaar was geworden, maakt zo’n bouwgeschiedenis boeiend en bizar: Weer lezen we van de kerk de botsing van modieuze en historiserende architectuur af. De kerk (rijksmonument) bevat onder meer een houten Madonnabeeld uit circa 1300. Kerkpatroon is de H. Mauritius, Romeins heilige en martelaar die rond 300 na Chr. leefde.(2) Het maandelijkse nieuwsblad van de parochie, de MauritiusBode, is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers).

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsgroep de Sjin Romano's.

- Reeds sinds 1998 organiseert de fanfare jaarlijks op een zondag in mei het succesvolle Bourgondisch Aspergefestijn. Vanaf 12 uur kun je in ’t Geboew in Schin op Geul terecht voor een 3- of 4-gangenmenu gemaakt door topkoks. Wil je liever eerst een rondje wandelen in de mooie omgeving, dan is dat mogelijk. Er zijn diverse wandelroutes door de omgeving beschikbaar.

- Op een zondag in juni is er een Open Dag in natuurgebied Gerendal met diverse attracties en demonstraties voor kinderen en volwassenen. Nadere informatie op tel. 043-4599138.

- Zomermarkt (op een zondag in juli). Nadere informatie bij de heer Jennekens, tel. 043-4591449.

- Vanaf een zaterdag in de 1e helft van september is er gedurende 8 dagen in de Mauritiuskerk te Schin op Geul het jaarlijkse Corneliusoctaaf. Deze heilige is in 251 tot paus gekozen. Hij voerde een op vrede en verzoening gericht beleid, maar werd twee jaar later het slachtoffer van de vervolgingen door de Romeinen. Na zijn dood werd zijn verering alras verbreid. De H. Cornelius wordt vooral aangeroepen bij verkrampingen en stuipen, maar heden ten dage met name ook voor verlichting van rusteloosheid, zorgen, zenuwaandoeningen en ander lijden; kortom tegen alle vormen van overspanning en stress. Tijdens dit Corneliusoctaaf wordt er iedere dag een H. Mis opgedragen waarbij na afloop de Corneliuszegen wordt gegeven. Er is op enkele dagen ook ’s middags gelegenheid voor gebed en relikwieverering. De diensten worden, per dag wisselend, opgeluisterd door hetzij fanfare St. Cornelius, hetzij een van de koren uit de omgeving.

- De Sjinse Kerstroute (op de zondagavond voor Kerstmis) is een natuurwandeling door en rond Schin op Geul, met mooie kerststallen en levende kerstfiguren. De route is geschikt voor kinderwagens. Nadere informatie op tel. 043-4591906, op werkdagen van 17-19 uur.

- Al meer dan 20 jaar wordt in de Mauritiuskerk van Schin op Geul door een aantal enthousiaste vrijwilligers altijd een heel bijzondere kerststal gebouwd die dan ook veelvuldig bezocht wordt, niet alleen door parochianen maar ook door bezoekers uit de verre omtrek. Met o.a. het paleis van koning Herodus, waar de Drie Koningen (Drie Wijzen uit het Oosten) in eerste instantie de nieuw geboren koning zochten. De Drie Koningen trekken in een karavaan verder op weg naar Bethlehem en vinden het kind Jezus in de kribbe. Sinds 2017 is er ook een heuse leeuwenkuil. Tevens zijn er verschillende inkijken onder de kerststal. Kom eens kijken en laat je verrassen. De Kerststal in de H. Mauritiuskerk is van 25 december t/m 1 januari dagelijks van 14.00-16.00 uur te bezichtigen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Schin op Geul heeft een halte aan de zogeheten Miljoenenlijn (stoomtrein).

- Schin op Geul en Strucht liggen aan de voet van de Sousberg, die prachtige uitzichten biedt.

- Het dorp is o.a. bekend vanwege de zeldzame orchideeën die er groeien en bloeien in het Z van het dorp gelegen Gerendal. Vanwege de kwetsbaarheid is een groot deel van deze gebieden niet toegankelijk. Maar Staatsbosbeheer beheert er een Orchideeëntuin* die wél toegankelijk is, en waar een groot deel van de in ons land nog in het wild voorkomende orchideeën is bijeengebracht. In totaal zijn hier ca. 20 inheemse soorten te vinden. Deze parasieten (want dat zijn orchideeën eigenlijk) gedijen uitstekend op de schrale grond. De tuin ligt in een dal op kalkgrasland. De bloemen worden bestoven door nachtvlinders, die met hun tong de nectar uit de bloemen halen. Natuurmonumenten heeft in het Gerendal de Korenwolfwandelroute uitgezet. De route begint bij kasteel Schaloen. Ook Staatsbosbeheer heeft hier diverse routes uitgezet. - Nadere informatie over de geschiedenis van de orchideeën in Schin op Geul.
* Achter de boswachterswoning op Gerendal 2. Van de parkeerplaats tot de tuin is het circa 15 minuten lopen. Geopend van begin mei tot eind juni (de bloeitijd van de orchideeën), dagelijks van 10-17 uur. De toegang is gratis. Er is een gids aanwezig die je van informatie kan voorzien.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Schin op Geul (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Stichting Heerlijkheid Schin op Geul is de verzamelnaam van alle door groepen van inwoners opgestarte projecten die bijdragen aan de leefbaarheid van het dorp en de bijbehorende buurtschappen. Naam en logo geven weer waar ze voor staan: een aangename woon- en leefgemeenschap waarin de mensen hart hebben voor elkaar, en hart voor het dorp en zijn mooie natuurlijke omgeving. De stichting is de voortzetting van de vroegere Dorpsraad Schin op Geul - Oud-Valkenburg.

- Dorpshuis: - Gemeenschapshuis 't Geboew is gerealiseerd in 1974. Daar is al veel aan vooraf gegaan en nadien is natuurlijk ook veel gebeurd aan ontwikkelingen, o.a. uitbreidingen en verbouwingen. Dat is allemaal te lezen op de pagina geschiedenis Gemeenschapshuis 't Geboew. Het gemeenschapshuis is het bruisende hart van Schin op Geul, dat de thuisbasis is van vele lokale verenigingen. Het is een multifunctioneel gebouw dat beschikt over vele voorzieningen: een grote zaal, tevens sport-/gymnastiekzaal; een kleine zaal; een cafégedeelte met buffet en kleine keuken; een jeugdruimte annex vergaderzaal; Huisartsenpraktijk en Medisch Centrum Schin op Geul; Fysiotherapie Heuvelland; grote parkeerplaats (vrij parkeren); professionele geluidsinstallatie; beamer te huur; vrije keuze in catering; open wifi. Iedereen, dus ook particulieren, kan gebruik maken van de voorzieningen van het gemeenschapshuis. Bijv. voor je feesten, partijen, bijeenkomsten en vergaderingen. Vaste gebruikers hebben evenwel voorrang bij het reserveren.

- Onderwijs: - In zuidelijk Zuid-Limburg zijn alleen Vrije Scholen in Maastricht en Heerlen. Beide zijn vanuit het Heuvelland niet eenvoudig bereikbaar. Niet alleen geografisch gezien, maar ook in figuurlijke zin, vanwege de lange wachtlijsten. Daarom is Ouderinitiatief Vrije Streekschool Heuvelland opgericht, om te streven naar een eigen Vrije School in die regio. Anno 2017 ziet het er naar uit dat die school in Schin op Geul kan worden gerealiseerd. De actuele ontwikkelingen hieromtrent vind je onder de 1e link van deze alinea.

- Jeugd: - Jeugdstichting Club 77 organiseert door het jaar heen diverse activiteiten voor de jeugd in Schin op Geul.

- Jongeren: - RK Sociëteit Gordon Ramzey behelst het in kameraadschappelijke geest beleven van feestelijkheden en tradities in plaatselijk verenigingsverband op grondslag van christelijke beginselen. Aldus hun site. Zo te zien gaat het om een moderne variant van de Jonkheid. Zo houden ze zich o.a. bezig met de traditie van het den-halen.

- Muziek: - Fanfare St. Cornelius Schin op Geul is opgericht in 1919*. Het was aanvankelijk een heel kleine vereniging in een klein dorp. Met muzikanten in hun zondagse pak die een paar jaar nadien een blauwe pet gingen dragen. Hun voornaamste taak bestond uit het opluisteren van de processie en andere kerkelijke activiteiten. In de loop van haar bestaan is St. Cornelius gestaag langs de muzikale ladder omhoog geklommen en tenslotte is ze uitgegroeid tot wat ze nu is: een voornaam muziekgezelschap in haar omgeving met een fanfareorkest, een drumband en een jeugdorkest. De fanfare maakt deel uit van de Limburgse Bond van Muziekgezelschappen (LBM) die een indeling in afdelingen kent afhankelijk van het muzikale niveau. St. Cornelius heeft in de loop der jaren op de concertafdeling na alle afdelingen doorlopen.
* In 2019 gaan ze het 100-jarig bestaan groots vieren. Onder de link zijn ze al aan het aftellen, en houden ze je op de hoogte van ontwikkelingen op dit gebied.

De 1e concoursdeelname vond plaats in 1928 in de 3e afdeling. Sinds 1975 speelt de fanfare in de 1e divisie (voorheen afdeling superieur). Ze zijn er trots op dat ze meerdere keren landskampioen zijn geworden: in 1968 in de afdeling uitmuntendheid (blauwe wimpel); in 1976 in de ere afdeling (witte wimpel); in 1985 in de superieure afdeling (nu 1e divisie) (oranje wimpel); in 1996 in de superieure afdeling (nu 1e divisie) (oranje wimpel). Daarmee is Fanfare St. Cornelius een van de weinige korpsen met 3 kampioenswimpels, oranje-blanje-blue, die voor een fanfareorkest te behalen zijn. Ze draagt deze wimpels dan ook met trots aan haar vaandel. De afgelopen jaren heeft de fanfare herhaaldelijk meegedaan aan bondsconcoursen en heeft zij meer dan eens een eerste prijs met lof der jury behaald.

- Sport: - SV Geuldal is de nieuwe voetbalclub van Schin op Geul en Wijlre. Opgericht op 1 juli 2015. Ontstaan uit Struchter Boys en VV Wijlre.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Schin op Geul.

Reactie toevoegen