Schalkhaar

Plaats
Dorp
Deventer
Salland
Overijssel

Schalkhaar

Terug naar boven

Status

- Schalkhaar is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Deventer. T/m 1998 gemeente Diepenveen. In dit dorp stond het gemeentehuis van de gemeente Diepenveen.

- Onder het dorp Schalkhaar vallen ook de buurtschappen Averlo en Frieswijk (grotendeels) en Linde (deels).

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1830-1855 Schalkhaar.

Naamsverklaring
Samenstelling van haar 'zandige rug' en schalk, oorspronkelijk Middelnederlands schalc 'dienaar, knecht', later ook 'schelm, booswicht'. Schalk kwam ook voor als persoonsnaam, ontstaan uit Godschalk 'dienaar van God'. Reeds in het Middelnederlands was schalc ook de benaming van een 'eenvoudig hijstoestel', waarbij de betekenis van 'knecht' was overgedragen op het voorwerp, dat de dienst van een knecht verricht. In Gelderland en Overijssel is schalk aangetroffen in de afgeleide betekenis 'verlengstuk aan daksparren, waardoor het dak over de muur uitsteekt'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Schalkhaar ligt NO van de stad Deventer, de rivier de IJssel en de dorpen Twello en Wilp, OZO van de dorpen Diepenveen, Terwolde, Vaassen en Emst, ZO van de dorpen Boskamp, Olst, Den Nul, Oene en Epe, ZZO van de dorpen Boerhaar en Wijhe, Z van het dorp Broekland, ZZW van het dorp Raalte, ZW van de dorpen Heeten en Nieuw-Heeten, WZW van de dorpen Lettele, Okkenbroek en Holten, WNW van het dorp Bathmen, NW van de dorpen Colmschate en Harfsen en N van de dorpen Epse en Gorssel.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Schalkhaar 7 huizen met 42 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 2.400 huizen met ca. 5.900 inwoners.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- "Voortkomend uit de Regiegroep Schalkhaar wil de werkgroep Wonen een Burgerinitiatief starten. Het doel is te komen tot levensloopbestendige woonruimte binnen het dorp, die er nu nagenoeg niet is. Het burgerinitiatief wil woonruimte voor 1- of 2 persoons huishoudens realiseren voor met name 50+ inwoners van. Gemeenschappelijke deler is de behoefte om in het dorp te willen blijven wonen, privacy en tegelijkertijd niet eenzaam, contacten met elkaar maar geen verplichting aan elkaar, een eigen buitenruimte, vrijheid in de indeling. Ruime woonruimte en betaalbaar te realiseren. Als wij dit realiseren komt ons huidige huis weer beschikbaar voor nieuwe bewoners. Ook hieraan is grote behoefte. Herken jij je hierin reageer dan naar wooninschalkhaar@gmail.com. Inwoners van Deventer mogen uiteraard ook reageren. Met hen die reageren wordt contact opgenomen." (bron: dorpswebsite, 3-1-2019)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Schalkhaar heeft 1 rijksmonument.

- Schalkhaar heeft 28 gemeentelijke monumenten.

- De RK H. Nicolaaskerk maakt tegenwoordig deel uit van de H. Lebuinusparochie. Deze driebeukige neogotische pseudobasiliek met fronttoren is in 1895 gebouwd naar ontwerp van architect G. te Riele. Stilistisch beïnvloed door de late Nederrijnse gotiek en door het werk van A. Tepe. In 1933 ingrijpend gewijzigd en uitgebreid met een nieuw dwarsschip en koor door J. Haket. Op de van briefpanelen voorziene koortribune een eenklaviers orgel uit 1900, gemaakt door Ludwig Schwarze (1858-1925) te Anholt. De kerk lijkt veel op die van buurdorp Lettele. Ze zijn dan ook kort na elkaar door dezelfde architect ontworpen.

- Een van de gemeentelijke monumenten van Schalkhaar is het woonhuis (voorheen theehuis) op De Ganzeboom 167, in het uiterste NO van de dorpskern, aan het eind van een doodlopend deel van de weg De Ganzeboom. De gemeente kocht het 1,6 ha grote landgoedje met kolk in 2008 van een particulier, met het plan er woningen te ontwikkelen. Dat is er niet van gekomen. Ook een later plan voor een toeristische bestemming heeft het niet gehaald. In 2019 heeft de gemeente het landgoedje voor ca. 600.000 euro verkocht (waar zij het destijds ook voor had aangekocht).

De makelaar prees het als volgt aan: "Altijd al gedroomd van een eigen ‘landgoed’ waar je jezelf in een andere wereld waant? Dat kunnen wij je bieden aan de rand van Schalkhaar. Via een eigen toegangsweg kom je aan op ‘landgoed’ De Ganzeboom met een oppervlakte van maar liefst 16.490 m2. Een prachtige kolk omzoomd door oude bomen en omringend land maken het tot een geweldige plek om te wonen. Naast het wonen kan er kleinschalig een beroep of een bedrijf maar ook als nevenfunctie een bed & breakfast worden uitgeoefend. Het voormalige theehuis (gemeentelijk monument) is in 1999 omgebouwd naar een woning van circa 375 m3 met wonen en slapen op de begane grond. Het bestemmingsplan laat toe dat deze woning tot 750 m3 mag worden vergroot. De woning heeft een mooie lichtinval door de grote raampartijen, drie slaapkamers en op de verdieping een mooie hobby- of werkruimte met een prachtig uitzicht. Een vrijstaand, in hout opgetrokken gebouw met een gebruiksoppervlakte van 72 m2 is voorzien van een dubbele garage en diverse ruimten op de begane grond en de verdieping. Op het terrein staat ook een vakantiebungalow met een gebruiksoppervlakte van 27 m2."

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Via Facebook en Twitter brengt InSchalkhaar.nl voortdurend lokale ondernemers en lokaal nieuws onder de aandacht van inwoners van Schalkhaar, Averlo en Frieswijk. 4x per jaar (begin maart, eind mei, begin september en half december) verschijnt ereen papieren krant huis-aan-huis. Op enkele plaatsen in het dorp worden ook exemplaren neergelegd voor dorpsgenoten die hem vanwege brievenbusstickers niet aan huis ontvangen. Oudere nummers zijn via deze link ook online te lezen.

- Belangenorganisatie: - Platform Schalkhaar is een stichting met als doel de leefbaarheid van het dorp te behouden en waar mogelijk verder te verbeteren. Voorzieningen zoals o.a. scholen, dorpshuis, winkels en bibliotheek zijn de basis voor een levendig dorp. Maar ook de inrichting van nieuwbouwwijken, verkeer en veiligheid zijn aandachtspunten. Kortom alle zaken die het leef- en woonplezier beïnvloeden. Het Platform behartigt de belangen van alle inwoners. Het spreekt bijna vanzelf dat deze belangen niet altijd gelijk zijn en soms zelfs tegenstrijdig. In die gevallen is het Platform meer de procesbegeleider, die stuurt en coördineert. Ze jagen aan als dit nodig is.Dan zorgen ze dat zaken op de politieke agenda komen. Zij zien erop toe dat de mensen in het dorp goed geïnformeerd zijn over de zaken die voor het dorp van belang zijn en dat alle belanghebbenden worden betrokken in de besluitvorming. Individuele belangen behartigen ze niet. Ze komen op voor het algemene belang en trekken op met de inwoners. Bovenal zijn ze een centraal aanspreekpunt. Voor politiek en gemeenteambtenaren om informatie te verkrijgen of zaken te regelen. En voor inwoners. Dan wijzen ze de weg naar gemeente of elders, of pakken zaken op die bij meer mensen blijken te leven.

- Sport: - Hoe de voetbalverenging in dit dorp tot stand is gekomen is een mooi verhaal dat we daarom hier graag weergeven: "Het dorp Schalkhaar maakt in 1922 voor het eerst kennis met het dan nog wat omstreden spel dat ‘voetbal’ heet. Dat weerhoudt vooruitstrevende Schalkhaarders er echter niet van ‘een voetbalvereniging’ op te richten. De vereniging bestaat zestien, soms succesvolle jaren. In 1938 is het afgelopen. In 1942, tijdens de oorlog, verzamelt een groep fanatiekelingen zich in het achterzaaltje van Café Berghuis. Daar richten ze opnieuw een clubje op. Gedurende de oorlog staat het voetballen in het dorp echter op een laag pitje. Het oorlogsfront komt het dorp steeds nader. Op 10 april 1945 slagen de Canadese troepen van de regimenten ‘the Winipeg Rifles’, het ‘Canadian Scottish’ en ‘the Regina Rifles’ er uiteindelijk in de Duitse bezetter te verdrijven. Schalkhaar is bevrijd en al vrij vlot na de oorlog zoekt het groepje kornuiten weer ontspanning en vertier in de vorm van voetbal.

De tijd is dan aangebroken om voetbalvereniging SV Schalkhaar een definitieve status te geven. Daartoe bezoekt Hans Geijssen in die tijd kapelaan Alfons Olde Loohuis, die is belast met jeugd- en jongerenzorg in het dorp. De geestelijke wil echter van niets weten: ‘Het is volkomen onnodig om in dit kleine dorp, zo dicht bij de stad, een eigen voetbalvereniging op te richten!’ Nadat er van voetballerszijde is aangekondigd dat de katholieke Schalkhaarse jongens dan maar lid moeten gaan worden van de protestantse Deventer voetbalvereniging Colmschate, gaat de geschrokken kapelaan uiteindelijk toch door de knieën. Het dorp krijgt z’n eigen voetbalclub. Op 1 september 1945 wordt de oprichtingsvergadering, aangekondigd in de zondagse preek van Olde Loohuis, gehouden in Café Berghuis. Het kerkbestuur besluit in overleg met pachter Bats Haarman een perceel weiland aan de Hagevoorderdijk door de voetballers te laten gebruiken. Door de week grazen er de koeien, op zondag mag (nadat de vlaaien zijn verwijderd) de bal er rollen. Omkleden gebeurt in de achterzaal van Café Berghuis, voor het douchen is een buitenpomp beschikbaar en als speelgoed doet, naar verluidt, in eerste instantie een ‘gesjoemelde’ Canadese bal van de Westenbergkazerne dienst." (bron: Jubileumboek ‘Zwart/wit bekeken’)

- SVS Volleybal.

Reactie toevoegen