Schaijk

Plaats
Dorp
Landerd
Noordoost-Brabant
Noord-Brabant

NB gemeente Schaijk in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Schaijk in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Schaijk in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Schaijk

Terug naar boven

Status

- Schaijk is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio Noordoost-Brabant, gemeente Landerd. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1993.

- De gemeente Schaijk is per 1-7-1942 vergroot met de gemeente Reek.

- Wapen van de voormalige gemeente Schaijk.

- Onder het dorp Schaijk vallen ook de buurtschappen Den Haag, Gaal, Hooghei, Loo (deels) en Mun.

Terug naar boven

Naam

In het Brabants
Schojk of Schoik.

Oudere vermeldingen
Schayk, 1573 Schayck, 1881 Schaijck, 1883 Schaik, 1897 Schaijk.

Naamsverklaring
Deze naam is ontstaan uit 'schadewijk', gevormd uit wijk 'nederzetting' en het Middelnederlandse scade 'schade, nadeel', wat vermoedelijk betrekking heeft op een ongunstige natuurlijke gesteldheid. (1) Anderen opperen als verklaring schaduw, of schoot; een puntvormig perceel temidden van moerassen.

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp Moesland.

Terug naar boven

Ligging

Schaijk ligt ZO van Oss, Z van Ravenstein en Herpen, WZW van Grave en grenst in het N aan de A50, in het Z aan de N324 (Heesch-Grave).

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Schaijk 246 huizen met 1.511 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 85/536 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Den Haag 28/179, Schaijksenhoek 54/327 en Zandstraat 79/469.

- In 1994 is de gemeente opgegaan in de nieuwe gemeente Landerd met 2.667 huizen en 8.014 inwoners op een oppervlakte van 4.040 hectare.

- Tegenwoordig heeft het dorp ca. 3.000 huizen met ca. 7.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In 1421 is in de archieven voor het eerst sprake van een kapel in Schaijk. Deze valt onder de parochie Herpen. Pas in 1607 wordt het dorp een zelfstandige parochie.

De kom van Schaijk ontwikkelt zich in eerste instantie langs de weg naar Reek (Pastoor van Winkelstraat) en langs de provinciale weg naar Berghem en Herpen (Schutsboomstraat en Runstraat). De 'uitbreiding' bestaat uit enkele villa's en boerderijen. Het dorpscentrum bevindt zich nabij het kruispunt van deze wegen, waar kerk en raadhuis staan.

Pas vanaf de jaren vijftig is er sprake van grootschalige uitbreidingen. Het zuidoostelijk deel van de kom wordt als eerste bebouwd (plan Molengraaf I). In het begin van de jaren zestig breidt Schaijk zich uit tussen de Bossestraat en Burg. Hoefnagelstraat. En er komt een bedrijventerrein aan beide zijden van de Louwstraat.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze voormalige gemeente, kun je terecht bij:

- Heemkundekring Schaijk-Reek.

- Verhalen over de geschiedenis van Schaijk op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In november 2013 is de Ontwikkelingsvisie Centrumplan Schaijk gepresenteerd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Schaijk heeft 3 rijksmonumenten.

- Schaijk heeft 10 gemeentelijke monumenten.

- De Onderneming.

- Nooit Gedacht / Molen van Klein Gaal te Schaijk / Gaal.

- Mariakapellen.

- Gevelstenen in Schaijk.

- Beschrijving orgel kerk Heilige Antonius Abt.

- Bij testament heeft architect Jan de Jong (1917-2001) de wens te kennen gegeven om zijn woonhuis met kantoor (het Jan de Jonghuis, Rijksweg 85 te Schaijk) te behouden als toonbeeld van de Bossche School architectuur, en dat dit huis ten dienste zal staan voor verdere studie en ontwikkeling van de Bossche School architectuur. Daartoe is in 2003 de Jan de Jong Stichting opgericht en is in 2005 Stichting Centrum van de Bossche School opgericht. In februari 2018 is het bijzondere woonhuis van architect Jan de Jong benoemd tot rijksmonument. Het huis is een van de belangrijkste monumenten van de Bossche School-architectuur, een stroming in de Nederlandse architectuur die ook internationaal erkenning heeft gekregen. Nederland is tegenwoordig terughoudend in het aanwijzen van nieuwe rijksmonumenten, waardoor de toekenning extra bijzonder is. Het pand is in maart 2017 aangekocht door Vereniging Hendrick de Keyser, die gespecialiseerd is in aankoop en vervolgens restauratie en herbestemming van monumentale panden.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Site over het carnaval in Schaijk. De optocht in dit dorp is aldus de site "De schonste optocht van hiel de wereld, en ok van Brabant". - "Stichting Carnaval De Moeslanden is al lang een begrip in carnavalvierend Moesland (= de naam van Schaijk tijdens carnaval, red.), een feest waar in wezen alle mensen gelijk zijn. Waarbij men geen rekening hoeft te houden met stand of status, en waarbij de betrekkelijkheid van het bestaan van top tot teen wordt ervaren… een feest voor jong en ouder, arm en rijk, voor zieken en gezonden. Het feest bij uitstek waarbij de gehele gemeenschap wordt betrokken, met kenmerken als het klaar staan voor een ander, inzien van de betrekkelijkheid van alle dingen, spontaniteit en eerlijkheid, ook de kunst om jezelf en een ander een spiegel voor te houden, en deze met een glimlach te accepteren….

Moeslands carnaval is ook een enorme organisatie, die vele kanten betreft, zoals pronkzittingen, het feest met de bond van ouderen, de feestmiddag voor zieken en gehandicapten het Kee-Moesbal, erewijn, ziekenbezoek, etalagewedstrijden, Goapmerrige, fototentoonstelling, videoavond. En dan niet te vergeten de organisatie van het carnaval voor de jeugd. En dan door het jaar heen nog het 11-11 bal, de pronkzittingen, de Braderie en het Liedjesfestival en natuurlijk het Zomercarnaval. Zonder iets of iemand te kort te doen, mag als allerbelangrijkst toch wel genoemd worden de grootste Carnavalsoptocht van de hele regio op Moesmaandag. Wordt het wagen bouwen al op jonge leeftijd bij het jeugdcarnaval met de paplepel ingegoten, zo kunnen wij Moeslanders met gepaste trots beweren, dat de grote Moeslandse optocht een van de mooiste van Nederland is en misschien wel van Europa... Een optocht die gebouwd wordt door de diverse carnavalsverenigingen en die ieder jaar in aantal groeit, op dit moment al ca. 66 stuks in aantal!" Aldus een trotse voorzitter Roy van Boekel op de site van de stichting.

- Braderie (april).

- Midzomerfestival.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De onder Schaijk vallende landbouwenclave Brobbelbies ligt midden in natuurgebied De Maashorst en beïnvloedt de grondwaterstand rondom sterk. Voor een goede ontwikkeling van de natuur moet de grondwaterstand er omhoog, maar dat conflicteert met de belangen van de agrariërs. Daarom wil men de gronden van de agrariës aankopen, maar anno 2019 zit daar nog weinig schot in. In 2016 is het begrazingsgebied van natuurgebied Brobbelbies–Zuid uitgebreid. In het gebied tussen de Palmvenseweg en de Weversweg zijn oude rasters vervangen door 5 kilometer nieuw hoger raster. Zo is het gebied geschikt gemaakt voor begrazing door Exmoors en Taurossen. Met het nieuwe raster zijn ook de bestaande klaphekken, poorten en fietsdoorgangen vervangen door nieuwe als de oude niet meer voldeden. De stroommatten zijn vervangen door veeroosters. De stroommatten zijn te storingsgevoelig gebleken. Voor de ruiters en menners zijn speciale ruiterpoorten aangelegd, zodat ook zij gemakkelijk en veilig op de voor hen bestemde routes door het begrazingsgebied kunnen.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Schaijk.

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Phoenix is in 1991 gebouwd in het centrum van Schaijk. Het pand biedt ook onderdak aan de bibliotheek. De Phoenix beschikt over 8 zalen; een grote zaal met podium waarbij de zaal middels een flexibele wand uitgebreid kan worden naar de foyer, waardoor er capaciteit is voor maximaal ruim 1300 personen. Aan de voorkant bevindt zich de biljartzaal met 5 vaste biljarts. Rondom de foyer met bar bevinden zich 5 kleinere zalen en aan de voorkant bevindt zich ook nog de - geluiddichte - muziekzaal.

- Zorg: - Ouderen en mensen met een beperking zijn gebaat bij zorgmogelijkheden in de omgeving waar zij wonen. Om dit te realiseren is de vereniging Zorgcoöperatie Schaijk opgericht. De vereniging is gebaseerd op solidariteit, lees het 'geven en nemen'- principe. De zorgcoöperatie heeft zich als doel gesteld dat (kwetsbare) mensen zo lang mogelijk zelfstandig in het dorp kunnen blijven wonen door het organiseren van aanvullende diensten. Ontmoetingscentrum Onder de Linde is daarvan het eerste voorbeeld. Er is een informatiepunt, boodschappen- en vervoersdienst / bezoekdienst en een klussendienst opgericht. En de zorgcoöperatie heeft zich ingezet om een wijkverpleegkundige in het dorp te krijgen die vrijwilligers en mantelzorgers ondersteunt in hun verzorgende taken. Een ander belangrijk doel is het vergroten van de onderlinge solidariteit in het dorp door gezamenlijk te zorgen voor een goed sociaal klimaat waar iedereen van kan profiteren. Samen werken aan een betere leefomgeving voor iedereen.

Reactie toevoegen