Sandfirden

Plaats
Dorp
Súdwest-Fryslân
Fryslân

Sandfirden

Terug naar boven

Status

- Sandfirden is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Súdwest-Fryslân. T/m 2010 gemeente Wymbritseradiel. Gezien de geringe grootte is het dorp voor voorzieningen op buurdorp Oudega aangewezen.

- Ondanks de geringe grootte heeft Sandfirden een bebouwde kom, met derhalve een blauw plaatsnaambord (kombord), en een 30-km-zone (er staat maar één bord, omdat het dorp aan een doodlopende weg ligt). Toen de fotograaf van de foto's onder de link er in 2014 weer kwam, was het plaatsnaambord verdwenen. En aangezien het dorp ook al geen straatnaam heeft, kon je toen dus nergens meer aan zien dat je in dit dorp was aangekomen. Gelukkig is er inmiddels een plaatsnaambord herplaatst.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Sânfurd.

Oudere vermeldingen
1132 vervalst 2e helft 13e eeuw Santforde, 1245 kopie 13e eeuw Sandforde, 1399 Zantvoerden, 1496 Sandferda, 1505 Santfert, 1537 Saendferde, 1718 Zandvoord.

Naamsverklaring
Samenstelling van sant 'zand' en forde = voorde 'doorwaadbare plaats'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Sandfirden ligt ZW van Oudega en NW van Gaastmeer. Curieus is dat de weg door het dorp - tevens de enige weg van het dorp - formeel geen straatnaam heeft. Het is in ons land gebruikelijk, sinds de invoering van het postcodesystem in 1978, dat alle wegen die voorheen geen naam hadden, toen een straatnaam toegekend kregen. Bij buurtschappen met maar één weg was dat dan doorgaans een straatnaam gelijk aan de plaatsnaam (voorbeeld). Specifiek en als enige in ons land heeft men dat in de toenmalige gemeente Wymbritseradiel voor 6 kleine kernen niet gedaan, waardoor die nog altijd geen straatnaam hebben, en de aan die wegen gelegen panden in de adressen, naast de postcode en plaatsnaam, dus alleen met 'Nr. X' (X = huisnummer) worden aangeduid.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat Sandfirden 9 huizen met 52 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 10 huizen met ca. 25 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Wat deed de Hertog van Beieren in Sandfirden? Wie heeft er in de gevonden sarcofaag gelegen? En waarom stond de kerk in 1825 vol koeien? En dan molkrider Grutte Meine: elke dag bracht hij de melkbussen van de Sandfirder boeren naar de melkfabriek en zorgde hij ervoor dat alle roddels en nieuwtjes werden doorgegeven. Al deze verhalen werden verteld tijdens theatermanifestatie 'De 7 fan Sânfurd' die in mei 2018 is opgevoerd. Onder de link kun je het in een 12-tal filmpjes terugzien (in de rechterkolom vind je alle filmpjes).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Sandfirden heeft 1 rijksmonument, zijnde de 18e-eeuwse Hervormde (PKN) kerk. Het interieur van de kerk is in 1998 volledig vernieuwd. Het Van Dam-orgel uit 1857 is in 2006 gerestaureerd. Fa. Bakker & Timmenga uit Leeuwarden heeft de restauratie verzorgd. Ook de orgelkas is opnieuw geschilderd. Er worden nog een handvol keren per jaar (vooral in de zomermaanden) kerkdiensten gehouden. Stichting Sânfurd zet zich in om het kerkje in goede staat te houden. In het kerkje worden regelmatig concerten en andere culturele activiteiten georganiseerd. Het kerkje is ook een romantische locatie voor burgerlijk en/of kerkelijk huwelijk, en is ook af te huren voor overige kleinschalige doeleinden, zoals lezingen, muzikale workshops en exposities. "Vind je het ook belangrijk dat mooie plekken als Sânfurd bewaard blijven voor nu en voor toekomstige generaties? Stichting Sânfurd kan er alleen met steun van particulieren en bedrijven voor zorgen dat het kerkje en de woningen onderhouden worden. Voor slechts een klein bedrag per jaar ben je ‘stiper’. Je krijgt dan jaarlijks als eerste per post het nieuwe programmaboekje toegestuurd."

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het Ringwiel, gelegen Z van Sandfirden, en vallend onder het dorpsgebied van dat dorp, bestaat uit een grillig gevormd meertje in een prachtig laag en open landschap. Het N ervan gelegen meertje De Hop staat in verbinding met het Ringwiel. Samen zijn ze 109 hectare groot. De boezemmeertjes De Hop en Ringwiel zijn van belang als pleister- en foerageerplaats voor watervogels. Het zijn vooral smienten die zich hier in grote aantallen laten zien. Ook wintertalingen, wilde eenden en meerkoeten hebben in de meertjes hun verblijfplaats. In de winter komen de kleine rietganzen hier 's nachts langs. Overdag halen zij hun voedsel in de omringende polders.

Rond de meertjes liggen rietkragen met biezen en lisdodden. Ook liggen er nog wat aardige stukjes boezemland. Alleen het water is in beheer bij It Fryske Gea. Dat er niet veel planten in groeien, heeft te maken met de slechte waterkwaliteit. Er zitten te veel voedingsstoffen in, waardoor algen de oorspronkelijke flora verdringen. De meertjes worden ook benut voor de watersport. (© It Fryske Gea)

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Sandfirden (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Sandfirden.

Reactie toevoegen