's Gravenmoer

Plaats
Dorp
Dongen
Hart van Brabant
Noord-Brabant

s Gravenmoer plaatsnaambord[640x480].jpg

's Gravenmoer is de enige plaats in Nederland die met 's begint en zonder koppelteken wordt geschreven.

's Gravenmoer is de enige plaats in Nederland die met 's begint en zonder koppelteken wordt geschreven.

NB gemeente s Gravenmoer in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente 's Gravenmoer in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente 's Gravenmoer in ca. 1870 kaart J. Kuijper

's Gravenmoer

Terug naar boven

Status

- 's Gravenmoer is een dorp in de provincie Noord-Brabant,  in de regio Hart van Brabant, gemeente Dongen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1996.

- Vanouds was er O van de dorpskern, aan de Vaartweg, sprake van een aparte buurtschap 's Gravenmoerse Vaart. Op oude kaarten wordt het De Vaart, later Vaart genoemd*. Na de Tweede Wereldoorlog verschijnt de plaatsnaam als 's Gravenmoerse Vaart. De weg tussen het dorp 's Gravenmoer en de buurtschap 's Gravenmoerse Vaart raakt na de Tweede Wereldoorlog geleidelijk bebouwd. Rond 1990 verdwijnt de plaatsnaam 's Gravenmoerse Vaart uit de atlassen (en verandert de naam van het Z buurdorp Dongense Vaart in Vaart). Tegenwoordig wordt dat niet meer als aparte plaats(naam) beschouwd, omdat de bebouwing, door het geleidelijk aaneengroeien met het dorp, tegenwoordig integraal onderdeel uitmaakt van de bebouwde kom van het dorp 's Gravenmoer. Overigens is de plaatsnaam recentelijk (gezien de vorige zin ten onrechte) weer als plaatsnaam op Google Maps verschenen (als waternaam staat de naam er nog wel terecht, in blauw naast de waterloop. Als plaatsnaam staat het er onterecht).
* Niet te verwarren met het Z daarvan gelegen dorpje Vaart dat altijd al onder de gemeente Dongen viel.

- Wapen van de voormalige gemeente 's Gravenmoer.

Terug naar boven

Naam

Spelling
's Gravenmoer wordt, als enige van de Nederlandse plaatsen die met 's beginnen, zonder koppelteken geschreven. Dit is door de toenmalige gemeente 's Gravenmoer bewust besloten, ergens na de Tweede Wereldoorlog. Men wilde uniformiteit aanbrengen in de verschillende schrijfwijzen en besloot de schrijfwijze te hanteren zoals weergegeven in de `Wet van den 16den April 1896, tot regeling der Personeele belasting`. Dit is taalkundig eigenlijk niet correct (maar gemeenten hebben nu eenmaal het recht om zelf naamgevingen, incl. de spelling, te kiezen). Zie het artikel over ja of nee koppelteken in plaatsnamen met 's in het Taalunieversum.

Oudere vermeldingen
1326 Sgraven moer, 1353 sGravenmoer, 1383 tsGravenmoer, 1888 's Gravemoer, 1903 's Gravenmoer. Andere oudere schrijfwijzen zijn ´s-Schravenmoer, ´s-Graven Moer, ´s-Gravemoer, ´s-Gravenmoer.

Naamsverklaring
Moer
'veen, wingebied van turf' van de graaf. In 1293 gaf graaf Floris V aan Steven van Waalwijk 'vijftien hoeven wilderten in den Groten Ham', hetgeen later (1326) heet 'viiftien hoeven venes legghende in Sgraven moer boven Ramesdonc bi den Hamme'. (1)
Het geografisch bijzondere aan 's Gravenmoer is dat het nog steeds in een veengebied ligt. De voormalige veenstreek in de omliggende plaatsen is namelijk in de 15e eeuw verschillende malen overstroomd, waardoor er een dikke kleilaag oveheen kwam te liggen. 's Gravenmoer is dit echter bespaard gebleven.

Terug naar boven

Ligging

's Gravenmoer ligt O van Oosterhout, N van Dongen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente 's Gravenmoer 114 huizen en 875 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 57/420 (= huizen/inwoners) en buurtschap De Vaart 57/455 (= ´s Gravemoerse Vaart, die op dat moment qua aantal huizen dus precies even groot was als het moederdorp!). Tegenwoordig omvat het dorp ca. 900 huizen met ca. 2.200 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van 's Gravenmoer, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Heemkundekring Des Graven Moer.

- Archievenoverzicht 's Gravenmoer.

- Verhalen over de geschiedenis van 's Gravenmoer op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- 's Gravenmoer heeft 15 rijksmonumenten.

- 's Gravenmoer heeft 29 gemeentelijke monumenten.

- Christelijke Gereformeerde Kerk.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Oranjevereniging ’s Gravenmoer organiseert jaarlijks voor het dorp de feestelijkheden rond Koningsdag en Bevrijdingsdag en de organisatie van de Dodenherdenking. Koningsdag is hier ook echt een feestdag voor het dorp. Voor zowel de kinderen als de volwassenen wordt elk jaar een afwisselend programma georganiseerd. Van bijvoorbeeld een traditionele aubade tot aan eigentijdse kinderspelen. Daarnaast is de vereniging de initiator van andere activiteiten die passend zijn bij bepaalde gebeurtenissen rond het Koninklijk Huis. Te denken valt aan huwelijken, overlijdensgevallen en geboorten.

Oranjevereniging ’s Gravenmoer is een van de oudste Oranjeverenigingen van Nederland. Waarschijnlijk behoren zij tot de oudste 7 oranjeverenigingen en bestaan zij al meer dan een eeuw. Helaas is dit gebaseerd op overlevering en kunnen zij dit (nog) niet officieel aantonen, daar in de Tweede Wereldoorlog de gehele administratie en het archief om veiligheidsredenen door het bestuur zijn verbrand.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van 's Gravenmoer door Kees Wittenbols uit Breda.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over 's Gravenmoer (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit 's Gravenmoer op Facebook. - Inwoner David Kunst miste een middel dat verenigingen en inwoners onderling en met elkaar verbindt. Daarom heeft hij het initiatief genomen om dorpsblad Bint op te richten. Inmiddels is het blad operationeel, dankzij een enthousiaste redactie, medewerkers en sponsoren. Dankzij de sponsoren kan het blad gratis verschijnen. Enkele opmerkingen van onze kant: op de site lezen wij nergens wanneer het blad voor het eerst is verschenen, wat de frequentie ervan is, vermoedelijk wordt het huis aan huis verspreid maar ook dat lezen wij nergens expliciet, en nog een suggestie; voor mensen van buiten het dorp die in 's Gravenmoer geïnteresseerd zijn, zou het handig zijn als het blad ook online te lezen is (bijv. als pdf), zoals bij veel andere dorpskranten ook het geval is.

- Belangenvereniging: - In 1996, een jaar voordat de gemeente is toegevoegd aan de gemeente Dongen, is Dorpsraad 's Gravenmoer opgericht. De Dorpsraad behartigt de belangen van de inwoners bij de gemeentelijke en provinciale overheden. Het doel van de Dorpsraad is het in stand houden en bevorderen van de leefbaarheid in het dorp. In dat kader geeft de Dorpsraad de gemeente Dongen gevraagd en ongevraagd advies met betrekking tot alle aangelegenheden die behoren tot het werkgebied van de Dorpsraad. Het werkgebied is het grondgebied van de voormalige gemeente ’s Gravenmoer.

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Geubel in 's Gravenmoer is de thuishaven voor vele verenigingen. De Geubel biedt plaats voor zowel grote als kleine groepen, met zalen die variëren in capaciteit van 2 tot 250 personen. Je kunt de sfeervolle ruimtes met bijbehorende moderne faciliteiten ook huren voor o.a. workshops, lezingen, informatieavonden, exposities, voor zowel verenigingen als voor zakelijk gebruik.

- Zorg: -  Zorghoeve Ora et Labora.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van 's Gravenmoer.

Reactie toevoegen