Rotsterhaule

Plaats
Dorp
De Fryske Marren
Fryslân

Rotserhaule..JPG

Rotsterhaule is een dorp bestaande uit enkele lintbebouwingen ZO van Joure.

Rotsterhaule is een dorp bestaande uit enkele lintbebouwingen ZO van Joure.

rotsterhaule [640x480].jpg

Rotsterhaule, dorpsgezicht

Rotsterhaule, dorpsgezicht

rotsterhaule_basisschool_de_schakel.jpg

Basisschool De Schakel in Rotsterhaule is in schooljaar 2002/2003 grondig verbouwd en uitgebreid en voldoet daarmee sindsdien weer helemaal aan de eisen des tijds.

Basisschool De Schakel in Rotsterhaule is in schooljaar 2002/2003 grondig verbouwd en uitgebreid en voldoet daarmee sindsdien weer helemaal aan de eisen des tijds.

rotsterhaule_obs_de_schakel_is_top.jpg

Natuurlijk zegt ieder bedrijf en school op zijn site dat ie 'top' is, maar uiteindelijk bepalen de klanten dat, in geval van basisschool De Schakel in Rotsterhaule de leerlingen. Welnu aan dit spandoek te zien zit het met de klanttevredenheid wel goed :-)

Natuurlijk zegt ieder bedrijf en school op zijn site dat ie 'top' is, maar uiteindelijk bepalen de klanten dat, in geval van basisschool De Schakel in Rotsterhaule de leerlingen. Welnu aan dit spandoek te zien zit het met de klanttevredenheid wel goed :-)

rotsterhaule_kerkje_apostolisch_genootschap_kopie.jpg

Het pand op Pôlle 6 in Rotsterhaule is een kerkje geweest van het Apostolisch Genootschap. Tegenwoordig is het een woonhuis en is nergens meer aan te zien dat het vroeger een kerkje is geweest.

Het pand op Pôlle 6 in Rotsterhaule is een kerkje geweest van het Apostolisch Genootschap. Tegenwoordig is het een woonhuis en is nergens meer aan te zien dat het vroeger een kerkje is geweest.

rotsterhaule_easterskar_dagpauwoog.jpg

Met een beetje geluk, en natuurlijk in het goede seizoen, kun je bij vogelkijkhut De Skiere Goes in natuurgebied Easterskar bij Rotsterhaule niet alleen vogels zien, maar ook prachtige vlinders, zoals deze dagpauwoog (© www.afanja.nl)

Met een beetje geluk, en natuurlijk in het goede seizoen, kun je bij vogelkijkhut De Skiere Goes in natuurgebied Easterskar bij Rotsterhaule niet alleen vogels zien, maar ook prachtige vlinders, zoals deze dagpauwoog (© www.afanja.nl)

rotsterhaule_easterskar_distelvlinder.jpg

... of de distelvlinder, die in het voorjaar helemaal vanuit Zuid-Europa naar Nederland fladdert, en dus kennelijk ook naar het Easterskar bij Rotsterhaule...

... of de distelvlinder, die in het voorjaar helemaal vanuit Zuid-Europa naar Nederland fladdert, en dus kennelijk ook naar het Easterskar bij Rotsterhaule...

Rotsterhaule

Terug naar boven

Status

- Rotsterhaule is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente De Fryske Marren. T/m 30-6-1934 gemeente Schoterland. Per 1-7-1934 over naar gemeente Haskerland, in 1984 over naar gemeente Skarsterlân, in 2014 over naar gemeente De Fryske Marren.

- Rotsterhaule werkt op veel gebieden samen met de buurdorpen Sintjohannesga en Rohel. Ze worden gezamenlijk dan ook wel als drielingdorp beschouwd.

- Onder het dorp Rotsterhaule valt ook de buurtschap Onland.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1490 Rotster Haula, 1539 Rotsterhaula, 2e helft 16e eeuw Rotsterhaule.

Naamsverklaring
Betekent 'Haule bij Rottum'. Vergelijk Rotstergaast, Ouwsterhaule.(1)

Terug naar boven

Ligging

Rotsterhaule ligt ZO van Joure, ZW van Sintjohannesga en Rottum. Het dorpsgebied omvat een groot gebied met daarin vespreide bebouwing en enkele kerntjes of beter gezegd lintbebouwing.

De dichtstbebouwde lintbebouwing is die aan de weg Streek, die vanuit de dorpskern van Sintjohannesga ongemerkt - behoudens uiteraard de borden ter plekke die je er attent op maken - overgaat in de bebouwing van Rotsterhaule. Deze lintbebouwing is een 'bebouwde kom' en heeft dan ook blauwe plaatsnaamborden.

ZO hiervan loopt parallel aan de Streek de Hoge Dijk, die dunner of beter gezegd slechts aan één zijde bebouwd is en daarom kennelijk geen 'bebouwde kom' wordt bevonden, en daarom witte plaatsnaamborden heeft. Ook deze lintbebouwing gaat behoudens de bebording die je erop wijst, ongemerkt over van Sintjohannesga in Rotsterhaule.

Verder is er nog een lintbebouwing aan de Kampweg, en is er de buurtschap Onland rond de driesprong Nieuwe Weg / Kadijk. Halverwege de Nieuwe Weg bevindt zich een groepje van ca.15 huizen, die althans volgens de atlassen kennelijk niet als aparte buurtschap wordt gezien.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Rotsterhaule 63 huizen met 379 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 250 huizen met ca. 570 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Ontginning
Het huidige dorp is vooral gegroeid door de ontginning van het laagveengebied. Tijdens de ontvening zijn veel bewoners uit de Kop van Overijssel naar dit gebied getrokken. Na de 'Gieterse' ontvening liepen de polders vol water die bij harde wind de bebouwing bedreigde. Rond 1860 is daarom de Grote Veenpolder door 4 windmolens drooggemalen. Van deze windmolens bestaat nog één exemplaar, die dankzij inzet van de inwoners van de sloop is gered. Deze molen ligt nét buiten het grondgebied van Rotstergaast, op grondgebied van buurdorp Sintjohannesga, en wordt daarom aldaar verder beschreven. Sinds de droogmaling wordt het gebied hoofdzakelijk voor veeteelt gebruikt.

Religie
De oudste vermelding van de nederzetting Rotsterhaule dateert uit 1490. Er is hier dan sprake van een kapel van het Hasker Convent-klooster (uit Haskerdijken). Het is aannemelijk dat er al eerder mensen woonden in het gebied. De kapel heeft tot 1580 dienstgedaan en stond op de kruising van de Streek en de Langedijk.

Het pand op Pôlle 6 is gebouwd dan wel in gebruik genomen in 1920 als kerkje van het Apostolisch Genootschap. In 1982 buiten gebruik, herbestemd tot woonhuis. De vroegere kerkelijke functie is nergens meer aan te herkennenen het is geen bijzonder, bezienswaardig pand.

Rijkswerkkamp en grenspaal
De Wite Peal was vanouds een witte grenspaal die bij het aansnijden van het veen in de grond werd geslagen, en gaf tevens de grens aan tussen de voormalige gemeenten Haskerland en Doniawerstal. In 1939 ontstaat op deze plaats in Rotsterhaule Rijkswerkkamp De Wite Peal. Dit was een kamp voor werklozen die aan de drooglegging van het Rohelster Wide moesten werken. Daarna is het kamp nog voor diverse andere doeleinden gebruikt, o.a. voor de huisvesting van voormalige KNIL-militairen. In de volksmond sprak men meestal over het Ambonezenkamp. De bewoners raken snel ingeburgerd in het dorp. Tussen 1954 en 1960 vertrekken de gezinnen en verspreiden zich over heel Nederland. Nog jaren daarna blijft het kamp een duidelijk herkenningspunt op de hoek van de Wolvedyk en de Kampweg.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Rotsterhaule, kun je terecht bij:

- Site over de geschiedenis van Sintjohannesga, Rotsterhaule en Rohel.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsvisie Sintjohannesga, Rotsterhaule en Rohel.

Terug naar boven

Bedrijfsleven

- Het kleine dorpje Rotstergaast geniet landelijke bekendheid dankzij de producten van banketbakkerij Modderman, die in het hele land in tal van supermarkten worden verkocht. Het gaat daarbij om o.a. Friese reepkoeken, wafelkoeken, cakes, pepernoten en kruidnoten. In 1916 neemt Minne Modderman de dorpsbakkerij van Rotsterhaule over, waar hij toen in loondienst werkte. In 1969 komt kleinzoon Minne in de zaak, die sinds 1996 de enige DGA (directeur-grootaandeelhouder) is. In 1999 neemt de firma banketbakkerij Bosma uit Wijnjewoude over, en in 2005 banketbakker Douwes uit Blije. De drie locaties blijven gehandhaafd. In totaal werken er ongeveer 40 mensen. Voor nadere informatie zie het artikel over de firma Modderman in het Friesch Dagblad, 1-4-2005.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Dorpsfeest Sintjohannesga / Rotsterhaule (juni).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In de tweede helft van de 19e eeuw is het gebied Easterskar (Z van de Hoge Dijk, deels onder het dorpsgebied van Rotsterhaule vallend, O van het verlengde van de weg Molenstelle onder het dorp Rotstergaast vallend) verveend als onderdeel van de Grote Veenpolder. Na de vervening is er een gevarieerd gebied overgebleven van onregelmatig vergraven gronden, uitgeveende sloten, petgaten en stripen. Het tegenwoordig ca. 500 ha grote natuurgebied Easterskar, beheerd door It Fryske Gea, was er bijna niet geweest. Nog tot in de jaren vijftig van de 20e eeuw vond men namelijk in brede kring dat dit soort 'woeste grond' geen 'nut' had en dat je dat beter kon ontginnen tot landbouwgrond. Honderden werklozen werden in het kader van de werkloosheidsbestrijding met de spade in de regio aan het werk gezet. Vlak voor de Tweede Wereldoorlog was al een begin gemaakt met het slechten van het ruige laagveen in het nabijgelegen Rohelsterwide. Vervolgens gingen vele honderden hectare van het scharrengebied bij Rotstergaast op de schop. De restjes veen die de 'Gietersen' bij de grootschalige vervening hadden laten zitten, moesten alsnog tot turf worden verwerkt. Zo is driekwart van het uitgestrekte laagveenmoeras tussen het Tjeukemeer en Heerenveen omgevormd tot efficiënte maar landschappelijk saaie en eenvormige boerengrond.

Gelukkig nam na de Tweede Wereldoorlog de werkloosheid snel af door o.a. de industrialisatie. Én de vraag naar turf zakte in elkaar door de opkomst van het aardgas. Daardoor stopt men begin jaren zestig met ontginnen en is het Easterskar dus natuurgebied geworden, of gebleven. Nu is het een gebied met veel open water, rietland, moerasbos en grasland. Het open water bestaat vooral uit oude petgaten en enkele nieuwere zandputten. Op een enkele plaats is nog heischraal grasland te vinden. Daar komen soorten als klokjesgentiaan, heidekartelblad, blauwe knoop en Spaanse ruiter voor.

Het Easterskar is een leefgebied van o.a. adder en ringslang. In het gebied leven ook andere reptielen en amfibieën, zoals heikikker, kleine watersalamander en levendbarende hagedis. In en om het gebied liggen enkele wegen. Om te voorkomen dat er veel dieren worden doodgereden zijn er verschillende oversteekplaatsen aangelegd. Hierbij zijn enkele 'buizen' onder de weg geplaatst. De dieren kruipen zo veilig onder de weg door.

Maar liefst 80 soorten vogels hebben dit natuurgebied als broedgebied. Het is dus niet voor niets dat het Easterskar zo’n grote aantrekkingskracht op vogelliefhebbers heeft. Vanuit de in 2004 gebouwde rolstoeltoegankelijke vogelkijkhut De Skiere Goes (gelegen aan de Richard Jungweg) heb je een mooi uitzicht. Je ziet hier vogels die zich thuis voelen in moerasbos en in ruigteterreinen. De zeearend en de visarend worden geregeld waargenomen. Ook overnachten hier grote groepen ganzen.

Recentelijk is er ook een zwaluwen- en vleermuizenbunker gebouwd. Zwaluwen en vleermuizen hebben het steeds moeilijker om een plek te vinden om te overwinteren en te broeden. De moderne huizenbouw zorgt voor steeds minder plaats voor de dieren. Dankzij deze bunker kunnen de vogels langer op dezelfde plek broeden. De combinatie met een vleermuizenplek is ideaal, omdat de beesten een zelfde soort onderdak nodig hebben en goed naast elkaar kunnen leven.

Door het Easterskar kun je een 12 km lange rondwandeling maken. Na perioden met regen verdient het aanbeveling om hoge dichte wandelschoenen of laarzen aan te trekken, want het gebied kan dan flink zompig zijn.

Terug naar boven

Beeld

- Boerenzoon Chris bezingt met een fado het gebied waar hij is opgegroeid: Rotsterhaule.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Actualiteiten uit Sintjohannesga en Rotsterhaule op Facebook.

- Onderwijs: - Al in de 18e eeuw is er in Rotsterhaule sprake van geregeld onderwijs. Er is in die tijd een zogeheten 'winterschool', zo genoemd omdat de jongens 's zomers in de turfgraverij moeten werken. In 1748 wordt een schoolmeester benoemd, die nog vele bijbaantjes nodig heeft om in zijn levensonderhoud te voorzien, want het onderwijzerschap wordt in die tijd niet best betaald. In 1825 zijn er 115 leerlingen, wat recht geeft op een tweede leerkracht. In 1853 wordt de school eigendom van de gemeente: het begin van openbaar onderwijs. In 1873 wordt er zelfs een tweede school gebouwd; de Westerse School. Deze stond aan het begin van de Streek en is in 1964 opgeheven. De oude school verkeert in 1878 in zo'n slechte staat, dat besloten wordt een nieuwe te bouwen. Deze school heeft dienst gedaan totdat het huidige schoolgebouw in 1963 gereed komt.

Eind vorige eeuw neemt het leerlingenaantal toe, met als gevolg dat de school uit zijn jasje groeit. In schooljaar 2002/2003 wordt de school daarom grondig verbouwd. Een nieuw kleuterlokaal en speellokaal geven de school een totaal nieuw aanzicht. Ook het bestaande gedeelte is gerenoveerd. Dit heeft geresulteerd in een geheel op de toekomst toegerust modern gebouw. Het voedingsgebied van de school bestaat vooral uit de kernen Rotsterhaule, Sintjohannesga, Rohel, Rotstergaast en Vierhuis. - Zie verder de pagina geschiedenis van het onderwijs in Rotsterhaule en Sintjohannesga.

De naam van Basisschool De Schakel symboliseert dat de school een schakel wil zijn tussen kind/gezin en dorp/maatschappij. Maar de naam staat ook voor openbaar onderwijs: samen, niet apart. De Schakel is namelijk een openbare school. Dat wil zeggen dat de school rechtstreeks wordt bestuurd door de overheid. Het bestuur is de Stichting Openbaar Primair Onderwijs Skarsterlân (PRIMUS). De stichting werkt met clusters. De Schakel behoort samen met It Fiifde Sté in Haskerdijken, De Ynset in Rottum en It Haskerplak in Oudehaske tot het cluster Nannewiid. Er wordt gewerkt met onderwijsteams, een aanspreekpunt per school en een clusterdirecteur. - Basisschool De Schakel op Facebook.

- Zorg: - Hof en Hiem verhuurt woningen aan senioren in een woongemeenschap in Rotsterhaule, genaamd Yn ’e Doarpsfinne. De bewoners van de 20 appartementen vinden het plezierig om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen in dit kleinschalige complex, met behulp van de nodige zorgverlening door Hof en Hiem Thuiszorg. Dienstverlening m.b.t. wonen en maaltijden in Yn ’e Doarpsfinne wordt geleverd vanuit zorgcentrum Vegelin State.

Reactie toevoegen