Roodevaart

Plaats
Buurtschap
Moerdijk
West-Brabant Baronie en Markiezaat
Noord-Brabant

Roodevaart

Terug naar boven

Status

- Roodevaart is een buurtschap in de provincie Noord-Brabant, in de regio West-Brabant, en daarbinnen in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Moerdijk. T/m 1996 gemeente Klundert.

- De buurtschap Roodevaart valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Moerdijk.

Terug naar boven

Naam

Naamsverklaring
- Genoemd naar de ligging aan de gelijknamige vaart. Het eerste deel waarschijnlijk het kleuradjectief rood” (1).

- “Waar de naam Roodevaart aan de boorden van de Roode Vaart vandaan komt, weet niemand zeker. Er wordt gezegd dat er diverse grote veldslagen waren en dat er zoveel bloed vloeide dat het water rood kleurde. Martien de Rooy (inwoner van de aangrenzende buurtschap Lochtenburg, gelegen aan de Gorsdijk, red.) betwijfelt het: ‘Ik heb ook gehoord dat het komt door het verwerken van de meekrap. Uit de wortels van die plant werd rode kleurstof gehaald. En dat kwam natuurlijk weleens in het water.’ Deskundigen op het terrein van de heemkunde hebben weer een ander verhaal. Rood zou een verbastering zijn van nieuw. (783).

Terug naar boven

Ligging

- De buurtschap Roodevaart ligt ZZW van Moerdijk, rond de weg Roodevaart, gelegen aan de Roode Vaart (inderdaad, die is wél met een spatie), ingeklemd tussen het Industrieterrein Moerdijk in het W en de A17 en de goederenspoorlijn naar het Industrieterrein Moerdijk in het ZO. Gelegen rond de sluizen tussen het Hollands Diep en de Roode Vaart. De nabijgelegen buurtschap Lochtenburg, ZO van Roodevaart gelegen aan de (tegenwoordig doodlopende) Gorsdijk en de Blokdijk, wordt in de praktijk vaak beschouwd als onderdeel van de buurtschap Roodevaart.

- Paradoxaal is in dit verband dat in de editie 1998 van de Grote Provincie Atlas van de Topografische Dienst, deel Noord-Brabant/West, schaal 1:25.000, evenals in de editie 2004 van Topografische Dienst en ANWB, de buurtschap Roodevaart ineens van de kaart is verdwenen. Roodevaart dreigt weliswaar van de kaart te worden geveegd*1, maar dat ging destijds toch zeker nog een aantal jaren duren. Al is er inmiddels al wel een aantal huizen verdwenen. Daarentegen staat op genoemde kaarten de buurtschap Lochtenburg nog wél vermeld. Zou men reeds geanticipeerd hebben op de mogelijke verdwijning van de buurtschap?
*1 Zie verder bij Recente ontwikkelingen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Tegenwoordig staat er nog maar een handvol huizen en een bedrijfspand met een handvol bedrijven. De meeste huizen zijn de afgelopen jaren al afgebroken.

Terug naar boven

Geschiedenis

“Deze noordwesthoek van Brabant bestond vóór de Sint Elisabethsvloed van 1421 uit een gebied dat werd doorsneden door tal van grotere en kleinere waterlopen waarin haventjes waren gevestigd. Het Hollands Diep bestond nog niet. De Mark volgde een geheel andere loop en stroomde, ongeveer ten noorden van Etten-Leur, langs Zevenbergen in de richting van Klundert. Pas later, na de Sint Elisabethsvloed, verdwenen veel van die waterlopen en haventjes weer. Aan de monding van een aftakking van de Mark, de Roode Vaart, ontstond later een nieuwe haven die een paar eeuwen lang heeft bijgedragen aan de groeiende welvaart in West-Brabant. Nu staat die haven wellicht voor een nieuwe en drastische verandering die moet bijdragen tot hernieuwde voorspoed voor de hele regio (zie bij Recente ontwikkelingen, red.)” (336).

Scheepswerf De Hoop der Drie Gebroeders van de firma Paans is vanaf begin 19e eeuw tot in de jaren zeventig van de 20e eeuw actief geweest. De werf had een langshelling van vijftig meter en was gespecialiseerd in de bouw van petroleummotorboten. Verder werden er kleinere sleepboten en binnenschepen gebouwd, waaronder het bekende scheepstype De Kempenaar. Ook was er tot in de jaren zeventig nog een andere scheepswerf, die van de broers Gelens. Tientallen metaalbewerkers uit de verre omgeving vonden bij beide werven werk. Het scheepsvolk woonde deels in de dijkhuisjes achter de sluis aan beide kanten van de vaart. De rest kwam van Zevenbergen, Moerdijk, Klundert en andere plaatsen in West-Brabant.

“Door deze bedrijvigheid ontstond rond het oude ophaalbruggetje over de vaart een bloeiende gemeenschap met een rijk sociaal leven. De buurtschap telde rond 1900 drie cafés en drie bierhuisjes (verder waren er drie kruideniers, een bakker, twee smederijen, vier fietsenmakers en een trappenmaker, red.). Het waren drukke ontmoetingspunten voor de scheepsarbeiders, de binnenschippers en de boeren uit de buurt. De Roode Vaart was tegelijk een belangrijke aanvoerroute voor de suikerfabrieken in Zevenbergen, die de bieten per boot kregen aangeleverd. De laatste suikerfabriek (vroeger stonden er vier) sloot in 1987. Nu maken nog twee bedrijven gebruik van de Roode Vaart voor de aanvoer van goederen. Aan de Schansdijk, een kilometer verderop in Zevenbergen, zit het chemiebedrijf Caldic. Bijna in het dorp is een betonhandel gevestigd die hier een opslagplaats heeft voor zand en grind.

Van de welvaart en de bloeiende gemeenschap aan de Roode Vaart is weinig meer over. In 1987 klaagden oudere bewoners in De Stem dat hun buurt feitelijk kapot is gegaan aan de opkomst van ‘Moerdijk’. Bewoners trokken weg door de bouw van grootschalige fabrieken, vlak naast hun deur. De scheepswerven waren al dicht. Daarvoor in de plaats kwam wel een aantal reparatiebedrijven maar het sociale leven verdween. Rampen zijn de Roode Vaart ook niet bespaard gebleven. In de Tweede Wereldoorlog is hier flink gevochten tussen de Engelsen die er lagen en de Duitsers bij de Moerdijkbrug. Verschillende bewoners in en rond de Roode Vaart kwamen in die strijd om. Een volgende ramp gebeurde in 1953 toen het gebied bij de watersnood onderliep. De (voorlopig) laatste ramp was in 1982 toen hier een NLM-vliegtuig neerstortte.

Door de opkomst van Industrieterrein Moerdijk kwam er sinds de jaren zeventig steeds meer verkeer in en over de Roode Vaart. Vooral door het zware vrachtverkeer voldeed het karakteristieke maar zwaar versleten ophaalbruggetje niet meer. De brug, een van oudsher belangrijke verbinding in de weg van Klundert naar Moerdijk, was in 1857 gebouwd ter vervanging van het veerbootje dat er lag. In 1925 werd de ophaalbrug sterk verbeterd. In 1991 kwam er een nieuwe ophaalbrug voor in de plaats” (336).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

De buurtschap Roodevaart dreigt, samen met Lochtenburg*1, van de kaart te worden geveegd. De plaats ligt namelijk onder de rook van Industrieterrein Moerdijk en de geluidsoverlast in de buurtschap is volgens de normen onaanvaardbaar groot. Vooral in verband met de vestiging van nieuwe bedrijven op het terrein - de behoefte aan extra industriegrond aan diep water is groot - wil men de normen voor de ‘gevelbelasting’ met vijf decibel verhogen. Voor de bewoners maakt het volgens de gemeente niet uit, omdat die in de praktijk toch al aan zoveel lawaai gewend zijn. De gemeente staat voor het dilemma de huizen voor veel geld extra te isoleren, wat in principe de consequentie ervan is, of de huizen eventueel voor sloop in aanmerking te laten komen. Mogelijk komt er in de oksel van de A16 en A17 namelijk een tweede bedrijventerrein: Logistiek Park Moerdijk, en de kans is dan groot dat de huizen alsnog weg moeten (337).

De verhoging van de gevelbelasting is noodzakelijk, omdat anders geen nieuwe bedrijfsvestiging op het industrieterrein Moerdijk meer mogelijk is. De nieuwe bedrijven zouden dan namelijk niet meer aan de milieuvoorschriften kunnen voldoen, buiten hun schuld om. Bovendien zou dat niet stroken met de opzet van het industrieterrein Moerdijk: “Moerdijk is ooit aangelegd met de bedoeling er milieubelastende bedrijven te vestigen. Dan kun je het nu niet maken om te zeggen: sorry, maar jullie veroorzaken teveel milieuhinder, dus jullie mogen je daar niet vestigen. Dat zou hetzelfde zijn als je als gemeente een bouwkavel verkoopt en vervolgens de koper geen toestemming geeft om er een huis op te bouwen”, aldus wethouder S. Kramer (337). “Dat (de extra industrie, red.) zou betekenen dat de insteekhaven aan de Roode Vaart verder in zuidelijke en zuidoostelijke richting wordt uitgebaggerd. Het jachthaventje ligt dan in de weg en is daarmee gedoemd te verdwijnen. Tegelijk moet dan de A17 worden omgelegd” (336).

“Straks is de buurtschap Roodevaart helemaal dood. Vermorzeld door grote en ingewikkelde fabrieken die de stilte in de uitgestrekte polders verpletterden. De industrie rukte de afgelopen jaren gestaag op tot in de achtertuintjes van de Roodevaarters, die ooit voor de vrijheid in de polder kozen” (783).

Van de gemeente moeten de inwoners niet per se weg, volgens wethouder Ad den Engelse: “Zij zitten ons niet in de weg, maar wel het Havenschap. De geluidsoverlast, daar draait het om. Die is nu al te hoog, maar als de mensen vinden dat ze daar lekker wonen, vinden wij dat prima. De bulldozers staan echt niet klaar. Misschien kunnen de mensen er nog wel jaren wonen. Want op dit moment is niets zeker. Er wordt van alles verteld, maar de komst van Logistiek Park Moerdijk is nog niet eens zeker. Alles is nog in studie, er is nog geen enkel besluit genomen en een verborgen agenda kennen wij niet.” Toch wordt er al rekening gehouden met het verdwijnen van de buurtschap. Zo wordt er in de komende jaren drukriolering aangelegd in de polderbuurtschappen zoals Tonnekreek en Zwingelspaan. Roodevaart zit daar niet bij. “Wij moeten realist blijven. De eigen bijdrage voor een aansluiting kost €3.400. Moet je dat dan doen als de kans aanwezig is dat Roodevaart verdwijnt?”, aldus Den Engelse.
*1 Zie verder aldaar.

Terug naar boven

Recreatie

- Watersportcentrum Hollandsch Diep heeft 375 ligplaatsen. De jachthaven is eind jaren zeventig ontstaan in de ‘afwerkhaven’ van scheepsbouwer Paans.

Reactie toevoegen