Rimburg

Plaats
Dorp
Landgraaf
Parkstad
Limburg

Rimburg toen het nog een blauw kombord had Rimburgerweg ca. 1970 [640x480].JPG

Rimburg toen het nog een blauw kombord had Rimburgerweg ca. 1970

Rimburg toen het nog een blauw kombord had Rimburgerweg ca. 1970

DK_20120329_7986_Landsgraaf_Rimburg_plaatsnaambord.jpg

Rimburg ligt binnen de bebouwde kom van Landgraaf (daarom blauw bord), en daarbinnen in de voormalige gemeente Ubach over Worms.

Rimburg ligt binnen de bebouwde kom van Landgraaf (daarom blauw bord), en daarbinnen in de voormalige gemeente Ubach over Worms.

rimburg_kerk_h._drievuldigheid_gebrandschilderde_ramen.jpg

Rimburg, RK kerk van de H. Drievuldigheid, gebrandschilderde ramen

Rimburg, RK kerk van de H. Drievuldigheid, gebrandschilderde ramen

rimburg_kasteel.jpg

Rimburg, kasteel Rimburg ligt net over de grens op Duits grondgebied.

Rimburg, kasteel Rimburg ligt net over de grens op Duits grondgebied.

LB gemeente Rimburg in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Rimburg in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Rimburg in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Rimburg

Terug naar boven

Status

- Rimburg is een dorp in de provincie Limburg, in de regio Parkstad, gemeente Landgraaf. Het was een zelfstandige gemeente t/m 14-3-1887. Per 15-3-1887 over naar gemeente Ubach over Worms, in 1982 over naar gemeente Landgraaf.

- Het dorp Rimburg heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het daarom niet alleen in de gemeente maar ook 'in' de plaats Landgraaf. Formeel ligt het ook in de bebouwde kom van Landgraaf: het heeft een blauw plaatsnaambord (kombord) Landgraaf met een wit bord Ubach over Worms eronder en daaronder een wit bord Rimburg. Geografisch gezien is het echter een nog altijd los van (de rest van) de kern Landgraaf gelegen dorp en dat zou onzes inziens daarom een eigen kombord rechtvaardigen.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Rimburg. Wordt lokaal ook Renkberg genoemd. De oudere bewoners spreken nog steeds van Brokkelze.

Oudere vermeldingen
1278 Rincberg(h)e, 1294 Ringberg, 1374 Rengelborch, latere schrijfwijzen zijn Ringberg, Rengberg, Rincberg, Rencbergh, Rencberghe, Rengelberg, Rengelborg, Ringelberge, Rinckberg, Rentborgh, Ryntborgh, Remberg, Rimborgh, Rengborgh, Reimburgh, Ringberg, Rimborgh, Rinborgh, Ringbourgh, Rimbourg, Rimborg en uiteindelijk sinds 1820 Rimburg. (3182)

Naamsverklaring
- Betekent ‘burcht in de vorm van een ring’. (1) (preciezer: de ring betrof grachten en/of wallen die om de burcht heen lagen, red.)

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp Brokkelze.

Terug naar boven

Ligging

Rimburg ligt NNO van Eygelshoven, O van Waubach / Ubach over Worms, in het dal van de Worm, aan de grens met Duitsland.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft het dorp en de gemeente Rimburg 40 huizen met 267 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 350 huizen met ca. 800 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In den beginne...
Rond het begin van onze jaartelling legden de Romeinen een weg aan van Tongeren over Heerlen naar Keulen: de Romeinse heerweg oftewel Via Belgica. In de buurt van de weg vestigden zich kolonisten in zogeheten villa’s. Dit waren grote boerderijen. Eén ervan lag bij Overstehof. Bij de kruising van de weg met het riviertje de Worm ontstond het straatdorp Rimburg. - Pagina over Rimburg in de Romeinse tijd.

Heerlijkheid > gemeente > dorp
Rimburg was tot 1795 een zelfstandige heerlijkheid met schepenbank op zowel de O als de W Wormoever. In dat jaar werd het bij Frankrijk ingelijfd. Bij de grensvaststelling tussen Nederland en Pruissen in 1816 is het eigenlijke dorp bij Nederland gekomen, maar doordat de Worm de grens ging vormen, werd het dorp gescheiden van het kasteel en van het Duitse deel, zodat het nauwelijks zelfstandig kon voortbestaan. De gemeente werd dan ook na langdurig onderhandelen in 1887 op eigen verzoek bij de gemeente Ubach over Worms gevoegd.

Broekhuizen
De kern Broekhuizen, in de volksmond Brokkelze geheten, wordt door ‘onoplettende’ inwoners vaak met Rimburg vereenzelvigd. Historisch gezien vormde het echter nooit een eenheid met de gemeente Rimburg en kende het zijn eigen geschiedenis. Door de oprichting van de parochie Rimburg ontstond waarschijnlijk de verwarring. De kerkelijke registers van Eygelshoven, waartoe tot 1833 zowel Rimburg als Bruchhausen behoorden, spreken tot die tijd van Bruchhausen Superior (Rimburg) en Brachhausen Inferior (Bruchhausen). De grens tussen beide dorpskernen lag nabij de Ling (Lindegracht). Ook aan de straatnamen is het nog te herkennen: het noordelijke gedeelte van de ‘dorpsstraat’ heet Rinckberg (die heette vroeger ook Dorpstraat), het zuidelijk gedeelte Broekhuizenstraat. Bruchhausen behoorde tot de gemeente Ubach over Worms en voordien tot het Overworms kwartier. Rimburg daarentegen was (tezamen met het Duitse Rimburg, thans behorend tot Merkstein) een eigen gemeente en voordien een zelfstandige heerlijkheid.

Vermeende rivaliteit tussen Broekhuizenaren en Rimburgers
Eerst in 1887 werd de gemeente Rimburg, ontstaan in 1795, opgeheven en werd het Nederlands gedeelte gevoegd bij de gemeente Ubach over Worms. Oudere personen wisten een duidelijk onderscheid te maken tussen de beide buurtschappen als zij de juiste plek, waar hun geboortehuis gestaan had, wilden aangeven. Er bestond zelfs een ware rivaliteit tussen beide buurtschappen bijvoorbeeld met betrekking tot het verenigingsleven en andere dorpsaangelegenheden. De ‘dorpspolitiek’ tussen de buurtschappen werd ongeveer in gelijke mate gevoerd als tussen de nabijgelegen buurtschappen Waubach en Groenstraat. Het volksgezegde dat de kernen elkaar niet konden luchten of zien, gaat echter te ver. In normale omstandigheden leefde men gebroederlijk naast elkaar en hielp men waar nodig was. Een ‘putverdrag’ uit 1778 levert hiervan wel het beste bewijs. De put gelegen nabij de Ling werd gebruikt en onderhouden door zowel Rimburger als Bruchhausener inwoners. Huweiijken tussen bruidegoms uit Bruchhausen en bruidjes uit Rimburg waren gewone gebeurtenissen, zoals we die ook vinden tussen trouwlustigen uit de Groenstraat en Waubach. De zogenaamde rivaliteit tussen de dorpskernen was een verschijnsel uit de 19e eeuw, ontstaan bij de opkomst van het verenigingsleven. Voor die tijd vinden we er in geschriften en akten niets over.

Broekhuizen kerkelijk gezien
Op kerkelijk gebied behoorde de buurtschap Bruchhausen van oudsher tot de parochie Eygelshoven. Toen in 1802 Waubach een zelfstandige parochie werd, bleef Bruchhausen bij Eygelshoven tot aan de oprichting van de parochie Rimburg in 1833.

Buurtschap Op de Hoven
Verder is er nog sprake van de buurtschap Op de Hoven, Z van het dorp, ZO van Ubach over Worms, O van de watertoren. De naam van deze buurtschap, bestaande uit een zestal boerderijen, dateert pas uit de 20e eeuw. Voorheen viel zij onder de Groenstraat. Het is een volksbenaming, die door de zich uitbreidende bevolking na de eeuwwisseling in omloop is gebracht. Een vroegere benaming was Faulemich (Vulenbach}, genoemd naar de oude familie Faulemich, wier naam later overging op de aloude hoeve, doch later door de naam Hoven verdreven is. (3182)

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Basisschool Bei de Ling (vanouds Heilig Hartschool geheten) is op zondag 25 juni 2006 door blikseminslag getroffen en uitgebrand. Herbouw en opnieuw ingebruikname is er niet meer van gekomen. De kinderen gaan nu naar school in Lauradorp. Van 2007 t/m 2010 is er nog wel een 'instroompunt' geweest in Rimburg voor klas 1 en 2 en peuterspeelzaal, maar voor het nieuwe schooljaar waren nog maar 5 leerlingen aangemeld, waardoor de onderwijskwaliteit te laag zou worden. Daarom is de school toen definitief gesloten. Er zijn plannen om de school te verbouwen tot 3 appartementen, maar deze zijn nog niet tot uitvoering gekomen. - Herinneringen aan de Heilig Hartschool (later Bei de Ling geheten), in het Limburgs, door Jean Paulssen, die hier zijn lagereschooltijd heeft doorgebracht. - Klassenfoto's H. Hartschool 1938-2001.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Rimburg heeft 9 rijksmonumenten, zijnde de kerk, 4 hoeven, 1 woonhuis, de watertoren, het waterpompstation en de voormalige H. Hartschool. Het dorp is/heeft een beschermd dorpsgezicht.

- Kerk van de H. Drievuldigheid, Brugstraat 2. De kerk van Rimburg, dat een zelfstandige parochie kreeg in 1833, volgt traditionele bouwwijzen en vormen, met bijvoorbeeld een westtoren en een in beuken verdeeld schip. De invloeden van de vroege 20e eeuw doen zich echter toch duidelijk gelden. De kerk heeft recentelijk nieuwe glas in loodramen gekregen. De kerk maakt tegenwoordig deel uit van het parochiecluster Ubach over Worms.

- Kasteel Rimburg ligt in het Wormdal, vanuit het dorp gezien aan de overzijde van de Worm, die hier de grens markeert, op Duits grondgebied dus. Het kasteel is niet te bezichtigen. Het wordt nog steeds bewoond door de adellijke familie Von Brauchitsch. In 1949 is een deel van het kasteel met omgeving bij Nederland gekomen. In 1963 is deze toestand teruggedraaid.

- Het nabij het kasteel gelegen voormalige watermolencomplex in het Wormdal was tot 1920 een zogeheten dubbele watermolen. Het hoofdgebouw met woonhuis ligt op de Duitse oever. Het linker molengebouw lag ooit op Nederlands grondgebied, voor de rivier de Worm de grens werd. Tussen beide molens lag een sluisbrug met molen- en lossluizen. De ‘Nederlandse’ molen is in 1920 stilgelegd en verbouwd tot woonhuis.

- Vredesmonument met in 8 verschillende talen op verticaal opgerichte planken de tekst "Weet die u de haat leert zal u niet verlossen". Het monument (met aanvankelijk alleen de Nederlands- en Duitstalige teksten, later ook de anderstalige) is in 1969 opgericht door een Nederlandse en een Duitse jeugdgroep met Pfarrer Hermann Poll ter nagedachtenis aan de gruwelijke oorlogsperioden en als aansporing te werken aan een betere wereld. De tekst stamt niet uit de bijbel, maar is uit de tijd van na 1945. Van wie is niet bekend. “Dat is misschien wel goed zo, dan kan hij een ieder aanspreken”, aldus Pfarrer Poll. Het monument stond oorspronkelijk langs de doorgaande route in Rimburg, net op Duits gebied. Later is het verplaatst naar de grensovergang Nederland-Duitsland bij de brug over de Worm, achter de kerk van Rimburg.

- In 1940 zijn 20 mannen uit het dorp dienstplichtig soldaat in het Nederlandse leger en één in het Belgische leger. Zij overleven allen de oorlog. In 1945 richten zij de ‘Vereniging Oudstrijders 1940-1945 Rimburg’ op. Uit dankbaarheid voor hun behouden terugkeer uit de oorlog bouwen zij tussen 1950 en 1952 eigenhandig de Sint Jozefkapel. Omdat in de loop der jaren de kapel meer en meer als oorlogsmonument wordt beschouwd, wordt in 1999 bij de kapel een gedenkteken geplaatst met daarop de namen van alle oorlogsslachtoffers uit de voormalige gemeente Ubach over Worms (joden, nederlandse soldaten, verzetstrijders, burgers, duitse dienstplichtige soldaten). In 2007 is de plaquette van Hell on  Wheels onthuld. Het onderhoud van de kapel, de gedenkzuil en de parkachtige omgeving ervan is in handen van de Vrienden van de Sint Jozefkapel. U vindt het kapelletje aan de Lindegracht, die vanuit de splitsing Broekhuizenstraat / Rinckberg omhoog loopt. Net achter de bosrand naar links lopen en dit pad blijven volgen.

- De watertoren van Rimburg is in 1923 gebouwd om het waterleidingnet van voldoende druk te voorzien. Na de sluiting van steenkolenmijn Julia in Eygelshoven in 1974 is de watertoren buiten gebruik gesteld. - Geschiedenis watertoren in tekst en beeld. Na decennialange leegstand is de toren door de Landgraafse ondernemer Wim Vossenberg gerenoveerd en herbestemd. De renovatie is in 2014 gereed gekomen. - Reportage van de officiële opening van de gerenoveerde watertoren Rimburg (door Omroep Landgraaf, d.d. september 2014). Je kunt de toren beklimmen en vervolgens vanaf 34 meter hoogte genieten van een prachtig uitzicht over Landgraaf en het dichtbij gelegen Duitsland. - Filmpje waarin je het prachtige uitzicht rondom de watertoren kunt bekijken. Op de fundering van het voormalige waterbassin is een eigentijds gebouw in glas en corten staal gebouwd, waarin bistro-café De Watertoren is gevestigd. Watertoren en horecagelegenheid worden geëxploiteerd door dochter Anglique Vossenberg. - Foto's van de gerenoveerde en verbouwde watertoren. - Interview met Fedor Meens, de vorige eigenaar van de watertoren.

Op de site van de Rimburgse carnavalsvereniging de Wespelle heeft een anekdotisch verhaal gestaan over carnavalsvereniging de Geete uit het nabijgelegen Groenstraat, die aan de hand van kadastertekeningen beweerde dat de watertoren op Groenstraats gebied zou liggen, hetgeen uiteindelijk toch niet het geval bleek. Feitelijk ligt de watertoren in de buurtschap Op de Hoven, in het uiterste zuidwesten van Rimburg, wat wel heel dicht tegen Groenstraat aan ligt, dus het is inderdaad wel een grensgeval...

- Gevelstenen in Rimburg.

- Wegkruisen in Rimburg en overig Landgraaf. - Nog een pagina met veldkruisen in Rimburg.

- Aan de hoofdweg door het dorp ligt een aantal Limburgse 'gesloten' hoeven (17e/18e eeuw en vroeger).

- Het beeld 'Rimburg in Beeld' voor gemeenschapshuis D'r Eck is in 2007 vervaardigd door de Landgraafse beeldhouwer Ger Groeneveld, t.g.v. het 10-jarig bestaan van het Festival des Arts in dat jaar.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging de Wespelle.

- Kunstmarkt Festival des Arts, met meer dan 100 kunstenaars (op een zondag begin juli).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Rondwandeling Landgraaf (12 km) vanaf camping De Watertoren.

- Vanaf de Jufferweg* heb je een uniek uitzicht. Met een verrekijker kun je hier kijken tot in de Eiffel, waar deze overgaat in de Ardennen. Verder zie je in dit panorama de Nederlandse plaatsen Kerkrade en Vaals en de Duitse plaatsen Herzogenrath, Merkstein en Aken met het Aachenerwald. * Vanuit Ubach over Worms / Groenstraat richting Rimburg, na de Groenstraat rechtsaf de veldweg Achter den Put in, aan het eind linksaf de Jufferweg in.

- Visvijver van H.S.V. Zuid Oost Hoek.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Toen nog niet iedereen een eigen oven en magnetron had, was 't bakkes de plaats waar men zelf gekneed deeg kon brengen. Waar men brood en vlaai kon laten bakken. 't bakkes was een bakoven van en voor de gemeenschap. In 2010 hebben enthousiaste vrijwilligers aan de Kapelweien (nr. 2d) een originele, authentieke bakoven gebouwd. Zaterdag na zaterdag is er gemetseld en met leem gesmeerd, in totaal honderden manuren, tot 't Bakkes Rimburg klaar was, met een mooie, oude kerkdeur als entree. Door het jaar heen worden regelmatig heerlijke broden en vlaaien gebakken in de houtgestookte oven. Voor nadere informatie over dagen en tijden zie de link. - Zie ook de reportage over 't Bakkes door Omroep Landgraaf (2014).

Stichting 't Bakkes Rimburg heeft de Vrijwilligersprijs 2011 van de gemeente Landgraaf gewonnen. Uit het juryrapport: "'t Bakkes is een jonge organisatie, die op oude wijze brood en vlaai wil bakken. Vanwege het ambachtbakken, vanwege het eerlijke en heerlijke product, vanwege de gemeenschapszin. 't Bakkes brengt mensen en groepen bij elkaar en stimuleert de kennismaking in de buurt. Mensen hebben iets voor elkaar over en steken samen de schouders eronder. Een goede basis en een schoolvoorbeeld voor het creëren van een sociaal vangnet waaraan juist in deze tijd steeds meer behoefte is. 't Bakkes van en vuur de luu van 't dorp! 't Bakkes Rimburg, daar is over nagedacht."

Terug naar boven

Beeld

- Fotoseries van IVN afd. Ubach over Worms m.b.t. Rimburg, waaronder Herfst, Winter, Natuurfoto's, panorama's vanaf de watertoren (zie de rechtermenu's op de pagina).

- Film Rimburg in de jaren vijftig deel 1. - deel 2. - deel 3. - deel 4.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Zeer uitvoerige en mooie site van en over Rimburg in heden en verleden, in tekst en beeld, opgezet en onderhouden door Henk Beckers.

- Nieuws: - Actualiteiten en foto's m.b.t. Rimburg op Facebook.

- Belangenvereniging: - Belangenvereniging Rimburg.

- Dorpshuis: - Gemeenschapshuis d'r Eck.

- Muziek: - Fanfare Victoria is opgericht in 1891 en speelt op hoog niveau in de 1e Divisie. - Zangvereniging Eendracht is nóg ouder: zij is opgericht in 1877. Omdat in die tijd het Duits algemeen als voertaal werd gebruikt, kreeg de vereniging bij de oprichting de naam 'Rimburg-Bruchhausener St. Cäcilienchor'. Aanvankelijk alleen een mannenkoor, is het in 1966 een gemengd koor geworden, dat zowel op kerkelijk als op wereldlijk gebied actief is.

- Sport: - RKVV Rimburg.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Rimburg.

Reactie toevoegen