Rheden

Plaats
Dorp en gemeente
Rheden
Veluwe
Gelderland

gemeente_rheden_kadastraal_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Rheden anno ca. 1870, kaart J. Kuijper, exclusief de in 1818 opgeheven gemeenten Dieren en Velp

Gemeente Rheden anno ca. 1870, kaart J. Kuijper, exclusief de in 1818 opgeheven gemeenten Dieren en Velp

gemeente_dieren_kadastraal_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Kaart van de in 1818 opgeheven gemeente Dieren, situatie anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Kaart van de in 1818 opgeheven gemeente Dieren, situatie anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

gemeente_velp_gl_kadastraal_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Kaart van de in 1818 opgeheven gemeente Velp, situatie anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Kaart van de in 1818 opgeheven gemeente Velp, situatie anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Rheden

Terug naar boven

Status

- Rheden is een dorp en gemeente in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe(zoom).

- (1) Vermeldt dat de gemeente Rheden in 1812 zou zijn opgesplitst in de gemeenten Dieren en Velp, en dat daarmee de gemeente dus opgeheven zou zijn, en in 1818 door samenvoeging van deze gemeenten weer zou zijn ontstaan, maar volgens de Kuijperkaarten elders op deze pagina zijn dit drie gemeenten geweest, die in 1818 zijn samengevoegd tot één gemeente. Dat duidt erop dat de gemeente dus wel is blijven bestaan, maar dat er als afsplitsing van 1812-1818 ook nog de genoemde andere twee gemeenten zijn geweest. Zoals elders in Gelderland ook veel het geval is geweest.

- Wapen van de gemeente Rheden.

- De gemeente Rheden omvat naast het gelijknamige dorp verder nog de dorpen De Steeg, Dieren, Ellecom, Laag-Soeren, Spankeren en Velp, en de buurtschappen Elleburg en Worth-Rheden. In totaal zijn dit 7 dorpen en 2 buurtschappen.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Rheden.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
960 kopie eind 16e eeuw in villa Rethon, 1028 kopie ca. 1530 Reden, 1250 Reden, Rethen, 1252 kopie 15e eeuw de Reiden, 1442 Rheden.

Naamsverklaring
Herkomst en betekenis onbekend. Is verklaard als een samenstelling van heem 'woonplaats' en riet 'riet', maar dat is niet mogelijk op basis van de oude vormen. Misschien samenhang met Reeth?(2)

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Rheden ligt NO van Arnhem. Hoofdplaats De Steeg ligt centraal-zuidelijk in de gemeente.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Rheden 845 huizen met 6.663 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 122/965 (= huizen/inwoners) met de buurtschappen Rhedersteeg 24/223 en Middachtersteeg 37/322, dorp Velp 300/2.446 met buurtschap Wordt-Rheden 24/182, dorp Ellekom 47/323 met buurtschap Havikkeweerd 12/109, dorp Dieren 198/1.468 met buurtschap Fraterweerd 9/82, dorp Spankeren 28/200 en dorp Soeren 44/343. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 20.000 huizen met ca. 45.000 inwoners, het het gelijknamige dorp omvat ca. 3.000 huizen met ruim 7.600 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze gemeente, kun je terecht bij de volgende instantie en site:

- Oudheidkundige Kring Rheden - Rozendaal.

- Rheden op de Kaart is een prachtige en gebruikervriendelijke website, waar je in een aantal menus's kunt selecteren op de canon van de gemeente (= de chronologische geschiedenis van de gemeente, beschreven in een 40-tal onderwerpen) of op een van de dorpen. Bij een dorp kun je op de kaart inzoomen op een schat aan informatie m.b.t. verleden en heden van een aantal thema's, met name bedrijvigheid, dorpsleven, films, groen erfgoed, kunstwerken, landgoederen en buitenplaatsen, monumenten, onderwijs, openbaar vervoer, religie, straten, weg en water, en zorg, die per object binnen dat thema in tekst en beeld worden beschreven.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De gemeente heeft inwoners, ondernemers, eigenaren, organisaties en overheidspartijen in 2019 gevraagd mee te denken over de Omgevingsvisie buitengebied van de gemeente Rheden. Onder de link vind je een mooie, creatieve video die toelicht welke mogelijkheden de gemeente ziet om de komende jaren het buitengebied her in te richten en te revitaliseren met nieuwe functies, met respect voor de omgeving en de cultuurhistorie.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden/erfgoed

- Rheden heeft 11 rijksmonumenten.

- Rheden heeft 46 gemeentelijke monumenten.

- Sinds 2010 wordt op initiatief van het Erfgoedplatform van Kunsten ’92 een nationale prijs toegekend aan de gemeente met het beste erfgoedbeleid: de BNG Bank Erfgoedprijs. De prijs stimuleert gemeenten om actief in te zetten op cultureel erfgoed, ook ter versterking van beleidsterreinen als toerisme, cultuur, onderwijs, sociale zaken, ruimtelijke ontwikkeling en economie. Hoofdsponsor is BNG Cultuurfonds. De gemeente Rheden heeft de BNG Bank Erfgoedprijs 2019 gewonnen. De jury gaf als motivatie dat de gemeente haar inwoners uitzonderlijk goed bij het erfgoed(beleid) betrekt. "De gemeente communiceert met de inwoners door middel van originele instrumenten, zoals een Historisch Tafelkleed, Erfgoedcafés en Rheden op de Kaart. De gemeente voert slim beleid door bijvoorbeeld een ‘totaalvergunning’ integraal af te geven voor een hele wijk (de Amsterdamse Schoolwijk). De gemeente heeft alles op het gebied van erfgoed, maar doet daar ook al het mogelijke mee. De kracht van de samenleving wordt door de gemeente ten volle benut", aldus de jury.

- Gevelstenen in Rheden.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Bezoekerscentrum Veluwezoom.

- De Posbank, N van Rheden, is een prachtig heidegebied. Een van de bijzondere diersoorten die je er kunt tegenkomen is de uiterst zeldzame zadelsprinkhaan. Dit mooie insect komt helaas alleen nog maar voor op een paar plekjes op de Veluwe en in de buurt van Nijmegen. Het vinden van een zadelsprinkhaan is niet heel lastig: door met hun korte vleugeltjes over elkaar te wrijven, creëren ze een erg kenmerkend geluid, waarmee ze hun aanwezigheid verraden. Quinten Bulte helpt je een handje en heeft niet alleen mooie foto's gemaakt van de zadelsprinkhaan, maar er ook een kort filmpje van opgenomen, zodat je kunt zien hoe het werkt met die vleugels en het geluid dat ze daarmee maken.

De Posbank is oorspronkelijk alleen de naam van de stenen bank die in 1918 aan de rand van het Herikhuizerveld is geplaatst, op een hoog punt met zeer fraai uitzicht. De in de bank genoemde data ’1893 - 7 mei 1918’ herinneren aan het zilveren jubileum van de 2e voorzitter van de ANWB en hoofdconsul de heer G.A. Pos. "Hij effende banen voor het vreedzaam verkeer tusschen de volken. Duizenden bracht hij in en tot de natuur. Den Nederlanders deed hij Neerlands schoonheid kennen, waarderen en liefhebben", zo luidt de verdere inscriptie op de bank. In de volksmond heeft het aangrenzende gebied - dat eigenlijk Herikhuizerveld heet - geleidelijk ook de naam Posbank gekregen.

- Wandelroute Posbank (5,4 km) start bij Bezoekerscentrum Veluwezoom direct N van Rheden, en voert je door landgoed Heuven, langs de schaapskooi en over de heideheuvels naar Paviljoen de Posbank. Met af en toe een flinke klim of daling. Op het hoogste punt word deze inspanning ruimschoots beloond. Geniet bij helder weer van het prachtige uitzicht op het Herikhuizerveld en het IJsseldal.

- Natuurmonumenten nodigt iedereen van harte uit om een lammetje van de Rhedense Schaapskudde te adopteren. Met deze financiële adoptie draag je bij aan de instandhouding van de kudde. Natuurmonumenten vindt schaapskuddes met een herder belangrijk, voor zowel het natuurbeheer als voor de cultuurhistorische waarde van dit eeuwenoude ambacht. De schapen grazen per dag zo’n 7 tot 8 uur; alleen in de lammerperiode zijn ze ook overdag bij de kooi. Met dank aan de Rhedense Schaapskudde blijft het open heidelandschap van de Veluwe behouden. Halverwege vorige eeuw was het Veluws heideschaap bijna uitgestorven. Dankzij Stichting de Rhedense Schaapskudde en met hulp van Stichting Zeldzame Huisdierrassen is op basis van oude raskenmerken het Veluws Heideschaap succesvol teruggefokt en weer volop op de Veluwe te vinden: 9 kuddes met in totaal 1.400 schapen. (bron: Natuurmonumenten, 7-3-2018)

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Rheden (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Rheden. - Nieuws van de gemeente op Facebook.

- Media / nieuws: - Studio Rheden is de publieke lokale omroep voor de gelijknamige gemeente en buurgemeente Rozendaal.

- Muziek: - Uit de hieronder beschreven watersportvereniging De Engel is Trekzakclub Tegeliek ontstaan.

- Overige verenigingen: - Watersportvereniging WSV De Engel is in 1992 ontstaan uit een fusie tussen WSV Tussen Wal en Schip en WSV Rheden. De naam verwijst naar het voormalige hotel De Engel.

- Zorg: - Zorgboerderij De Munnikenhof.

Reactie toevoegen