Remmerden

Plaats
Buurtschap
Rhenen
Utrechtse Heuvelrug
Utrecht

remmerden_plaatsnaambord.jpg

Bedrijventerrein Remmerden heeft een eigen bebouwde kom en wordt daarom met officiële blauwe 'plaatsnaamborden' (formeel 'komborden' geheten) aangegeven.

Bedrijventerrein Remmerden heeft een eigen bebouwde kom en wordt daarom met officiële blauwe 'plaatsnaamborden' (formeel 'komborden' geheten) aangegeven.

remmerden_pand_1.jpg

Remmerden. Weet iemand welke functie dit pand vroeger had? Het lijkt een voormalige school?

Remmerden. Weet iemand welke functie dit pand vroeger had? Het lijkt een voormalige school?

remmerden_groot_remmerten.jpg

Remmerden, pand Groot Remmerten (Remmerden 2).

Remmerden, pand Groot Remmerten (Remmerden 2).

remmerden_restaurant_t_kalkoentje.jpg

Remmerden, restaurant 't Kalkoentje.

Remmerden, restaurant 't Kalkoentje.

remmerden_remmerstein_ingang.jpg

Remmerden, ingang naar huize Remmerstein.

Remmerden, ingang naar huize Remmerstein.

remmerden_remmerstein_pand_1.jpg

Remmerden het huidige huize Remmerstein dateert uit 1912.

Remmerden het huidige huize Remmerstein dateert uit 1912.

remmerden_remmerstein_duiventoren.jpg

Remmerden, Remmerstein, duiventoren, vroeger door landgoedeigenaren in de regio geëxploiteerd vanwege de duivenpoep die gewild was als mest voor de tabaksplantages in de omgeving.

Remmerden, Remmerstein, duiventoren, vroeger door landgoedeigenaren in de regio geëxploiteerd vanwege de duivenpoep die gewild was als mest voor de tabaksplantages in de omgeving.

remmerden_remmersteinse_bos.jpg

Remmerden, het Remmersteinse Bos maakt tegenwoordig deel uit van de Stadsbossen Rhenen.

Remmerden, het Remmersteinse Bos maakt tegenwoordig deel uit van de Stadsbossen Rhenen.

remmerden_natuurgebied_kopie.jpg

Een groter contrast kan bijna niet: op het grondgebied van de oude buurtschap Remmerden ligt tegenwoordig een modern bedrijventerrein én een beschermd natuurgebied...

Een groter contrast kan bijna niet: op het grondgebied van de oude buurtschap Remmerden ligt tegenwoordig een modern bedrijventerrein én een beschermd natuurgebied...

Remmerden

Terug naar boven

Status

- Remmerden is tegenwoordig grotendeels een bedrijventerrein en deels nog altijd een buurtschap (want er staat nog altijd een aantal woonhuizen) in de provincie Utrecht, in de streek Utrechtse Heuvelrug, gemeente Rhenen.

- Remmerden valt, ook voor de postadressen, onder de stad Rhenen.

- Remmerden heeft officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden), wat een plaatsnaam suggereert. Deze 'bebouwde kom' Het beoogt echter alleen het gelijknamige bedrijventerrein ter plekke aan te geven.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
855 kopie ca. 1000 Rimbrahti, 2e helft 9e eeuw kopie 12e eeuw Rimbrahtes, 1381-1383 Remmerten, 1840 Rhemmerden.

Naamsverklaring
Samenstelling van de waternaam Rijn en het Oudnederlandse brahti, ontstaan uit het Germaanse brachti*, een afleiding van de woordstam van breken en volgens sommigen de Germaanse tegenhanger van het Romeinse fractura, dat ook als bergaanduiding voorkomt, wat op een hogere ligging zou kunnen wijzen. Vergelijk Maasbracht.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Remmerden ligt rond de gelijknamige weg, NW van Rhenen, ZO van Elst, langs de provincialeweg N225 (Utrechtsestraatweg), en grenst in het Z aan de Neder-Rijn en in het N aan de bossen van de Utrechtse Heuvelrug, ter plekke volgens de atlassen Remmersteinse Bos geheten. De borden aldaar vermelden echter de benaming Stadsbossen Rhenen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Remmerden 6 huizen met 41 inwoners. Tegenwoordig ligt in de buurtschap nog altijd een handvol woonhuizen, maar het is nu grotendeels een bedrijventerrein met enkele tientallen bedrijven.

Terug naar boven

Geschiedenis

Van 1995 tot 2012 zijn verschillende archeologische onderzoeken uitgevoerd op het te ontwikkelen bedrijventerrein Remmerden. Tijdens deze onderzoeken wordt duidelijk dat zich in dit plangebied archeologische resten bevinden uit de periode van de Vroege Bronstijd tot de (Vroege) IJzertijd, dat wil zeggen uit de periode van 2000-500 v. Chr. Gedurende deze ca. 1500 jaar hebben mensen hier tal van activiteiten ontplooid waarvan de sporen deels in de bodem bewaard zijn gebleven.

Ondanks de sterk toegenomen intensiteit van het onderzoek is over deze periode nog veel onduidelijk en zijn nog veel vragen onbeantwoord. Door het grote areaal waar laatprehistorische resten zijn gevonden en de lange periode dat het terrein ogenschijnlijk ononderbroken in gebruik is geweest, kan het onderzoek in Remmerden een belangrijke bijdrage leveren aan de discussie over de maatschappelijke ontwikkelingen die zich gedurende de Bronstijd voltrekken. Zo laten de aantallen sporen uit de Vroege Bronstijd er geen twijfel over bestaan dat mensen hier voor kortere of langere tijd hebben verbleven. Na het onderzoek van 20001 is getracht om uit de aangetroffen paalsporen, de plattegronden van boerderijen te reconstrueren. Achteraf blijken deze reconstructies onjuist. Dan blijft de vraag onbeantwoord waar mensen in deze tijd hun onderkomen hebben gehad. Remmerden staat in dit opzicht niet op zichzelf.

Na een inventarisatie van Arnoldussen in 2008 blijken de oudste aantoonbare boerderijen uit het eind van de 16e eeuw v. Chr of daarna te dateren. Paalgaten en kuilen te Remmerden duiden erop dat men hier voor kortere of langere tijd heeft verbleven. Op basis van recent onderzoek bij Nijverdal in Overijssel wordt hier betoogd dat dit ogenschijnlijk ontbreken van boerderijplattegronden waarschijnlijk moet worden verklaard uit de mobiele bestaanswijze in de Vroege en het begin van de Midden-Bronstijd.

Daar is aangetoond dat men in die periode een wijze van akkerbouw beoefent die over het algemeen wordt aangeduid als slash-and-burn. Daarbij worden in het alom aanwezige oerbos kleine percelen open gehakt, waarna de ondergroei in brand wordt gestoken. De as zorgt voor een aanrijking met kalium in de bodem. Na enige tijd raken deze akkers uitgeput, waarna men genoodzaakt is om een nieuw perceel open te hakken. De oude akker raakt na verloop van tijd overgroeid met ‘secundair bos’. Deze extensieve vorm van akkerbouw staat nog een grote mate van mobiliteit toe. Men zaait in het voorjaar in en komt in het najaar terug om te oogsten. Ondertussen trekt men met het vee binnen een bepaalde regio rond.

De vuursteen-assemblages die op Bronstijd-vindplaatsen worden aangetroffen tonen aan dat jacht in deze periode nog een belangrijke rol speelt. De mobiele bestaanswijze wil niet zeggen dat men niet al een zekere gebondenheid heeft met de grond. Het feit dat men wel al in de wijde omtrek zichtbare grafheuvels opwerpt om daarin waarschijnlijk de meer vooraanstaande leden van de samenleving na hun dood bij te zetten, doet vermoeden dat men in die tijd binnen duidelijk begrensde territoria rondtrekt.

Remmerden toont samen met een reeks andere vindplaatsen aan dat men in de tweede helft van de Midden-Bronstijd overstapt op een sedentaire bestaanswijze. Met bouwt permanente onderkomens en onderzoek elders toont aan dat stukken bos vanaf nu niet alleen worden opengekapt, maar ook in de loop der tijd open worden gehóuden. De redenen waarom deze overgang plaatsvindt zijn niet geheel duidelijk, maar technologische innovaties zoals de komst van het eergetouw, een eenvoudig soort ploeg, zal daar zeker een rol in hebben gespeeld. Waarschijnlijk hebben er meerdere boerderijen tegelijkertijd gestaan, terwijl de geringe afstand tussen enkele van deze boerderijen doet vermoeden dat naast een bestaande en mogelijk nog als zodanig functionerende boerderij een tweede, nieuwe boerderij werd gebouwd. Het onderzoek van RAAP ter plaatse van de recent aangelegde rotonde ZO van bedrijventerrein Remmerden toont aan dat de nederzetting zich verder zuidoostwaarts uitstrekte. Waarschijnlijk gaat het om één aaneengesloten nederzettingsterrein. (bron: DANS / EASY)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Remmerden heeft 11 rijksmonumenten, waarvan er 3 betrekking hebben op grafheuvels en 8 op landgoed Remmerstein.

- Landgoed Remmerstein (NO van Remmerden, Oude Veensegrindweg 15) wordt in de 15e eeuw al vermeld. Het oorspronkelijke kasteel Remmerstein is begin 19e eeuw afgebroken. Het huidige landhuis Remmerstein is gebouwd in 1912. Landgoed Remmerstein wordt momenteel op diverse plaatsen gerenoveerd. Dit betreft o.a. de duiventoren en het Pinetum. Dit grootschalige project gaat al met al wel enkele jaren duren.

- De duiventoren bij landhuis Remmerstein is geen oud onderdeel van het landgoed. De huidige duiventoren dateert uit 1910 en werd gebruikt vanwege de mest van de duiven. Deze mest was namelijk bij uitstek geschikt voor de tabaksteelt. Vele landgoederen in oost- en noord-Nederland verkochten in de 19e eeuw de duivenmest uit hun duiventillen dan ook duur aan de tabakstelers in het oosten van de provincie Utrecht.

Ongetwijfeld hadden veel tabakstelers in de streek graag zelf een duiventil opgebouwd om zo de kostbare mest zelf te verzamelen. Het houden van duiven was echter vanouds een heerlijk recht, dat verbonden was aan een heerlijkheid of een landgoed: niet iedereen mocht zomaar een stel van deze dieren houden, die zorgden voor overlast in de vorm van duivenstront en leeggegeten akkers. Na de afschaffing van de heerlijke rechten werd in de Jachtwet van 1807 alsnog bepaald dat er geen nieuwe duiventillen of -torens meer bij mochten komen zonder uitdrukkelijke toestemming van de koning.

Reactie toevoegen