Ravenswoud

Plaats
Dorp
Ooststellingwerf
Stellingwerven
Fryslân

ravenswoud_65_jaar_2017.jpg

In Ravenswoud hebben ze in 2017 het 65-jarig bestaan als dorp gevierd. De nederzetting als zodanig is al rond 1850 ontstaan, maar de huidige plaatsnaam en de dorpsstatus zijn van veel jongere datum. Zie daarvoor de kopjes Naamgeving en Geschiedenis.

In Ravenswoud hebben ze in 2017 het 65-jarig bestaan als dorp gevierd. De nederzetting als zodanig is al rond 1850 ontstaan, maar de huidige plaatsnaam en de dorpsstatus zijn van veel jongere datum. Zie daarvoor de kopjes Naamgeving en Geschiedenis.

Ravenswoud

Terug naar boven

Status

Ravenswoud is een dorp in de provincie Fryslân, in de streek Stellingwerven, gemeente Ooststellingwerf.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Ravenswâld.

Naamgeving
De nederzetting Ravenswoud heet aanvankelijk naar de ligging 'Appelscha Derde Wijk'. Om deze nederzetting een 'echte' naam te geven, wordt in 1939 een oproep in de krant geplaatst voor een geschikte naam voor de nederzetting. Er komen ca. 40 verschillende suggesties binnen, vooral uit Appelscha en omgeving maar ook uit andere delen van het land. Hier volgen ze: Noord-Appelscha, Oost-Appelscha, Appelscha-Oost, Noorderkwartier, De Wijken, De Wijkhuizen, Witte Wijk, Compagnonsdorp, Compagnons-Vennootschap M. van Emstbuurt, Stalindorp, Roode Dorp, Klein Moskou, Weltevreden, Buitenzorg, De Doorsnee, Schoonoord, Dennenoord, Vredeoord, Vredestijn, Vredewijk, Rustoord,  Rusthof, Falkena-dorp, Irenedorp, Prinsenoord, Prinsenwijk, Nieuwe Uitleg, Friesche Grens, Grensscheiding, Oudeveen, Veenburg, Veendorp, Veenlust, Veenoord, Veenstreek, Veenwijk, Ravensburg, Ravensdam, Ravensdorp, Ravensmeer, Ravensveen, en Ravenswoud.

Om een zo passend mogelijke naam uit deze inzendingen te kiezen, heeft men gekeken naar de historisch waarde van de naam. Deze moest het karakter van de streek aangeven. Namen zoals Veendorp en Veenburg werden direct afgelegd, omdat er al heel veel dorpen waren waar het woordje ‘veen’ in verwerkt was. Een meer historisch passende naam werd Ravensmeer bevonden, omdat men door deze naam werd herinnerd aan de vroegere bewoning en omdat er nog geen ander dorp was met deze naam. Want er lag namelijk een plas genaamd Ravensmeer, waar de bewoners van Appelscha Derde wijk vroeger waarschijnlijk hun drinkwater vandaan haalden.

Maar B&W dachten hier anders over. Zij waren van mening dat als je de ‘s’ in Ravensmeer bij de tweede lettergreep betrok, dat je dan een ongewenste uitspraak kreeg. Daarom achtten zij Ravenswoud of Ravensveen meer geschikt, omdat ‘woud’ aangaf dat het een bosrijke omgeving was en ‘veen’ omdat de grond waarop het dorpje was gebouwd door ontvening is ontstaan. Nu was het aan de gemeenteraad om te kiezen tussen deze twee namen. Het is uiteindelijk dus Ravenswoud geworden.

Maar dan zijn we er nog niet... Sinds 1939 werd de plaats in adresseringen namelijk Appelscha-Ravenswoud genoemd. Daarmee suggererend dat de plaats nog altijd een buurtschap van Appelscha zou zijn. Vanuit het dorp werd aangekaard dat men moeilijkheden had met de exploitatie van het sportterrein als de plaats niet als een afzonderlijke eenheid werd gezien. Daarom besloten B&W in 1952 om de officiële begrenzing van het dorp vast te leggen en om voortaan te spreken van Ravenswoud in plaats van Appelscha-Ravenswoud. Dit wordt als ontstaansjaar van het 'zelfstandige dorp' beschouwd. In 2017 heeft het dorp dan ook het 65-jarig bestaan als dorp gevierd. Onder de link kun je fotoalbums daarvan vinden. (bron: Samantha van der Sluis in het onder Geschiedenis gelinkte artikel over de geschiedenis van het dorp)

Terug naar boven

Ligging

Ravenswoud ligt ZO van Oosterwolde, NO van Appelscha en grenst in het O aan de provincie Drenthe (kern Smilde).

Terug naar boven

Statistische gegevens

Ravenswoud heeft ca. 160 huizen met ruim 400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De nederzetting Ravenswoud, aanvankelijk Appelscha Derde Wijk geheten, is na 1850 ontstaan. Daarmee is het historisch gezien het jongste dorp van de gemeente Oostellingwerf. Het plaatsje bestaat rond 1850 alleen uit veenarbeiders, die in de buurt van hun werk een hutje bouwen waarin ze kunnen leven. Ze werken van het voorjaar tot ongeveer de langste dag in het veen om te turfsteken, daarna kan het niet meer omdat de turf niet meer droog wordt voor de winter en als het dan bevriest wordt het bros en is het niet meer geschikt voor de verkoop.

Zodra ze vanwege deze omstandigheid niet meer kunnen turfsteken, gaan de arbeiders de wijken verlengen, want deze wijken werden gebruikt voor de afvoer van de turf en voor de afwatering. Dit wijken verlengen werd ook wel ‘wyksmiten’ genoemd. Dit wyksmiten was voor rekening van de veenbaas. Ze moesten ook de wijken onderhouden zolang het perceel van de veenbaas werd verveend. Hier was een bepaalde termijn aan gesteld. Bij het kopen van een perceel kreeg de veenbaas een aantal 'veenjaren'. Binnen deze jaren moest het veen afgegraven zijn. Zoniet dan had de veenbaas pech en het veen dat er nog op zat kwam weer in handen van de toenmalige verkoper.

Deze verkopers, ook wel de Compagnons genoemd, kregen dus altijd hun grond weer terug. Of het nu totaal afgegraven was of niet. Als het helemaal afgegraven was, verkochten ze het stuk grond als landbouwgrond. Dit verkopen van de veengronden en tolheffingen brachten de Compagnieën veel geld op, maar dit geld verdween weer naar de aandeelhouders die elders in het land woonden. Het geld werd dus niet in deze streek gestopt om na de vervening enige arbeid hier te scheppen, zoals dat in Groningen wél werd gedaan.

Ravenswoud lag op de kruising van de Derde Wijk en de Eerste Kruiswijk. De eerste echte woning wordt hier gebouwd in 1871. De uitbreiding van de bebouwing gaat langzaam. In 1881 wordt om een school gevraagd vanwege de slechte verbindingen met Appelscha. In 1915 telt het dorp volgens het Kadaster nog geen 20 woningen. De grote uitbreiding komt direct in en na de Eerste Wereldoorlog als de Woningstichting woningen bouwt aan weerszijden van de huidige Compagnonsweg. Maar ook in deze tijd zijn de verbindingen naar Ravenswoud nog altijd erg slecht. Modderige zandwegen met draaien en vlonders, want bruggen zijn er dan nog niet. Pas in de loop van 1920 wordt de weg langs de Derde Wijk verhard.

Ravenswoud mist een karakteristiek dorpsbeeld zoals Appelscha en Haulerwijk dat wél hebben. Zij zijn erg uitgestrekt en Ravenswoud niet. Dat komt omdat de mensen zich hier zowel aan de dwarswijken vestigden als aan de opwijken. (bron: Samantha van der Sluis in het hieronder gelinkte artikel over de geschiedenis van het dorp)

Zie verder:

- Artikelen over de geschiedenis van Ravenswoud op de lokae dorpssite.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De openbare basisschool in Ravenswoud is in 1930 gebouwd. In 1948 krijgt de school de naam Meester Lokschool, naar meester Lok, die in de Tweede Wereldoorlog door Duitse soldaten bij zijn huis is doodgeschoten. Helaas moest de school na afloop van schooljaar 2014-2015 sluiten omdat er te weinig leerlingen meer waren. Na de zomervakantie zouden ze onder de grens van 23 leerlingen komen, en dat is de absolute ondergrens voor het Rijk om een school nog te bekostigen. De kinderen uit het dorp gaan sindsdien naar Basisschool De Riemsloot in Appelscha. Een zekere Bart en Samantha hebben het pand gekocht en verbouwd tot 'luxe stulpje', aldus het artrikel onder de link. Helaas kunnen wij alleen die kop lezen, en niet de rest van het artikel, omdat wij geen abonnee zijn van de Nieuwe Ooststellingwerver. Maar als jij dit leest en daar wel abonnee van bent, kun je het wél lezen, vandaar dat wij er toch maar naar linken.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Ravenswoud heeft 1 rijksmonument.

- Ravenswoud heeft 3 gemeentelijke monumenten.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- De Woudlopers organiseren door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten in Ravenswoud. Voor wat er de eerstvolgende keer te doen is, zie hun Facebookpagina onder de link.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het grote natuurgebied Fochteloërveen, op de grens van Friesland en Drenthe, heeft er sinds 2010 190 hectare natuur bij. In het kader van het Landinrichtingsproject Fochteloërveen (dat voorziet in uiteindelijke uitbreiding van het Fochteloërveen met 540 hectare) is het Compagnonsveld bij Ravenswoud ingericht voor de natuur. Dit gebied vormt nu een belangrijke buffer voor het hoogveen in het Fochteloërveen. Tegelijkertijd zijn maatregelen getroffen om te voorkomen dat omringende landbouwgronden nat worden, en hebben de Compagnonsbossen het authentieke beeld van voorheen teruggekregen. De lanen in het bos zijn hersteld en beter zichtbaar gemaakt. Het wijkenpatroon in de Compagnonsbossen en de Polder Ravenswoud is weer herkenbaar gemaakt.

Aan de zuidkant van het Fochteloërveen zijn meer mogelijkheden gecreëerd voor fietsen en wandelen. Daar waar de wandelroutes de wijken kruisen, zijn historische bruggetjes aangelegd. Een nieuw wandelpad door het Compagnonsveld is deels als vlonderpad aangelegd. Kanovaren door de wijken is nu ook mogelijk. Aan de rand van de Compagnonsbossen is een uitkijktoren geplaatst met uitzicht over de Polder Ravenswoud. Het bestaande fietspad van het dorp naar Veenhuizen is verbreed en verhard met beton. Om het fietspad ook na de vernatting droog te houden, is deze deels op een kade komen te liggen. Tussen het dorp en Smilde is een nieuw fietspad aangelegd. Hierdoor is het bestaande fietspad vanuit Smilde verbonden met de Compagnonsweg in Ravenswoud.

- In de zomer van 2011 broedt voor het eerst sinds 100 jaar weer een paar raven met succes in Fryslân. De vogels kozen de bossen van Ravenswoud uit als thuisbasis. De raven hebben deze locatie uitgekozen vanwege het natuurgebied dat de laatste jaren door Natuurmonumenten flink is vergroot. De raven zijn in de 20e eeuw in Nederland door de mens uitgeroeid. Het laatste Friese legsel is in 1904 bij Beetsterzwaag uit het nest gehaald. Rond 1970 is de raaf weer geïntroduceerd op de Veluwe. De raven van Ravenswoud zijn nakomelingen van de raven uit Berkenheuvel, onderdeel van Nationaal Park Drents-Friese Wold. Als de raaf eenmaal een partner heeft gevonden, blijft hij die zijn hele leven trouw. Ze bouwen hun nest in een hoge boom, op een afgelegen plek.' De raaf is een echte alleseter. Vanuit de bossen zwerven ze door de omliggende natuur, op zoek naar knaagdieren, insecten, wormen en kadavers. Ze eten ook plantendelen zoals bessen en fruit. (bron: Natuurmonumenten, 26-7-2011)

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Ravenswoud.

- Belangenvereniging: - "De in 1940 opgerichte vereniging Plaatselijk Belang (PB) Ravenswoud stelt zich ten doel het behartigen van de leefbaarheid van dit dorp in de ruimste zin. Plaatselijk Belang beoogt haar doel onder meer te bereiken door het uitbrengen van verenigingsblad De Wyken, en door het onderhouden van contacten met de inwoners, en instanties als de gemeente Ooststellingwerf, Natuurmonumenten, en andere Plaatselijk Belang verenigingen in de omliggende dorpen.

Al bijna 80 jaar zet Plaatselijk Belang zich in voor een leefbaar Ravenswoud. Gedurende al die tijd is men steeds weer in de bres gesprongen om de belangen van het dorp bij het gemeentebestuur te verdedigen. Soms waren de discusies fel en had PB het gevoel dat er slecht werd geluisterd en dat bepaalde toezeggingen "achter de helsdeuren" moesten worden weggesleept. Niet altijd even leuk, maar het hield je wel scherp. De dialoog is gelukkig wel altijd gebleven. Bij de gemeente lag Ravenswoud soms letterlijk aan het voeteneind. Wanneer men met moeilijke gezinnen in de maag zat, stond er in het dorp altijd wel ergens een optrekje om deze mensen te huisvesten. Er gaat zelfs een verhaal dat, toen een man van buiten de gemeente bij de gemeente aanklopte om een woning, de toenmalige burgemeester Bontekoe hem voorstelde om maar met een woonarkje in een van de Wijken van Ravenswoud te gaan liggen... Maar de tijden zijn veranderd. Tegenwoordig zijn de contacten met de gemeente uitstekend, zowel op bestuurlijk niveau als met betrekking tot alledaagse praktische zaken die de leefbaarheid in het dorp raken.

Toen het dorpshuis er nog niet was, werden de ledenvergaderingen in de school gehouden. Het lokaal stond dan blauw van de rook en was bedompt van de verhitte discussies. De vrouwen van het Plaatselijk Belang bestuur zorgden voor de "boeren" koffie die nog ouderwets geschonken werd uit grote ijzeren ketels. Na afloop gingen de discussies vaak nog lang door en werd e.e.a. geblust met hoeveelheden vocht. En dat is nog steeds zo. De ledenvergaderingen vinden al lang plaats in het dorpshuis, maar de sfeer is gebleven. Het gevoel van "met zijn allen ons dorp leefbaar houden" is nog even sterk aanwezig als bijna 80 jaar geleden toen men voor het eerst de koppen bij elkaar stak om Appelscha - Derde Wijk uit het veen omhoog te tillen." Aldus Plaatselijk Belang Ravenswoud op haar site.

- Dorpshuis: - Na meer dan 25 jaar er over te hebben gepraat dat het wenselijk zou zijn om in Ravenswoud een eigen dorpshuis te hebben - aldus de site van het dorpshuis - is het in 1981 dan eindelijk zover en wordt Dorpshuis De Wyken gebouwd. Om het financiële plaatje rond te krijgen mochten de dorpsbewoners gebruik maken van het oude gemeentehuis. Alles wat bruikbaar was voor het dorpshuis mochten ze er af halen. Maar omdat de bouwvergunning werd geweigerd moest er alsnog allemaal nieuw materiaal komen. Omdat daar extra geld voor nodig was, moest de gemeente de begroting verhogen. Gelukkig deden ze dat en kon de bouw doorgaan. Ongeveer 80 vrijwilligers zijn met de bouw van het dorpshuis bezig geweest. Hierdoor is veel geld uitgespaard. Naast dat het dorpshuis een grote aanwinst voor Ravenswoud was, was het ook nog eens het 100e dorpshuis in Fryslân. - Hier kun je lezen wat er binnenkort in Dorpshuis De Wyken te doen is.

- Agrarisch: - Het huidige denken in de agrarische sector is zo veel mogelijk dieren op een vierkante meter, en die zo efficiënt mogelijk voeren, zodat ze snel groeien en geslacht kunnen worden of zo veel mogelijk melk produceren. Het leidt tot veel schadelijke meststoffen, en over het welzijn van het dier en de gezondheid van het voedsel wordt niet echt nagedacht. Velen zijn er inmiddels wel van overtuigd dat dit een doodlopend spoor is. Maar veranderen... hoe dan? In 2010 is Richard van Pelt in Ravenswoud begonnen met het ‘anders houden van vee’. Eerst door Schotse Hooglanders in te zetten in natuurgebieden en later, in 2015, door Tamworth varkens in bossen te houden.

Al snel volgt het opzetten van een eigen slagerij, om de keten en de marges (eerlijke prijs voor je product) zelf in de hand te hebben. Het is Richard en enkele collega-boeren belangrijk dat ze weten waar de dieren geslacht worden en door wie, dat ze op een rustige manier gehanteerd worden en dat het vlees op een schone en respectvolle manier verwerkt wordt met zo min mogelijk verliezen. Een tweede belangrijk motief is om nu eens vleesproducten te maken waar helemaal geen toevoegingen in zitten. Geen conserveringsmiddelen of andere E-nummers, alleen maar vlees en soms wat natuurlijke kruiden voor de smaak.

Hun innovatieve manier van veehouderij past op veel plekken niet in de bestaande wet- en regelgeving. Daarom zijn ze uit eigen beweging begonnen om in gesprek te gaan met de gemeente, de provincie en de landelijke overheid. Dit kost allemaal veel tijd, tijd die ze als boeren al niet veel hebben, want als je dieren houdt is er altijd wel wat. Ze doen dit lobbyen ook niet alleen voor onszelf, ze willen dat meer veehouders op deze manier vee kunnen houden. Daarnaast doen ze veel kennis op die ze willen verspreiden onder andere geïnteresseerde boeren. Ook willen ze onderzoek doen om nog meer kennis op te doen en hun praktische ervaringen te kunnen onderbouwen en aan te tonen dat hun methode werkt en hoe het werkt. Daarvoor zijn ecologische adviesbureaus en onderzoeksinstituten nodig. De budgetten hiervoor passen niet binnen de portemonnee van hun bedrijf en bovendien vinden ze dat ze niet de enige hoeven te zijn die deze kosten dragen, het is immers bedoeld om de omgeving van ons allemaal beter te maken.

Daarom zijn ze Stichting Boeren in het Bos gestart. De stichting wil laten zien dat met de inzet van hun dieren en de aanleg van een voedselbos gericht op zowel vee als mens, een ondernemer diervriendelijk en duurzaam voedsel kan produceren met een gezonde financiële opbrengst. Daarbij dragen ze de kennis en ervaring die ze opdoen uit, door geïnteresseerden te ontvangen op hun bedrijf, actief kennis te delen met andere agrarische ondernemers en door samenwerking te zoeken met lokale partijen, en ook breder georiënteerde onderwijs- en onderzoeksorganisaties.

Hun doelen zijn: een nieuwe en natuurlijke manier van voedselproductie voor mens en dier in gang zetten; dieren houden op een zo veel mogelijk natuurlijke manier; biodiversiteit en natuurwaarde verhogen; bospercelen met een natuurlijke functie en productiebossen multifunctioneel maken door er naast hout ook andere producten te produceren; een verdienmodel ontwikkelen voor natuurlijke veehouderij dat ook door andere agrarisch ondernemers kan worden gebruikt.

Reactie toevoegen