Raren / Vaalsbroek

Plaats
Buurtschap
Vaals
Heuvelland
Limburg

Raren compositie (Kopie).jpg

Raren, in deze buurtschap vind je de oudste vakwerkhuizen van Limburg (16e-17e eeuw).

Raren, in deze buurtschap vind je de oudste vakwerkhuizen van Limburg (16e-17e eeuw).

Raren.JPG

In Raren aangekomen

In Raren aangekomen

Raren (2).JPG

Het is erg landelijk in Raren

Het is erg landelijk in Raren

_MG_3295.JPG

In de buurtschap Raren/Vaalsbroek

In de buurtschap Raren/Vaalsbroek

vaals_kasteel_vaalsbroek.jpg

Vaals, kasteel Vaalsbroek

Vaals, kasteel Vaalsbroek

vaals_vaalsbroek_molenvijver_met_de_oude_molen.jpg

Vaals, Vaalsbroek, Molenvijver met restaurant De Oude Watermolen

Vaals, Vaalsbroek, Molenvijver met restaurant De Oude Watermolen

vaals_vaalsbroek_mausoleum_fam._van_clermont.jpg

Vaals, Vaalsbroek, mausoleum fam. Von Clermont

Vaals, Vaalsbroek, mausoleum fam. Von Clermont

Raren / Vaalsbroek

Terug naar boven

Status

- Raren / Vaalsbroek is een buurtschap in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Vaals.

- De buurtschap Raren / Vaalsbroek valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Vaals.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Raren: Ejen Roare of D’r Roare. Vaalsbroek: Volsbroch.

Oudere vermeldingen
Raren: ca. 1320-1396 zen Roederen, 1665 Raeren.

Naamsverklaring
Raren: het betreft hier een uit het Germaans afkomstige meervoudsvorm van rade ‘rooiing, ontginning’, respectievelijk de zich daar bevindende nederzetting. (3040, 3083)
Vaalsbroek: bedoeling thans het broek bij Vaals (broek = moeras, drassig terrein), oorspronkelijk alleen Broek, dan Vagtsbroek (de ‘broek’ van de voogd) en Vaalsbroek.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Raren ligt ZW van Vaals, rond de Rarenderstraat, de Meelenbroekerweg en de Lange Bosweg. Vaalsbroek is een bij Raren gelegen kasteelhotel met omliggende panden aan de weg Vaalsbroek.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1665 werden in Raren, Vaalsbroek en Wolfhaag samen 41 families met 202 personen geteld. 1789 112 inwoners, inclusief Vaalsbroek. 1840 27 huizen, 114 inwoners.

- Tegenwoordig omvat Raren / Vaalsbroek ca. 70 huizen met ca. 200 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Op twee plaatsen in Raren worden Romeinse gebouwen vermoed, maar er hebben nog geen opgravingen plaatsgevonden.

Vermoedelijk in de middeleeuwen ontstond Raren als nederzetting van ‘laten’ van Vaalsbroek. Volgens een lijst met de vroegste inschrijvingen van ca. 1320 moesten zes in Raren (‘zen Roederen’) gelegen bezittingen cijnsen en/of pachten afleveren aan de heerlijkheid Einrade bij Holset.

Vaalsbroek was in het feodale tijdperk een heerlijkheid. De Heer hiervan had ook het beheer over het Malensbos. De vroegst bekende eigenaar van Vaalsbroek was in 1334 de schildknaap Symon in den Bruke, vermeld als Symon de Bruch. In zijn zegel noemde hij zich Symon van Holset. Hij werd vermeld in 1334 als schout, in 1337 als ‘meier’ van (Aken )Burtscheid, in 1339 als voogd van de abdij Burtscheid te Vijlen. Hij kwam ook onder de Latijnse namen ‘de Lacu’ of ‘de Palude’ voor, wat hetzelfde bedoelt als Broek. Zijn zoon Simon noemde zich ook van Broek enz.

Door ‘Lise in den Bruch’, een dochter van Simon II, kwam het bezit aan haar zoon Balduin Nyt van Birgel, daarna aan de van hem afstammende takken van de geslachten De Bertolf van Belven, Crummel van Nechtersheim, Van Eys-Beusdal en verder door koop aan Lamberts von Cortenbach, Von Clermont en hun nakomelingen.

Het door een gracht omringde adellijk huis (= kasteel) Vaalsbroek met  molen en panhuis was als leen van de Heren van Gronsveld afkomstig. Vrij erfgoed, een zogenoemd ‘zonneleen’, was het laathof Vaalsbroek met toebehorende goederen, die zich onder meer in de twee delen van het dorp Vaals bevonden, dus ook in het  Akense Vaalser Quartier.

Raren en Vaalsbroek hebben altijd tot de parochie St. Paulus Vaals behoord, met uitzondering van de periode mei 1938 t/m april 1939. (© Heemkundekring Sankt Tolbert Vaals)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Raren heeft heeft 8 rijksmonumenten.

- Raren is gedeeltelijk een beschermd dorpsgezicht. Hier liggen de oudste vakwerkhuizen van Limburg (16e-17e eeuw).

- Kasteel Vaalsbroek (Vaalsbroek 1). Verbouwd in 1761 door Johann Arnold von Clermont. Van 1974 tot 1980 gerenoveerd en inmiddels uitgebreid tot culinair (befaamde streekgerechten) en partycentrum. De prachtige kasteeltuin met fraaie oude bomen en een bijzondere hoogstamfruitboomgaard is dagelijks vrij toegankelijk. Mausoleum van de familie Von Clermont, restaurant De Oude Watermolen met molenwiel en bijbehorende molenvijver.

De ‘buitenplaats’ Vaalsbroek heeft in 2002 de status van rijksmonument gekregen. Dat omvat naast het kasteel, de watermolen en de vakwerkschuur ook het park, het mausoleum, de hekken en de tuinornamenten. De Rijksdienst voor de Monumentenzorg bestempelt de buitenplaats als een ‘vrij uniek gegeven’. Een park op een relatief klein terrein met grote hoogteverschillen, in een overgangsstijl tussen barok en landschapsstijl. Het totaal van kasteel en parkaanleg is gaaf bewaard gebleven, aldus de Rijksdienst. Directeur J. Janssen heeft nog wel een paar wensen op zijn verlanglijstje staan: hij wil ook nog de ijskelder, het bad-/theehuis en het labyrint in oude glorie herstellen.

- Vaalsbroekermolen.

Reactie toevoegen