Radewijk

Plaats
Dorp
Hardenberg
Salland
Overijssel

radewijk_rondje_radewijk_kopie.png

Eén van de jaarlijkse evenementen in Radewijk is het Rondje Radewijk op 2e Pinksterdag, een fietstocht door de prachtige omgeving van het dorp die ca. 1.500 deelnemers trekt.

Eén van de jaarlijkse evenementen in Radewijk is het Rondje Radewijk op 2e Pinksterdag, een fietstocht door de prachtige omgeving van het dorp die ca. 1.500 deelnemers trekt.

radewijk_plaatsnaambord_kopie.jpg

Radewijk líjkt 'slechts' een buurtschap o.a. omdat het dorp alleen witte plaatsnaamborden heeft en geen blauwe. Maar het is toch echt een heus dorp met alles d'r op en d'r an: een kerk en een kern (hoe klein ook) en in totaal toch ca. 650 inwoners.

Radewijk líjkt 'slechts' een buurtschap o.a. omdat het dorp alleen witte plaatsnaamborden heeft en geen blauwe. Maar het is toch echt een heus dorp met alles d'r op en d'r an: een kerk en een kern (hoe klein ook) en in totaal toch ca. 650 inwoners.

radewijk_eerste_hervormde_kerk_rond_ca._1950.jpg

Dit was het eerste kerkje van Radewijk, een verbouwde barak, rond 1950 overgenomen van Kamp Molengoot bij Collendoorn (bron: 'De families Smit en Kiwiet in Radewijk. 150 jaar boerenstand op de Vossebelt 1876-2015', Johan Smit, 2015)

Dit was het eerste kerkje van Radewijk, een verbouwde barak, rond 1950 overgenomen van Kamp Molengoot bij Collendoorn (bron: 'De families Smit en Kiwiet in Radewijk. 150 jaar boerenstand op de Vossebelt 1876-2015', Johan Smit, 2015)

radewijk_gereformeerde_kerk_kopie.jpg

De Gereformeerde kerk van Radewijk is na de fusie tot PKN-gemeente aan de eredienst onttrokken en wordt herbestemd tot woonhuis.

De Gereformeerde kerk van Radewijk is na de fusie tot PKN-gemeente aan de eredienst onttrokken en wordt herbestemd tot woonhuis.

radewijk_voorm_hervormde_kerk_nu_pkn_kerk_kopie.jpg

De voormalige Hervormde kerk van Radewijk, na de fusie tot PKN-gemeente verbouwd tot Protestantse kerk De Opgang.

De voormalige Hervormde kerk van Radewijk, na de fusie tot PKN-gemeente verbouwd tot Protestantse kerk De Opgang.

randwijk_molen_windlust_kopie.jpg

Dé blikvanger in Radewijk is de nog altijd in bedrijf zijnde korenmolen Windlust. De huidige molen dateert uit 1877. De voorganger uit 1861 is in dat jaar afgebrand. In het molenwinkeltje kunt u o.a. bakmixen kopen.

Dé blikvanger in Radewijk is de nog altijd in bedrijf zijnde korenmolen Windlust. De huidige molen dateert uit 1877. De voorganger uit 1861 is in dat jaar afgebrand. In het molenwinkeltje kunt u o.a. bakmixen kopen.

radewijk_grenssteentje_kopie.jpg

Grenspaalliefhebbers moeten in Radewijk aan de grens met Duitsland héél goed opletten, want er staan op sommige plekken geen grote grenspalen maar heel bescheiden verzonken grenssteentjes die je zo over het hoofd ziet.

Grenspaalliefhebbers moeten in Radewijk aan de grens met Duitsland héél goed opletten, want er staan op sommige plekken geen grote grenspalen maar heel bescheiden verzonken grenssteentjes die je zo over het hoofd ziet.

radewijk_het_boek_van_roke.jpg

Wie echt álles van Radewijk wil weten, van 'in den beginne' tot heden, kan zich uitleven met het in 1999 verschenen standaardwerk van 280 pag. met meer dan 400 foto's 'Het boek van Roke'.

Wie echt álles van Radewijk wil weten, van 'in den beginne' tot heden, kan zich uitleven met het in 1999 verschenen standaardwerk van 280 pag. met meer dan 400 foto's 'Het boek van Roke'.

radewijk_herfstfair_erve_ramakers_2016.jpg

Op een zaterdag in september is er de jaarlijkse Herfstfair bij Erve Ramaker in Radewijk, met enkele tientallen kramen en daarnaast nog diverse activiteiten. Dit is de poster van de Herfstfair 2016.

Op een zaterdag in september is er de jaarlijkse Herfstfair bij Erve Ramaker in Radewijk, met enkele tientallen kramen en daarnaast nog diverse activiteiten. Dit is de poster van de Herfstfair 2016.

Radewijk

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Radewijk.

Terug naar boven

Literatuur

- Tweedehands boeken over Radewijk (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Radewijk is een dorp* in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Hardenberg. T/m 30-4-1941 gemeente Ambt-Hardenberg.

* Op Wikipedia en in het Volkslied wordt Radewijk een buurtschap genoemd. Dat was het vanouds natuurlijk wel, toen de plaats nog geen kerk en kern had. Gezien de huidige omvang van de plaats is zij vandaag de dag zeker wel als dorp te kwalificeren.

- Het dorpsgebied van Radewijk bestaat uit een kleine kern met daar omheen een groot buitengebied. Hoewel het dus een dorp met voornamelijk verspreide bebouwing is, is er toch ook wel - hoe bescheiden ook - een zekere mate van kern (met kerk, zelfs 2 kerken, hoewel 1 ervan niet meer in functie is). Het bevreemdt ons dan ook dat de kern van Radewijk geen komborden (blauwe plaatsnaamborden) heeft maar dat alleen de 'buitenkanten' van het dorp worden aangegeven met witte plaatsnaamborden. Vanuit Gramsbergen en Den Velde komend staan er zelfs helemáál geen borden, en kom je dus ongemerkt Radewijk binnen. Formeel heeft het dorp dus geen ´bebouwde kom´, praktisch gezien volgens ons wél, zoals hiervoor uiteengezet. Iets vergelijkbaars doet zich overigens voor bij de geografisch vergelijkbare dorpen Oosterwijk (ZH), Vierakker (GL) en Readtsjerk (FR).

- Onder het dorp Radewijk vallen ook de buurtschappen Achterin en Hanekamp.

Terug naar boven

Naam

In het dialect
Roke.

Oudere vermeldingen
Ca. 1300 Rodewijc, 1464 Roedewijk, 1499-1500 Radewijck, 1583 erve Rawick, Rawijck, 1601-1602 Radewijck.

Naamsverklaring
Betekent rade, rode 'rooiing van bos, ontginning'. Wijk betekent hier 'vestigingsplaats'.(1)

Terug naar boven

Ligging

- Radewijk ligt O van Hardenberg, rond de Radewijkerweg. Bijzonder is dat, hoewel het dorp in het Z, O en N aan Duitsland grenst, je maar via 1 weg vanuit dit dorp Duitsland in kunt. De Radewijkerweg loopt dood in het O uiteinde, vlak voor de grens. Vlak vóór het einde van de Radewijkerweg kun je rechtsaf naar de Pekeldijk Duitsland in. De grens ligt hier in het midden van de Pekelbrug over de Radewijkerbeek.

- Aan degenen die een kaart van Overijssel hebben, is makkelijk uit te leggen waar dit dorp ligt. De omgeving van Hardenberg ziet er namelijk uit als een gezicht met een puntige neus, en Radewijk ligt dan precies in de neus.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Radewijk 18 huizen met 130 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 250 huizen met ca. 640 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In den beginne
Dichtbij de plaats waar vroeger de Wellebeek in de Radewijkerbeek stroomde bevindt zich het oudste erve van Radewijk, het latere erve Broekroelofs. Tegenwoordig behoort de boerderij, gelegen aan de Stobbenhaarweg nr. 11, toe aan de familie Prenger. De allervroegste vermelding van dit erve is gevonden in het manuaal van de rentmeester van Twente. Daar werd rond 1300 geschreven: 'De Precariis: Primo in Parochia Nyensteden, item Rodewijc 25s, vacat et non volitur.' Vrij vertaald betekent dat: 'Ten eerste vinden we in de parochie Nijenstede een erve Radewijk, hetgeen momenteel geheel verlaten is en niet wordt gebruikt.' Ter verduidelijking: het stadje Nijenstede was de voorganger van Hardenberg. Uit deze vermelding mag worden geconcludeerd dat het erve - in 1300 dus geheel verlaten - zeker enkele tientallen jaren daarvoor reeds bestaan moet hebben.

De volgende vermelding van het erve dateert uit 1384. In het leenprotocol van Overijssel werd destijds geschreven: 'dat guet to Rodwijc, gelegen in den kerspel van Nyensteden.' Slechts 22 jaar daarvoor, in 1362, zijn de stadsrechten van Nijenstede verlegd naar de vesting 'op den Hardenbergh'. Bijna tachtig jaar later, op 29 juni 1464 beleent bisschop David van Bourgondië - wegens trouwe bewezen diensten - Evert van Wythmen met 'het verzuimd leen der grove en smalle tienden over het erve Radewyck in de buurtschap Nijenstede, onder het kerspel Hardenberg'. Radewijk maakt dan nog deel uit van de marke Hardenberg en Baalder. (bron: Het boek van Roke) Zie verder de uitvoerige beschrijving van de geschiedenis van Erve Radewijk of Broekroelofs op de site Historischeprojecten.nl.

Geografische ontwikkeling
Radewijk is van oorsprong een agrarisch dorp, een zwerm-es-nederzetting. De plaats heeft zich grotendeels ontwikkeld aan de noordzijde van de Radewijkerbeek. Omstreeks 1850 wordt de nederzetting onderscheiden in Radewijk Voorin, Middenin en Achterin. In eerste instantie ontwikkelt de nederzetting zich langs de Radewijkerweg. Ten zuiden van deze weg lagen de essen en ten noorden de veld- en veengronden. Eind vorige eeuw heeft kernvorming plaatsgevonden in Radewijk Middenin.

Scholen
Lange tijd blijft Radewijk een kleine buurtschap zonder enige voorziening. In 1737 vragen de Radewijkers om een eigen schoolmeester. In 1792 wordt er een schoolmeester vermeld in de archieven. Of dit daadwerkelijk de eerste schoolmeester is, is niet bekend. Een schoolgebouw is er dan kennelijk nog niet, want die komt er in 1882. Een openbare school. In 1985 moet deze sluiten wegens te weinig leerlingen (op dat moment waren dat er nog 12). In 1986 is het gebouw verbouwd en herbestemd tot het huidige dorpshuis De Heugte, dat nog altijd in functie is en door veel vrijwilligers draaiende wordt gehouden. In 1917 komt er een tweede school, een School met den Bijbel. In 1973 komt er een kleuterschool. Deze 2 scholen fuseren in 1985 tot basisschool 't Kompas.

Kerken
Aanvankelijk gaan de Radewijkers in Hardenberg naar de kerk. Vanaf 1938 worden af en toe kerkdiensten gehouden in de school. Rond 1950 wordt een barak uit Kamp Molengoot bij de buurtschap Collendoorn* NW van Radewijk naar het dorp gebracht en ingericht tot Hervormde kerk. In 1970 wordt deze vervangen door het huidige kerkgebouw. Eveneens in 1950 verrijst er een Gereformeerde kerk. Zie verder bij Bezienswaardigheden. Zie ook de pagina kerkelijke geschiedenis Radewijk op de site van PKN Hardenberg Heemse.
* In het hierna vermelde 'Het boek van Roke' is per abuis vermeld dat deze barak uit Kamp Westerbork afkomstig zou zijn.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Radewijk, kun je terecht bij de volgende literatuur en sites:

- Aan het in 1999 verschenen boek 'Het boek van Roke' (280 pag., met meer dan 400 foto's) hebben lokale redacteuren enkele jaren intensief gewerkt. Het boek is ingedeeld in de hoofdstukken De geschiedenis, De erven, De handel, De belevenissen, De samenwerking en De oorlogen.

- Geschiedenis van Radewijk op de lokale dorpssite.

- Dhr. Johan Smit heeft de geschiedenis van de families Smit en Kiwiet uit dit dorp onderzocht en op schrift gesteld in zijn boek 'De families Smit en Kiwiet in Radewijk. honderdvijftig jaar boerenstand op de Vossebelt 1876-2015'. In het boek komt niet alleen de levensloop van allerlei leden van de genoemde families aan de orde, maar ook vele aspecten van de geschiedenis van Radewijk in bredere zin. Daarom is dit boek ook zeer de moeite waard voor degenen die in de geschiedenis van dit dorp geïnteresseerd zijn. Via de link is het boek ook online te lezen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De intentie is om in 2016 de voormalige camping en asielzoekersopvang De Klaverhof te verbouwen tot Erve Buitenlust met 30 recreatiewoningen in een boerenerfstructuur met 6 hofjes, plus 2 groepsaccommodaties.

- In het centrum van het dorp (in het deel 'Middenin') wordt anno 2017 een kleinschalig nieuwbouwwijkje gerealiseerd met een 7-tal woningen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Gereformeerde kerk (Radewijkerweg 54) uit 1950 is na de fusie tot PKN-gemeente niet meer in functie en wordt herbestemd tot woonhuis.

- De Hervormde kerk (Radewijkerweg 31) is na de fusie met de gereformeerde kerk tot PKN protestantse gemeente, in 2009 verbouwd tot Protestantse Kerk De Opgang, die deel uitmaakt van PKN Hardenberg-Heemse.

- Dé blikvanger in het dorp is de achtkantige beltmolen Windlust. De molen staat op een voet van gemetselde baksteen. Opvallend voor een beltmolen is de op een hoogte van 3 meter aanwezige stelling die deels over het bedrijfsgebouw loopt. De molen is in gebruik als korenmolen, waarbij nog steeds gebruik gemaakt word van de kracht van de wind. Bij een tekort aan wind wordt er elektrisch gemalen. Sinds 2014 werken cliënten van de Baalderborg Groep ook mee op Korenmolen Windlust. In het molenwinkeltje kun je o.a. bakmixen en versgebakken brood kopen.

- Voor de grenspaalliefhebbers: sommige grenspalen aan de grens met Duitsland bij Radewijk zijn wel heel bescheiden. Voor een deel zijn het namelijk verzonken grenssteentjes die je gemakkelijk over het hoofd ziet.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Het Rondje Radewijk (fietstocht, 2e pinksterdag) trekt ca. 1.500 deelnemers. De organisatie wil het dorp laten zien als een prachtige woon- en werkomgeving, maar ook als een plek waar je kunt logeren en (re)creëren. Onderweg kunnen de fietsers ca. 10 heel verschillende pleisterplaatsen aandoen om Radewijk te proeven en te beleven. Op verschillende erven presenteren Radewijkers zich met een zeer gevarieerd programma. Ook voor kinderen is er van alles te beleven. - Rondje Radewijk op Facebook.

- Op een zaterdag in september is er de jaarlijkse Herfstfair bij Erve Ramaker.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Eén van de attracties van Radewijk is, het klinkt wat curieus, de áfwezigheid van iets, namelijk herrie. "Dankzij de afwezigheid van doorgaande wegen kun je in Radewijk nog genieten van echte stilte", aldus de dorpssite.

- Door de hele lengte van het grondgebied van Radewijk - dat is ca. 6 km! - slingert de Radewijkerbeek. Deze beek komt vanuit Duitsland in het verlengde van de Radewijkerweg Nederland binnen. Vanaf dat punt tot halverwege de Pekeldijk en de Stobbenhaarweg vormt de beek hier de grens tussen Nederland en Duitsland. In het W gaat de beek onder het Overijssels Kanaal door, loopt verder Z om Hardenberg heen en komt uiteindelijk uit in de Vecht. Gedurende de 20e eeuw is de loop van de beek verschillende keren aangepast. Bij de ruilverkaveling in de jaren zeventig zijn de dode armen van de beek dichtgegooid en was het idyllische karakter van de beek grotendeels verdwenen. Na de wateroverlast in de jaren negentig is de Radewijkerbeek weer voorzien van natuurlijke oevers. De maximale doorstroming is vergroot en er is een retentiegebied aangelegd. Dit gebied is inmiddels weer een mooi stukje natuur geworden.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Radewijk.

- Nieuws: - Dorpskrant de Roker Proat (1x per kwartaal) is via de link ook online te lezen.

- Onderwijs: - Basisschool 't Kompas.

Terug naar boven

Radewijker Volkslied

In een uithoek van ons landje
Aan de grens van 't Duitse rijk
Daar ligt een stil en eenzaam plaatsje
't Is de buurtschap Radewijk

Schatten zijn er niet te vinden
Nijpend armoe evenmin
Maar eendrachtig samen-werken
Met een opgeruimde zin

Maar al is het stil en eenzaam
Op uw wei en bruine hei
Nochtans minnen wij u teder
Wij gevoelen ons hier vrij

Nimmer zullen w'u vergeten
Uwe weiden en uw beek
Wij zullen Radewijk steeds roemen
Boven elke hemelstreek

Reacties

(4)

De barak die rond 1950 de Hervormde Kerk werd, kwam niet uit Westerbork, maar uit werkkamp Molengoot (bij Hardenberg).
Deze fout is in het boek van Roke geslopen en is helaas moeilijk uit te bannen.
http://www.totdekernkomen.nl/wp-content/uploads/2017/01/Radewijk-boek-3e...
zie bladzijde 105 van pdf.

Dank voor de tip Roelof! Vermoedelijk heb ik dit inderdaad uit dat boek gehaald, want dat heb ik in mijn bezit gehad en doorgelezen. Wij werken graag mee aan het uitbannen van fouten en misverstanden, dus ik heb het aangepast (en er gelijk bij vermeld dat Westerbork een abuis is, voor het geval anderen het lezen en weer ten onrechte gaan denken dat Collendoorn fout is...). Wat een interessant boek van dhr. Johan Smit. Ook voor degenen die niet tot de families in kwestie behoren, omdat er natuurlijk ook veel over de geschiedenis van de plaats Radewijk als zodanig in aan de orde komt. Ken je dhr. Smit persoonlijk? Zou hij het goed vinden als ik hierboven onder het kopje Geschiedenis een link naar de pdf-versie van het boek aanbreng? Dan kunnen er immers nog meer mensen kennis van nemen die in de geschiedenis van Radewijk geïnteresseerd zijn. Of wellicht heb je het alleen even tijdelijk online gezet opdat ik de bedoelde pagina kon lezen? Het moet de evt. verkoop van het boek natuurlijk niet schaden. Maar wellicht is het inmiddels al uitverkocht. Of moet ik het dhr. Smit persoonlijk vragen? Graag verneem ik hoe je hier 'tegenaan kijkt'.

Hallo Frank,
Bedankt voor het aanpassen, Ik ken dhr. Smit niet persoonlijk.
De pdf heb ik niet online gezet. Omdat ik in Radewijk woon en een beetje geïnteresseerd ben in de geschiedenis van Radewijk en omgeving zoek ik regelmatig op Google en kwam deze pdf tegen.
Dus vraag Johan Smit persoonlijk even. Ik hoop de het e-mailadres in zijn boek nog klopt.

Bedankt Roelof voor je reactie.
Ik zal dhr. Smit mailen.

Reactie toevoegen