Puiflijk

Plaats
Dorp
Druten
Land van Maas en Waal
Gelderland

puiflijk_collage.jpg

Puiflijk, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Puiflijk, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

puiflijk_met_sint_johannes_de_doper_kerk.jpg

Puiflijk, dorpsgezicht met Sint Johannes de Doperkerk

Puiflijk, dorpsgezicht met Sint Johannes de Doperkerk

puiflijk_toren_vroegere_hervormde_kerk.jpg

Puiflijk, de toren van de vroegere Hervormde kerk, die in 1816 is gesloopt

Puiflijk, de toren van de vroegere Hervormde kerk, die in 1816 is gesloopt

puiflijk_koningsweg.jpg

Puiflijk, Koningsweg

Puiflijk, Koningsweg

puiflijk_dorpsgezicht.jpg

Puiflijk, dorpsgezicht

Puiflijk, dorpsgezicht

Puiflijk

Terug naar boven

Status

Puiflijk is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Land van Maas en Waal, gemeente Druten. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1817.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Puyflik, 1108 kopie 2e helft 12e eeuw Puueke, ca. 1127 en 1176 Puflike, 1189 Puflica, 1225 Puflic, 1281 Pufelec, 1732 Puffelik, 1883 Puflijk.

Naamsverklaring
Herkomst en betekenis onverklaard. De identificatie van Puueke is onzeker, ligging onbekend, waarschijnlijk in het Sticht Utrecht.(1)

Terug naar boven

Ligging

Puiflijk is inmiddels aan (het ZW van) de kern Druten vastgegroeid. Toch wordt het nog altijd als een apart dorp gezien met eigen plaatsnaamborden en eigen postcode en plaatnaam in het postcodeboek. En de inwoners - voor een groot deel nog geboren en getogen Puiflijkers - willen dit ook graag zo houden.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Puiflijk 72 huizen met 468 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 500 huizen met ca. 1.200 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Historische geografie
Van de dorpen aan de Waalkant ligt het dorpsgebied van Puiflijk door de afschermende posities van Druten en Beneden-Leeuwen zover landinwaarts, dat het nog nauwelijks contact heeft met de rivier. Slechts het dijkvak tussen de Kerkstraat en de grens met Beneden-Leeuwen, dat de noordelijke begrenzing van het Groot Middelveld vormt, is van oorsprong Puiflijks territoir. Het dorp is inmiddels beklemd geraakt door de expansie van het veel jongere Druten.

Tot het dorpsgebied behoren geen uiterwaarden, maar de zuidgrens loopt tot aan de Oude Wetering, die de grens vormt met Horssen, en tot over de Rijksche Wetering tot aan de huidige Zegeweg, die de grens vormt met Altforst. De oudst bewoonde gronden zijn de hoge donken van de Hoge Bobbert en het door de Koningsweg en de Slink omgeven terrein waarop de middeleeuwse dorpstoren staat. Uit bodemkundig onderzoek is komen vast te staan dat deze gebieden al heel vroeg als bouwland zijn gebruikt. Toch is die kern geleidelijk aan verlaten ten gunste van vestiging langs de oude toegangswegen, zoals de Scharenburgsestraat, de Houtsestraat en de Veldsestraat. Vondsten als bij Klepperhei op de grens van Puiflijk en Druten gedaan, getuigen van Romeinse occupatie.

Na de bedijking is het in een vroeg-middeleeuws dispersieproces tot stand gekomen nederzettingspatroon gedeeltelijk geconsolideerd. Sommige vestigingsplaatsen zijn tot grote bloei gekomen zoals de Scharenburg en Het Holt en Darop, adellijke huizen die het tenslotte toch niet hebben kunnen bolwerken.

Het vroeg 19e-eeuwse kaartbeeld laat een betrekkelijk dun bewoonde dorpskern zien met bewoning die zich voornamelijk concentreert in het gebied ten noordwesten van de kerk, langs de Kerkstraat en de Houtsestraat. Puiflijk heeft nog tot ver in het midden van de 20e eeuw het oude karakter kunnen bewaren van een typisch agrarisch dorp. De aanleg van autosnelwegen en de bebouwing van het Kleine Middelveld ten noorden van de Koningsweg als uitbreiding ten behoeve van Druten hebben het dorpsbeeld drastisch gewijzigd. (bron: A.G. Schulte, 'Het Land van Maas en Waal', 1986)

- Geschiedenis van Puiflijk (even naar onderen scrollen tot je bij het deel over dit dorp bent, of zoeken met ctrl-F).

- Filmfragmenten van de mobilisatieperiode in Puiflijk, met daar achter ook nog fragmenten uit de Tweede Wereldoorlog.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De behoefte aan woningen in Druten en Puiflijk is groot. De gemeente heeft daarom in december 2019 toestemming gegeven aan de KlokGroep om hun bouwplan verder uit te werken. Het gaat om ca. 60 woningen aan de Koningsweg, N van de voetbalvelden van voetbalvereniging SCP, gelegen op de grens van de beide genoemde dorpen. Qua invulling staat anno december 2019 nog niets vast en kunnen veel facetten in samenspraak nader worden ingevuld. Zo is het woningbouwprogramma nog abstract, wat door de gemeente en KlokGroep naar behoefte van de markt wordt ingevuld. De volkshuisvestelijke kwaliteit is hierbij een van de belangrijkste pijlers, waardoor in ieder geval rekening wordt gehouden met de betaalbaarheid van de woningen. Sociale woningbouw en woningen uit de middensector zullen een gedeelte van het plan vertegenwoordigen. De behoefte van de bewoners van beide dorpen staat centraal.

- In 2015 is de nieuwbouwwijk Tabaksveld-Bull gerealiseerd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Puiflijk heeft 2 rijksmonumenten, zijnde de Oude Toren en het orgel van de RK kerk.

- Puiflijk heeft 9 gemeentelijke monumenten.

- Beschrijving van de monumentale objecten in Puiflijk, in tekst en beeld, uit het boek 'Het Land van Maas en Waal' (A.G. Schulte, 1986).

- Op het verhoogd liggende oude kerkhof staat de Oude Toren (Koningsweg 9), het oudste bouwwerk in het dorp. Het is een tufstenen toren, als restant van een middeleeuwse kerk. Deze was ten tijde van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden toegewezen aan de gereformeerden, hoewel de meerderheid van het dorp rooms-katholiek was. De dorpsbewoners kerkten dan ook in een schuilkerk, een schuur in het dorp, waar ook mensen uit onder andere Druten heen gingen. De huwelijken moesten - voor de rechtsgeldigheid - wel voor de protestantse dominee worden gesloten, omdat er geen gemeentehuis of iets dergelijks was waar dat kon. In de Franse tijd (rond 1800) is de kerk zwaar beschadigd en in 1855 is het koor gesloopt; het schip was al eerder verdwenen. Rondom de kerk lag vroeger een kerkhof. Vroeger had Puiflijk veel kerkepaadjes; de kortste weg van huis naar de kerk. Nu is er nog één 'Kerkepaadje', naar de 'nieuwe' kerk die in 1868 is gebouwd:

- In 1816 is elders in het dorp een nieuwe kerk gebouwd, die op zijn beurt in 1868 is vervangen door de huidige RK Sint-Johannes de Doperkerk (Kerkstraat 24), een neogotisch werk van architect Carl Weber. Het orgel, met twee klavieren en aangehangen pedaal, in 1892 gemaakt door F.C. Smits junior uit Reek, is een rijksmonument. Het pijpwerk is ten dele gemaakt door F.C. Smits senior. Verschueren Orgelbouw te Heythuysen heeft het orgel in 1972 gerestaureerd. De kerk is in januari 2017 aan de eredienst onttrokken.

- De Sint Maartenshof (Sint Maartenshof 1) is in 1899 gebouwd als klooster en gasthuis en deed vervolgens dienst als ziekenhuis, waar zelfs geopereerd werd. Nu wordt het gebouw gebruikt voor jongerenhuisvesting.

- Door de zanderige grond was Puiflijk uitermate geschikt voor de tabaksteelt. Het beeldje van de Tabakssnijder herinnert nog aan de belangrijkste bron van inkomsten voor de Puiflijkers.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging CV De Torenuilen is opgericht in 1965.

- Koningsdag. - Verslag Koningsdag 2017.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's, ansichtkaarten e.d. uit Puiflijk op Facebook.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Puiflijk (online te bestellen).

- In 2016 heeft Boven-Leeuwenaar en voormalig docent Ton van Hulst de streekroman 'De Queeste van Puiflijk' geschreven, over de bekende tekenaar en schilder Cornelis Pronk, die in 1732 de dorpskerk heeft geschilderd. In de streekroman ontdekt Pronk cryptische aanwijzingen op een stuk perkament bij de kerk, die leiden naar een verborgen kerkschat... In het boek is ook een rol weggelegd voor een aantal markante dorpsfiguren die, geanonimiseerd, terugkomen in het verhaal. "Wie dat zijn dat verklap ik niet, maar de oplettende lezer kan hun namen ontrafelen", onthult Van Hulst. Naast Puiflijk neemt Cornelis Pronk lezers van het verhaal, in zijn zoektocht naar de kerkschatten, mee op een struintocht door Afferden, Druten, Boven-Leeuwen en Horssen. (bron en voor nadere informatie zie: de Maas & Waler, 2-11-2016)

Terug naar boven

Links

- Dorpshuis: - Het in 1960 gestichte Dorpshuis De Lier is het hart van de hechte gemeenschap rondom Puiflijk en een belangrijke ontmoetingsplaats voor inwoners van alle leeftijden. Een plek van ontspanning en inspanning, gezelligheid en sport, maar vooral van samenzijn. Aanvankelijk bestaat het alleen uit een toneelzaal en foyer met kleine bar. De toneelzaal werd tevens gebruikt als gymzaal. In 1981 is het dorpshuis uitgebreid met o.a. een gymzaal. Na diverse verbouwingen en uitbreidingen in de loop der tijd, voor het laatst in 2011, voldoet het dorpshuis weer geheel aan de wensen van de gebruikers en de eisen des tijds. Op maandag-, dinsdag-, woensdag- en donderdagavond is de bar van het dorpshuis open voor sporters. Ook vinden er 's avonds diverse vergaderingen en andere activiteiten plaats. Loop eens binnen en geniet van de sfeer in de bar. Dorpshuis De Lier is geschikt voor vergaderingen, cursussen, workshops, kleine en grote feesten, koffietafels, jubilea etc. Voor elke activiteit is er wel een geschikte ruimte.

- Onderwijs en kinderopvang: - "Op Basisschool ‘t Geerke in Puiflijk willen we dat de kinderen elke dag met plezier naar school komen en zich thuis voelen. Vanuit een veilige, plezierige en uitdagende omgeving werken we aan de ontwikkeling van ieder kind. Kinderen leren met hun hoofd (het cognitieve leren), hun hart (het sociale leren) en met hun handen (het praktische leren). We willen de kinderen voorbereiden op een plaats in de toekomstige samenleving. We ontwikkelen de zelfstandigheid, zelfredzaamheid en het verantwoordelijkheidsgevoel van de kinderen. Dit zal bijdragen tot vorming van zelfbewuste mensen. Daarom schenken we aandacht aan de relatie tussen kinderen, de groep, het team en de omgeving. Basisschool ‘t Geerke wil kinderen de kans geven hun eigen mogelijkheden te ontplooien. Ze moeten leren om zelfstandig, verantwoordelijk, creatief en kritisch te kunnen leven. We leren kinderen respect op te brengen en open te staan voor normen en waarden van anderen, andere godsdiensten en culturen. Er is zorg voor elkaar en voor anderen in de samenleving. We doen dit vanuit een katholieke levenshouding. Op basisschool ‘t Geerke proberen we een goed evenwicht te vinden in het stimuleren van de persoonlijke ontwikkeling, het aanleren van praktische vaardigheden en het aanleren van kennis."

- Kinderdagverblijf en BSO Smallsteps Boerenbende. - Koeties Gastouderopvang biedt kleinschalige, flexibele en betaalbare kinderopvang aan in Druten / Puiflijk. Hun missie is een veilige en vertrouwde plek creëren waar een kind kind mag zijn. Waar het zich kan ontwikkelen op zijn eigen manier en in zijn eigen tempo.

- Muziek: - Muziekvereniging Arezzo is een samenwerkingsverband van de muziekverenigingen St. Willibrord uit Boven-Leeuwen en Kunst Na Arbeid uit Puiflijk. Daarnaast vind je op de site ook informatie over de Drumcombinatie Afferden-Puiflijk.

Reactie toevoegen