Prinsenbeek

Plaats
Dorp
Breda
West-Brabant Baronie en Markiezaat
Noord-Brabant

Prinsenbeek voormalig gemeentehuis aan de Markt [640x480].jpg

Prinsenbeek, voormalig gemeentehuis aan de Markt

Prinsenbeek, voormalig gemeentehuis aan de Markt

Prinsenbeek

Terug naar boven

Status

- Prinsenbeek is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio West-Brabant, en daarbinnen in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Breda. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1996.

- Wapen van de voormalige gemeente Prinsenbeek.

- T/m 1941 viel het dorp als ‘Beek’ onder de gemeente Princenhage. Overgegaan naar de gemeente Beek NB, die in 1942 is ingesteld, onder gelijktijdige wijziging van de dorpsnaam in Prinsenbeek, om de verwarring op te heffen in verband met alle andere Beek-en die er nog in Nederland zijn. De gemeente Beek NB is in 1951 eveneens van naam gewijzigd in Prinsenbeek. De gemeente bleef nog tot 1969 gebruikmaken van het voormalige gemeentehuis van Princenhage op de Haagse Markt.

- De oorspronkelijke gemeente Beek NB/Prinsenbeek omvatte naast het gelijknamige dorp verder nog de buurtschappen Beemd, Bosdal, Burgst, Emer, Gageldonk, Grintweg, Groot Overveld, Heikant, Klein Overveld, Krekelpolder, Mastland, Moleneind, Neel, Overbroek, Steenakker, Verloren Hoek, Vianendreef, Westrik (gedeeltelijk) en Zanddreef. Een deel van deze (voormalige) buurtschappen valt nu onder het stadsdeel Haagse Beemden in het noorden van Breda.

- Onder het huidige dorp Prinsenbeek vallen ook de buurtschappen Briel, De Nieuwveer (deels), Groot Overveld, Verloren Hoek en Westrik.

Terug naar boven

Naam

Oudere schrijfwijzen
Het dorp Beek is in 1942 van naam gewijzigd in Prinsenbeek.

Naamsverklaring
- Samenstelling van beek ‘kleine natuurlijke waterloop’ en prinsen, waarvoor zie Princenhage. (1)
- Beek komt in de Baronie algemeen voor ter aanduiding van waterlopen, maar ook in nederzettingsnamen en toponiemen. In deze laatste twee gevallen is de naam van het water overgedragen op het aanliggende gebied (vergelijk Strijbeek, Prinsenbeek). Prinsenbeek heette in de late middeleeuwen kortweg Beek: te vergelijken met Hilvarenbeek, dat ook Beek genoemd werd. (2)

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp Boemeldonck.

Terug naar boven

Ligging

Prinsenbeek grenst in het O aan Breda / A16 / spoorlijn Dordrecht-Breda / HSL, Z aan de spoorlijn Breda-Roosendaal, W aan Etten-Leur.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft het dorp Prinsenbeek, toen nog "Beek" geheten, 80 huizen met 545 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 4.600 huizen met ca. 11.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

“Het gehucht Beek is omstreeks 1430 ontstaan op het punt waar twee waterlopen vanuit het Liesbos elkaar ontmoeten en verder stromen richting rivier de Mark. Beek behoorde, met de omliggende gehuchten, tot de uitgestrekte gemeente Princenhage, die deel uitmaakte van de Baronie van Breda. In de 17e eeuw ontstond er iets van een Markt, niet meer dan een verbrede straat. In 1795 wisten de bewoners van Beek en de omliggende buurtschappen te bewerkstelligen dat voor hen een afzonderlijke parochie werd opgericht. Een jaar later werd door de eerste pastoor een kerk gebouwd. Het gehucht Beek ontwikkelde zich tot dorp, waarin zich naast de oorspronkelijke bewoners ook ambachtslieden, winkeliers en enkele herbergiers vestigden. Vanaf 1840 wonen er ook veel boerenrenteniers.

“Op 1 januari 1942 werd de gemeente Princenhage opgeheven. Het zuidelijke gedeelte van het grondgebied (met het dorp Princenhage) werd bij Breda gevoegd. Het gedeelte ten noorden van de spoorweg Breda-Roosendaal werd de nieuwe gemeente Beek. Deze naam veroorzaakte echter verwarring, omdat deze naam meer voorkomt in Nederland. Met ingang van 1 januari 1951 is daarom de naam veranderd in Prinsenbeek. Tegenwoordig heeft het dorp zowel het karakter van een forensendorp als van een specifiek tuinbouwdorp. Het dorp is een van de belangrijkste leveranciers van tuinbouwproducten in de Baronie van Breda” (966).

Volgens een legende zou de Heilige Gertrudis, die in de 7e eeuw leefde, in Beek vertoefd hebben.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Prinsenbeek, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Heemkundekring Op de Beek.

- Heemkundemuseum De Rijf.

- Kroniek Prinsenbeek.

- Verhalen over de geschiedenis van Prinsenbeek op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De afgelopen jaren is O van Prinsenbeek de Hogesnelheidslijn (HSL) aangelegd, naast de A16 die daar al ligt en verbreed is, en de spoorlijn Breda-Dordrecht. Gezamenlijk levert dat een "infrabundel" zoals dat heet, op van liefst 100 meter breed. Dorp en gemeente hebben destijds gepleit voor een tunnel voor het traject ter hoogte van het dorp. Uit kostenoverwegingen is het een gedeeltelijk verzonken ligging (‘open tunnelbak’) geworden, die door de bevolking gekscherend ‘het knikkerkuiltje’ wordt genoemd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Prinsenbeek heeft 4 rijksmonumenten.

- De RK kerk O.L. Vrouw ten Hemelopneming uit 1963 valt onder de Parochie Prinsenbeek.

- Het Heilig Hart-beeld in art-decostijl, op de hoek Valdijk-Groenstraat, dateert uit 1932 en is door de lokale gemeenschap geschonken ter gelegenheid van het zilveren priesterjubileum van pastoor J. Preyers. Het beeld is ontworpen door de gebroeders Oomen, architecten uit Oosterhout en vervaardigd door het atelier Hendrik van der Geld uit ’s-Hertogenbosch. De opbouw (graaf-, metsel-, smeed- en verfwerk) is door de lokale gemeenschap zelf uitgevoerd. In 1996 is het beeld gerestaureerd als onderdeel van een project tot restauratie van ‘kleine monumenten’, in het kader van de viering van 200 jaar zelfstandig Brabant in 1996.

- De molenromp (adres?, red.) was een ronde stenen beltkorenmolen. De molen is in 1937 onttakeld. Thans is er een supermarkt in- en omheen gebouwd.

- De dorpspomp op de Markt is een exacte reconstructie van de in 1874 opgerichte pomp. In 1935 is de oude pomp afgebroken, waarna deze in 1975 is herbouwd.

- Op de hoek van de Kapelstraat en de Pasquélaan staat de in 1953 als Mariakapel gebouwde Vredeskapel. Sinds 1980 is deze kapel een ‘memorial hall’ ter herdenking aan hen die in de Tweede Wereldoorlog om het leven zijn gekomen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Beekse Algemene Karnavalsstichting (B.A.K.).

- Koningsdag.

- De kermis begint in het voorjaar op hemelvaartsdag en duurt vier dagen.

- Tractor Pulling Prinsenbeek organiseert op een zondag eind juni Trekkertrekwedstrijden, in de weilanden van Cornie en Mieke Biemans aan de Overveldsestraat 23* (buurtschap Groot Overveld). Er nemen zo’n 125 combinaties aan dit festijn deel, in de klassen specials, superstandaards, sportklasse en landbouwklasse. Verder zijn er diverse overige attracties in een feesttent en ook voor de kinderen wordt gezorgd met eigen attracties. * Tel. 076-5412225.

- De motortoertocht Roadrunnerrit (op een zondag begin juli) wordt al sinds 1985 georganiseerd door motortoerclub MC Roadrunner. Je kunt kiezen uit een afstand van 200 kilometer of een ingekorte versie van ca. 100 kilometer.

- In het najaar is er weer een kermis, die begint op de zaterdag in het laatste weekend van september en duurt eveneens vier dagen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Fietsroute rond Prinsenbeek.

- Op vrijdag van 8.30-12.00 uur is er markt op de Markt.

- “De buitendijkse polder Weimeren, NW van Prinsenbeek, ligt er op het eerste gezicht verlaten bij. En reuze droog. Onvoorstelbaar dat deze landerijen af en toe geheel onder water komen te staan! En dat dit ook uitdrukkelijk de bedoeling is, omdat het gebied dient als een bergboezem, oftewel een opvangbak voor alle kreken en rivieren. Geen wonder dat dit ’s winters een oase is voor trekkende steltlopers, kleine zwanen, ganzen en regenwulpen” (916).

Weimeren ligt in de Ecologische Hoofdstructuur. Het gebied maakt tevens deel uit van de plannen van Staatsbosbeheer, Hoogheemraadschap van West-Brabant en Waterschap Mark en Weerijs, om in het stroomgebied van de Mark in een geïntegreerde aanpak ervoor te zorgen dat de verdroging van het gebied wordt bestreden én er tegelijkertijd iets wordt gedaan aan de bij tijd en wijle optredende wateroverlast. Weimeren is een van de voorbeelden van gebieden die, door ze ‘drassiger’ te maken, aantrekkelijker worden voor flora en fauna, terwijl dit soort gebieden in tijden van hoge waterstanden van in dit geval de Mark, tevens een opvangfunctie voor het teveel aan water vervullen.

De polder Weimeren wordt sinds 2009 flink op de schop genomen. Het is een 240 hectare groot nat gebied met weilanden en bossen dat onder water loopt als het peil van de Mark te hoog is. Inmiddels zijn er 5 nieuwe veenputten gegraven van 50 meter lange en 10 meter breed. Verder is er grasland afgegraven, waardoor de bodem minder voedselrijk wordt en zeldzame planten meer kans krijgen. Met alle grond die vrijkomt door de graafwerkzaamheden is een 800 meter lange kade aangelegd, waarover wandelaars een doorsteek kunnen maken. Het hele project moet in 2018 gereed zijn.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Prinsenbeek door Kees Wittenbols uit Breda. Zie onderaan de pagina ook deel 2.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Prinsenbeek (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Prinsenbeek.

- Nieuws: - Prinsenbeeks nieuws op Twitter.

- Lokale links: - Prinsenbeek linkspagina.

- Belangenvereniging: - Dorpsplatform Prinsenbeek.

- Onderwijs:- Basisschool Apollo. - Basisschool De Griffioen. - Basisschool De Horizon.

- Muziek: - Amor Musae is opgericht in 1888 en heeft ruim 140 leden, verdeeld over 4 orkesten; het Instaporkest, het Opleidingsorkest, het Groot Orkest en het Seniorenorkest. Elk van de orkesten bestrijkt op zijn terrein een, in genres en stijlen, breed repertoire aan spannende en ontspannende symfonische blaasmuziek. Met een aansprekende programmering, uitvoeringen op hoog niveau en veel speelplezier weet Amor Musae haar publiek steeds weer in allerlei stadia van vervoering te brengen.

- Sport: - v.v. Beek Vooruit (voetbal). - Tennisvereniging Prinsenbeek is opgericht in 1956 en heet ca. 1.200 leden.

- Overige verenigingen: - MC Roadrunner is in 1981 opgericht. Het is een niet-merkgebonden motorclub met ruim 50 leden. Ze organiseren door het jaar heen een ruime diversiteit aan korte en lange ritten, plus de jaarlijkse populaire Roadrunnerrit. - Toneelvereniging Kameleon.

Reactie toevoegen