Portengensebrug

Plaats
Buurtschap
Stichtse Vecht
Vechtstreek
Utrecht

portengensebrug bord [640x480].jpg

Portengensebrug (buurtschap van Kockengen) hoort volgens de officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) kennelijk als 1 woord te worden geschreven. Toch komt de spelling Portengense Brug ook nog veel voor.

Portengensebrug (buurtschap van Kockengen) hoort volgens de officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) kennelijk als 1 woord te worden geschreven. Toch komt de spelling Portengense Brug ook nog veel voor.

Portengensebrug kade Groote Heicop [640x480].jpg

Portengensebrug (buurtschap van Kockengen), vaart Groote Heicop met kade, die in 2006 door het Hoogheemraadschap is verhoogd (voor zover gelegen W van de weg Portengen).

Portengensebrug (buurtschap van Kockengen), vaart Groote Heicop met kade, die in 2006 door het Hoogheemraadschap is verhoogd (voor zover gelegen W van de weg Portengen).

kockengen portengen het hijcop ca 1940 [640x480].jpg

'Portengen' staat er op deze kaart uit ca. 1940, maar bedoeld wordt eigenlijk Portengensbrug, het betreft hier immers de brug over de Heicop. Op de kaart noemen ze de vaart het Hijcop, terwijl die tegenwoordig (Groote of Grote) Heicop of Heijcop heet.

'Portengen' staat er op deze kaart uit ca. 1940, maar bedoeld wordt eigenlijk Portengensbrug, het betreft hier immers de brug over de Heicop. Op de kaart noemen ze de vaart het Hijcop, terwijl die tegenwoordig (Groote of Grote) Heicop of Heijcop heet.

Portengen-MSD-20110404-230837.jpg

Portengensebrug, Kockengen, Stichtse Vecht, Utrecht

Portengensebrug, Kockengen, Stichtse Vecht, Utrecht

portengensebrug_2.jpg

Portengensebrug, oh wat is het er mooi, je kunt gerust zeggen Holland op zijn mooist.

Portengensebrug, oh wat is het er mooi, je kunt gerust zeggen Holland op zijn mooist.

portengensebrug_4.jpg

De enige echte Portengensebrug over het water de Groote Heicop.

De enige echte Portengensebrug over het water de Groote Heicop.

portengensebrug_3.jpg

Ja dit is echt het landschap van Portengensebrug, hier kun je zeggen Portengensebrug heeft het!

Ja dit is echt het landschap van Portengensebrug, hier kun je zeggen Portengensebrug heeft het!

portengensebrug_5.jpg

Voorjaar! in Portengensebrug. (2017)

Voorjaar! in Portengensebrug. (2017)

uitweg_van_portengen._portengensebrug.jpg

Het pad De Uitweg van Portengen gaat naar natuur- en recreatiegebied De Bosdijk.

Het pad De Uitweg van Portengen gaat naar natuur- en recreatiegebied De Bosdijk.

bosdijk_portengensebrug.jpg

Natuur- en recreatiegebied De Bosdijk, even van Portengensebrug De Uitweg van Portengen af en je bent er.

Natuur- en recreatiegebied De Bosdijk, even van Portengensebrug De Uitweg van Portengen af en je bent er.

portengensebrug.jpg

De weg Portengen in Portengensebrug met rechts het Armenland Ruwiel. Een prachtig blauwgrasland waar in de buurt Kasteel Ruwiel heeft gestaan.

De weg Portengen in Portengensebrug met rechts het Armenland Ruwiel. Een prachtig blauwgrasland waar in de buurt Kasteel Ruwiel heeft gestaan.

portengensebrug_6.jpg

Portengensebrug in het hart van het Groene Hart, een juweel van een buurtschap.

Portengensebrug in het hart van het Groene Hart, een juweel van een buurtschap.

Portengensebrug

Terug naar boven

Status

- Portengensebrug is een buurtschap in de provincie Utrecht, in de regio Vechtstreek, gemeente Stichtse Vecht. T/m 31-3-1964 gemeente Ruwiel. Per 1-4-1964 over naar gemeente Kockengen, in 1989 over naar gemeente Breukelen, in 2011 over naar gemeente Stichtse Vecht.

- De buurtschap Portengensebrug valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Kockengen.

Terug naar boven

Naam

Oudere en alternatieve vemeldingen
1873 Portengensche Brug. De spelling in 2 woorden wordt tegenwoordig nog steeds veel gebruikt (o.a. op Google Maps, zie hierboven, en in de Topografische atlas Utrecht(1)). De officiële dan wel voorkeursspelling is echter kennelijk als 1 woord, getuige althans de officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) ter plekke. Met dien verstande dat veel buurtschappen, waaronder Portengensebrug, formeel geen woonplaats zijn in de zin van het postcodeboek en de gemeentelijke Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG) en de spelling daarom waarschijnlijk nooit formeel is vastgesteld (dat is namelijk alleen vereist voor postcodeboek en BAG), waardoor wij voor de correct geachte spelling dus slechts op de plaatsnaam- of straatnaamborden kunnen afgaan.

Naamsverklaring
De verklaring van de naam ligt voor de hand: 'brug van/in Portengen'. (2) stelt dat de betekenis zou zijn 'brug van en naar Portengen', maar dat is niet correct want de brug ligt immers middenin Portengen, dus je bent al in Portengen en gaat naar beide kanten toe Portengen zowel in als uit.

Terug naar boven

Ligging

- De buurtschap Portengensebrug ligt W van Breukelen, NO van Kockengen, direct N van de kruising van de wegen Portengen en de provincialeweg N401 (Breukelen-Kockengen), rond en grotendeels N van de vaart Groote Heicop (= spelling in de Topografische atlas Utrecht (3). Het Hoogheemraadschap spreekt van Grote Heijcop). De buurtschap omvat de wegen Nijverheidsweg, Industrieweg, Ruwielsekade, Nieuwendijk en Portengen (voor zover gelegen ter hoogte van Portengensebrug).

- Portengensebrug is topografisch gezien een bijzonder geval. Ten eerste ligt de buurtschap midden in de buurtschap Portengen. Een buurtschap in een buurtschap dus. Dat komt niet vaak voor. Verder is bijzonder dat beide (als enige van de buurtschappen onder Kockengen) officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) hebben. En op het eerste gezicht lijkt de bebouwde kom van Portengensebrug binnen de bebouwde kom van Portengen te liggen. Ook dat is curieus.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In de Volkstelling van 1840 wordt Portengensebrug niet apart vermeld. Tegenwoordig omvat de buurtschap een handvol huizen rond de brug en een klein bedrijventerrein O daarvan.

Terug naar boven

Geschiedenis

De buurtschap Portengensebrug is ontstaan bij een kruising van land- en waterwegen, te weten in noord-zuidrichting de Portengense Dijk met de daarnaast gelegen wetering en in oost-westrichting de grenswetering met naastgelegen dijk tussen aan de ene kant de gerechtsheerlijkheid Oud Aa en het gebied Portengen-Noordeinde en aan de zuidkant de polder Kortrijk en de gerechtsheerlijkheid Portengen-Zuideinde. Deze west-oost-wetering is omstreeks 1400 verbreed en opgenomen in het tracé van de Grote Heycop. Oud Aa werd later deel van het Breukelen-Nijenrodesgerecht. Portengen-Noordeinde en Kortrijk behoorden tot het Ruwielsgerecht.

In het Portengen-Nijenrodesgerecht stond lange tijd een gemeenschappelijk rechthuis voor dat gerecht en het Ruwielsgerecht. Ook dat kan hebben bijgedragen tot de ontwikkeling van de nederzetting bij de Portengense Brug. Het Portengen-Nijenrodesgerecht bestond uit delen van de veenontginningen Portengen-Noordeinde en Portengen-Zuideinde en reikte naar het oosten niet verder dan tot aan de Portengense Dijk. Het overgrote deel van de buurtschap Portengensebrug ligt ten oosten van de Portengense Dijk en maakte vóór de Franse Tijd deel uit van de gerechtsheerlijkheid Oud Aa, later Breukelen-Nijenrode. (bron: Arie A. Manten in Tijdschrift Historische Kring Breukelen, jrg. 1998, nr. 1)

'Gemeentehuizen' van Loenersloot en Ruwiel
De gemeenten Loenersloot en Ruwiel bezitten tot 1883 geen officieel gemeentehuis. Loenersloot houdt haar vergaderingen al sedert onheuglijke tijden in een kamer van een logement aan de Portengensebrug, dat vanouds het ‘regthuis’ wordt genoemd, terwijl Ruwiel tot dusverre haar vergaderruimte heeft in een kamer van een herberg aan dezelfde Portengensebrug.

Overigens waren beide lokalen sinds 1881 in strijd met art. 3 nr. 2 van de in dat jaar in werking getreden 'Wet tot regeling van den kleinhandel in sterke drank en tot beteugeling van openbare dronkenschap', de eerste 'Drankwet', waarin voor het eerst sprake was van benodigde vergunningen voor de verkoop van sterke drank, en een limiet werd gesteld aan het aantal horecagelegenheden per dorp of gemeente, maar waarin ook was bepaald dat een gemeentebestuur niet meer mocht vergaderen in een lokaal waar tegelijkertijd drank werd verkocht.

In 1883 verbouwt de gemeente Ruwiel daarom een oud schoolgebouw in Nieuwer Ter Aa tot gemeentehuis. Loenersloot huurt vanaf 1884 een deel van dat pand, zodat beide gemeenten vanaf dat jaar een 'echt' gemeentehuis hebben, zij het dus gedeeld in één pand.

Straatnamen
Zeker tot in de jaren dertig van de 20e eeuw zijn er nog geen straatnamen in deze buurtschap en woont men op Portengensebrug nr. zoveel.

Grens Portengen-Noordeinde en -Zuideinde
De lintbebouwing N van de Portengensebrug over de vaart Groote Heicop (ook Heijcop of Heycop) behoorde tot Portengen-Noordeinde, de lintbebouwing Z hiervan behoorde tot Portengen-Zuideinde.

Tolbrug
De Portengensebrug is lange tijd een tolbrug geweest. De tolheffing is ergens in de jaren 1940-1945 opgeheven.

- Artikel over de buurtschap Portengensebrug in de eerste helft van de 20e eeuw in het tijdschrift van Historische Kring Breukelen, 1998.

Terug naar boven

Links

- Reportage over Portengensebrug in Nederlands Dagblad, 26-7-2011.

Reactie toevoegen